Na de pracht van Aqabat en de koude nacht in de woestijn ‘s morgens ontbeten in de stilte, met brood en thee en jam, aan het lage tafeltje. Alle spullen weer in en op de auto en verder de woestijn in. Niet te ver weg de overgang naar de Kleine Vallei, weer een uitzonderlijk landschap, en weer heel anders dan wat we al gezien hadden. Daar reden de mannen kris-kras doorheen. De lunch en middagstop weer bij een bron, waar tussen de aanwezige struiken de sporen van gerbil, scarabee en slang te vinden waren. Hun timing is perfect, de bedoeling is bij dalende zon in het deel van de witte woestijn aan te komen dat beroemd is om zijn grillige figuren. Je blijft daar foto’s maken. Dan even verderop, weg van de figuren om dat stuk niet te belasten, en ook weg van het tentenkamp daar vlak bij, weer in de verlatenheid ons kamp opgeslagen en van de ondergaande zon genoten. Alsof je op wintersport bent, zo wit was het. De maan daarna liet het landschap blinken, en we konden nog een avondwandelingetje maken in al dat licht. Die avond besloot ik helemaal alleen te slapen, ik sleepte mijn bedje achter een vriendelijk uitziende rots. Het was veel kouder dan de eerste nacht, dus echt makkelijk inslapen doe je niet, zeker niet met al dat licht. Toen ik toch weggedoezeld was, wakker geworden van een vreemd geluid vlak bij mijn hoofd. Nooit gezien wie of wat dat was, maar direct daarop kwam er weer een roepende vos langs glippen in het maanlicht. De volgende morgen vertelden de gidsen mij dat het er twee waren geweest, die de strijd waren aangegaan met elkaar. En inderdaad, die andere vos was dus langs mijn hoofdeinde gelopen die nacht, en even gestopt bij mijn slaapzakhoes. De sporen liepen er nog keurig om het te bewijzen. Geen gerbil dus, zoals ik dacht, vanwege het vreemde geluidje, maar weer zo’n blonde fenek.

Ook de zonsopgang was weer onvergetelijk in die prachtige omgeving met zijn grillige vormen. Daarna alweer tijd om af te reizen naar de bewoonde wereld. Diezelfde avond nog sliepen we allemaal weer thuis in ons bedje. Helaas.

Na alle avontuur de afgelopen week bij thuiskomst een klusje gevonden. Of ik een van de openingspraatjes wil houden op de conferentie aanstaande week in Zuid Soedan, het stond alvast in het voorlopige programma. Natuurijk, dat wil ik wel. In het Engels graag. Ik moet dan altijd even een paar dagen nadenken over wat ik wil zeggen en wat ik nog nodig heb aan info bij elkaar zoeken. Dan is het handig als je in Irak een collega had die promoveerde op een gerelateerd onderwerp. Vandaag kwam zijn stuk binnen per mail. Vanmiddag alvast wat geschreven, ik moest toch thuisblijven voor de loodgieter, de huurbaas en de strijk. Even printen is er nog steeds niet bij, maar ook het gemailde visum moet nog uitgedraaid worden morgen, Dat komt mooi uit. Kan alles gelijk in een keer na de wandeling naar het winkeltje daarvoor.

Terwijl ik zat te schrijven een opvallend geluid buiten: het regende. Maar drie minuten of zo, en het was zo weer weg, maar toch: de herfst is begonnen in Cairo.

Behalve dat de lift al bijna twee weken niet meer wil stoppen op mijn etage, deed gisteren ook de koudwaterkraan het niet meer in de badkamer. Dat betekent dan niet douchen, want het hete water is hier kokend heet. Gelukkig niet gelijk stuk gegaan toen ik terug was uit de woestijn. Vandaag kwam mijn huurbaas langs voor de laatste maand huur en verlenging van het contract en hem het probleem gemeld. Hij bestelde direct een loodgieter, die binnen het uur zou komen, en inderdaad binnen het uur kwam. Bleef netjes wachten op de drempel tot ik hem uitdrukkelijk verder wenkte. Binnen tien minuten had hij het binnenwerk van de kraan vervangen. De kosten bedroegen 20 LE. toch nog altijd het dubbele dan de huisbaas had verwacht. Geen voorrijkosten, geen bonnetje, maar wel snel het euvel verholpen.

Ik meldde hier al vaak dat ik veel vriendelijke mensen hier tegenkom, oplettend lezertje, van groot naar klein. Afgelopen dagen kwam ik voorbij een groepje spelende kinderen. Hun aandacht ging uit naar een dode kat, waar ze gillend van wegrenden toen ze er achter kwamen dat hij echt dood was. De buurman die bezig was zijn boom te snoeien gevraagd het beest op te ruimen, hij zou er voor zorgen. De kinderen wilden allemaal een handje toen ik voorbij liep, en ik kreeg van iedereen een hallo. Dat is voor hun een buitenlandse uitdrukking, dus zeer populair. Ik viste een pakje kauwgom uit mijn tas en gaf het aan het jongetje om uit te delen. Even later kwam het meisje mij achterop en bood een snoepje aan. Voor wat hoort wat, moet ze gedacht hebben. Ik heb het vriendelijk aangenomen om het buiten zicht te dumpen. Die dode kat zat nog op mijn netvlies.

Je verwacht van alles tijdens een tochtje door de woestijn, maar niet dat je echt wilde beesten zult zien. Ik niet tenminste, oplettend lezertje. Ja, er zijn leeuwen in wildparken in Afrika maar die zitten er net niet als ik langs kom. Ja, er zwemmen walvissen voor de Afrikaanse kust, maar die zitten net onder water. Inderdaad, er bestaan apen in Afrika, maar die wonen verderop. Dus van de woestijn verwachtte ik vooral veel zand. Dat de vos zich liet zien, bij herhaling, tijdens onze eerste maaltijd in de wildernis was dan ook de slagroom en de kers op de al forse taart deze reis. Tijdens het verlaten van het kamp lieten we niets achter, alleen van het kampvuur restte nog wat as. Slechts de halve tomaat werd achter gelaten voor de dieren zoals de vos en de vogels. Over die vos later meer.

Met dank aan Juri Vaslov voor de foto.

Je hebt woestijnen in soorten en maten, oplettend lezertje. Tijdens mijn eerste trip deden we er twee aan, de zwarte en de witte. Die allebei prachtig zijn en voortdurend wisselen van uiterlijk. Na het ruilen van de bus voor de 4WD eerst naar een matig warme bron, waar we konden baden terwijl onze lunch werd voorbereid. Daarna hout opladen voor onze kampvuren de komende nachten. Alleen voor de gezelligheid en de thee, er waren gasflessen aan boord. Volgens onze gids hadden ze van alles reserve, zoals banden en tafels en beddengoed, en als we de auto’s goed doorzochten zouden we mogelijk nog een reserve toerist tegenkomen. Het eerste zandduin in de zwarte woestijn was gelijk al geweldig. Bij een lavaberg nog een fotostop. Na een middagje zo crossen kwamen we bij de doorgang van de zwarte woestijn naar Aqabat, als overgang naar de witte woestijn. Wat zal ik zeggen, het was adembenemend mooi, onaards, onwerkelijk. We hebben allemaal onze ogen uitgekeken naar het landschap dat onder ons lag, nagloeiend in de ondergegane zon. Als poeder, als lichtgevende rotsen, als de maan, als een film. al die vergelijkingen schieten te kort en en ook de foto doet geen recht. Geen schaal, geen sfeer, geen overweldigende grootsheid en schoonheid op zo’n plaatje. Daarvoor moet u echt zelf hier naar toe.

Te midden van die pracht sloegen we ons bivak op. Ergens een kilometer naar links een vuurtje en naar rechts nog een vuurtje. Verder zagen we niets, en hoorden we alleen de wind. De bijna volle maan gaf ons voldoende licht om rond te lopen zonder zaklantaarn. Toen tijdens het eten een woestijnvos zijn opwachting maakte was ons geluk compleet. ‘s Nacht in mijn slaapzakje wakker gelegen en de sterren over ons heen zien rollen, terwijl het zand zachtjes op de slaapzak neergruizelde door de wind. Tot de hemel weer kleurde en de rotsen weer aangingen. Onvergetelijk.

Er staat nog een en ander op mijn lijstje, oplettend lezertje, en de tijd gaat dringen. Nog een maand en ik moet hier weer vandaan. Waarom weet ik niet precies, maar goed, het is niet anders. Dus vandaag, zondag (dat vergeet ik steeds hier) naar het Koptisch museum. Opvallend veel toeristen en in het museum allerlei prachtigs uit vooral de zesde en zevende eeuw, toen de Kopten hier nog volop in de meerderheid waren. Zeer de moeite waard. Daarna even naar de Soek Fustan, met allerlei eerlijke waren die je zou kunnen aanschaffen als je net even meer wilt besteden dan weinig. Mijn ogen uitgekeken maar niets gekocht, wat niet altijd mee valt. Daarna nog even op de stoep ergens een heerlijk lunch met falafel en tahina genuttigd. Ik kreeg bijna de helft korting, omdat ik Egyptisch sprak volgens de eigenaar. Kan ook zijn dat hij begreep dat hij voor lokale begrippen aan de dure kant was en ik te veel Egyptisch sprak om dat niet door te hebben. De toeristen in groepen of met een individuele gids. Joost mag weten waarom, je kunt hier echt niet verdwalen en de reisgidsen geven uitstekende informatie. Maar goed, dan hoef je tenminste nooit de weg te vragen zoals die Deense jongeman die dat al tevergeefs een aantal malen geprobeerd had en tot de conclusie kwam dat niemand Engels sprak. Gelukkig maar dat ik wist dat hij tweehonderd meter verderop moest zijn. Opgelucht ging hij verder. Handig, zo’n plattegrond bij aankomst.

De eerste trip deze week was naar de Oase Bahariya, met daarbuiten de zwarte en de witte woestijn. Het toerisme hier is pas in de tachtiger jaren ontdekt. Bizar genoeg is degene die deze oase bekend maakte gestorven aan een zonnesteek, en als dank heeft hij een mooie tombe in de woestijn gekregen van de plaatselijke bevolking. Toch een beetje suf einde voor zo’n ontdekkingsreiziger. Gelukkig gingen wij op reis in een periode dat het weer aangenaam is. Overdag niet snikheet meer en de nachten nog geen diepvries. De grootste plaats van de oase, die vier dorpen kent, is nog altijd een slaperig stadje. De 4wd als jeeps en landcruiser, zijn de normale wijze van transport voor de toeristen, de brommer en de kar die voor de plaatselijke bevolking. Er zijn grotten en oude heiligdommen, maar die hebben we overgeslagen. Wat ik bizar vond: in de plaatselijke boekwinkel, met allerlei interessants over de streek en het land, ook een aantal Nederlandse boeken. Ongetwijfeld achtergelaten door een landgenoot met ruimtegebrek in de koffer terug. Een filmteam maakte zich op om de woestijn nog een keer vast te leggen. Wij ruilden bij het plaatselijke motel het busje in voor twee landcruisers met half-bedouine chauffeurs. Het zag er allemaal zeer mans uit, met op het dak van allerlei nuttigs, zoals matrasjes, slaapzakken en lage tafeltjes.

Voor we echt de woestijn ingingen nog even een bezoek bij de bron die de oase zijn bestaan geeft. Er zijn veel bronnen, maar deze was lekker warm en ooit geopend door Hosni zelf. Rond de bron dadelpalmen, twee koeien en wat tentjes voor toeristen die daar dan kunnen eten en genieten van muziek, zang en dans. De plaatselijke winkeltjes verkopen allemaal hetzelfde: chips, zoetigheid, kaas en blikvoer. Even bij de jongetjes voor de toonbak de prijs opvragen anders betaal je gauw een pond teveel als toerist. Verder winkeltjes met handwerk en geweven kleden in soorten en maten, allemaal door de vrouwen van de verschillende oases met de hand geweven in aardse kleuren. Ze zijn er duur, de thee is 5 pond. Als je een opmerking maakt over de prijs wordt er rondom gewezen: hier is verder niets, dus kost het meer. Daar zit wat in, de marktwerking is hier ook doorgedrongen. Na een korte stop op echt sanitair, het laatste voorlopig, gingen we de lange weg de woestijn in. Het avontuur tegemoet.

Dat u nog thuis zit met dit weer.

U herinnert zich ongetwijfeld nog het ernstige incident hier, op 9 oktober. Tijdens een vreedzame mars liep het, waarschijnlijk door uitlokking, vreselijk uit de hand met als gevolg tientallen doden. Gisteren hielden de Kopten een mars om die doden te eren en in herinnering te brengen dat ook zij Egyptenaren zijn, en een vreedzame samenleving mogelijk moet zijn.

Ik wist van de mars en ging op zoek, maar waar ik dacht dat ze inmiddels zouden zijn vond ik niets. Dan even een boekwinkel in, bij buitenkomst liep net de kop van de stoet het pleintje op waar ik was. Het was een uiterst goed georganiseerde, indrukwekkende mars. Er werd niet gesproken, er liepen veel jongeren mee, er was muziek en tromgeroffel. Honderden langs de kant beantwoorden het V-teken van de demonstranten, er werd gefilmd en gefotografeerd. Het volkslied werd gezongen bij aankomst op Tahrir, waarna de speeches begonnen. In de optocht de foto’s van de slachtoffers van de vorige demo, kruizen, een grote doodskisten en stilte. Langs de kant mensen die groetten voor het volkslied, mensen met plakkaten die aangaven dat Islam en Christendom samen Egypte vormen, mensen met tranen in de ogen en veel ernstige gezichten. Het laatste deel heb ik naast de stoet lopen filmen, als het meezit krijg ik die Maspero mars, eigen film op Youtube opgeladen hier, het was de moeite waard.

Vandaag in de krant en gisteren op TV veel aandacht voor de tocht, die dit keer gelukkig goed afliep. Dit land heeft het in zich zichzelf te helen.

Na een weekje in de woestijn weer terug van weggeweest. Een week, twee reisjes, vijf nachten, zeven dagen. Te veel om hier in een keer met u te delen. Maar het was een geweldige ervaring al met al. Om te beginnen trof ik het met mijn reisgenoten. Tijdens de eerste trip klasgenoten van het ILI, op de tweede reis jonge Egyptenaren die hun eigen land ontdekten. Ik heb prachtige landschappen gezien, veel vriendelijke mensen ontmoet en af en toe een dier. Bij thuiskomst wachtte gelijk de volgende klus, een verzoek om een presentatie over mijn ervaringen met een decentrale overheid, tijdens mijn bezoek aan Zuid-Soedan. En vijf nachten in een vreemd bed of in de woestijn, het is prachtig, maar je slaapt niet. Dus vandaag en gisteren een beetje bijkomen, boodschappen doen, het zand uit de kleding wassen, op jacht naar een ambassade die niet nodig bleek, en getuige van een indrukwekkende mars door de stad. U heeft dus even moeten wachten, maar met een beetje geluk haal ik het in. De foto’s zullen in ieder geval prachtig zijn.