Geachte premier Jetten, beste Rob,
We hebben je gemist vandaag. Je hebt wat gemist vandaag. Dus ik geef je hier mijn verslagje. Niet de cijfers en de quotes uit de officiële media, niet de foto’s vanaf het plateau naast het podium op het Museumplein in Amsterdam. Die prachtige beelden van de drones.
Mijn persoonlijke impressie van deze dag. Waarop meer dan 200.000 weer de straat op gingen om hun frustratie lucht te geven.
Het begon zoals altijd al in de trein, de stations werden steeds roder, onderweg kom je verwante geesten tegen. Je kent elkaar niet, maar je gaat met een gemeenschappelijk uitgangspunt naar een manifestatie, en dat bindt. Dat opent gesprekken en geeft mooie ontmoetingen.
Op het Centraal Station was rood al de overwegende kleur, en de sfeer een van opgewekte energie. Het was ontroerend, althans, het ontroerde mij. We waren er toch maar weer, allemaal, op deze zeer frisse dag, van heinde en verre. Om gebruik te maken van ons grondwettelijk recht. Om onze democratische plicht te vervullen, die niet stopt in het stemhokje.
Ik was vroeg, vanwege deelname aan het koor, waar ik net op tijd was om de korte repetitie bij te wonen. Stel je eens voor, een koor van zo’n 1200 stemmen, die onafhankelijk van elkaar een lied vierstemmig instudeerden. De muziek van een Nederlander, Ep Wesseling, die ons ook dirigeerde. De tekst van Zeina Azzam, De woorden die van een kind dat haar moeder vraagt haar naam en die van haar broertjes en zusjes met een zwarte viltstift op hun benen te zetten, zodat ze, als hun huis boven hun hoofd zal instorten door een bombardement, de wereld zal weten dat ze bij elkaar hoorden en geen plek meer hadden om naar te vluchten.
Zoals er nu zoveel kinderen in Gaza geen plek hebben om te vluchten, ook niet naar een veilig land als het onze, voor een zeer noodzakelijke medische behandeling, Ik bespaar je de rest van de problemen, je weet net als wij wat er allemaal mis is, het is geen gebrek aan kennis dat ons beleid bepaalt.
Daarna korte en bondige speeches, een enkel lied, een oproep van Jaap Hamburger (wat een mens is dat!), een roep om boycot, wat luidkeels door de aanwezigen om mij heen werd ondersteund.
En dan begint het lange schuifelen tot je eindelijk echt in de optocht wordt opgenomen. Het geduld om mij heen, de vriendelijkheid, het rekening houden met elkaar. Ik trof een bekende, op zich al een wondertje in die massa mensen. De groep waar ik mij bij had opgegeven heb ik, vanwege dat koor waarin ik mee zong, nooit gevonden. Maar ik sprak onderweg genoeg mensen, langer en korter. Met allemaal hun eigen verhaal, hun eigen reden waarom ze daar liepen. Omdat ze bijvoorbeeld hun jeugd elders hadden doorgebracht, elders hadden gewerkt, een ruime blik op de wereld hadden. Of omdat ze ooit zelf ternauwernood ontkomen waren aan oorlogsgeweld, of net op tijd uit Gaza hadden weten weg te komen, of hier al decennia als Palestijn wonen en werken. Ze kwamen in alles wat maar rood genoeg was. Jong, jonger, de allerjongsten in draagzakken, wandelwagentjes. Oud en ouder, met rollators, met krukken en stokken, en zelfs een felrode Canta reed er mee. Vastberaden, dat waren ze, de mensen die alleen of met vrienden hier waren. De mensen die met een van de vele organisaties waren gekomen.
Vlaggen, spreekkoren, drumbands, steltlopers. Je weet het, je was er bij vorig jaar. Dat konden velen zich nog herinneren getuige de bordjes. Ik bespaar je de teksten, je zult ze wel te horen krijgen van parijgenoten die meeliepen.
De spreekkoren, die van voor naar achter golfden en elkaar als altijd concurrentie aandoen. Het leukste spreekkoor? Dat meisje van drie op haar vaders schouders, dat Lief Zijn! riep, en wij, om haar heen die dat allemaal herhaalden. Ze kreeg er steeds meer zin in, en riep zo hard ze kon. Het paste wonderwel naast de chant van de buren. “Free, free Palestine! Lief zijn! Free, free! Palestine! Lief zijn!”
Vertederende momenten in het zonnetje, deze koude middag. In schril contrast met die twee vrouwen en dat bordje. “De rode lijn is 70.000 levens te laat.” Een jonge vrouw met een in witte doeken gewikkeld kind. Niet in het echt natuurlijk, hier gebeurt zoiets niet, hier worden kinderen niet aan gort geschoten. Hier hoeven vaders hun kinderen niet onder het puin vandaan te graven, om ze te kunnen begraven. Het is ver van ons bed.
Maar lang niet voor iedereen die daar liep of vanuit ramen en vanaf balkons steun betuigden, met vlaggen zwaaiden, op pannen rammelde of iets rood aan de gevels hadden gehangen. De route liep langs sjieke huizenblokken, en minder welvarende stukken waar nog wat moet gebeuren. De mensen om mij heen kwamen uit heel Nederland, Palestina, Iran, Israël, Azië, Zuid-Amerika. Dik, dun, lang, kort, blank. Bruin, blond, bruin, paars of blauw haar. Ze deelden, ondanks alle verschillen één wens: het moet stoppen. Nu!
Er viel, bijna, geen onvertogen woord. Zelfs toen het spannend werd, met een Israëlische vlag langs de route, of ergens op de stoep met steun aan een terroristische organisatie, bleef het vreedzaam, bleef het bij boegeroep. Geen vuurwerk, geen stenen, geen geweld. Vrijheid van meningsuiting op zijn best, Nederland op zijn breedst. Vier arrestaties op een zondag met een demonstratie, de agenten van dienst liepen er ontspannen bij. Ik bedankte hen, zij bedankten mij. De hulpdiensten kregen vrij baan, die ambulance, die brandweerauto werd geen strobreed in de weg gelegd.
Het was hartverwarmend, het was hartverscheurend. Want ondanks die vele honderdduizenden inmiddels die een dag op pad gingen voor deze demonstraties. Ondanks de velen die in het hele land, wekelijks, maandelijks, soms dagelijks protesteren in enige vorm. Ondanks de oproepen van allerlei prominenten. Ondanks de dringende vragen van artsen, hulpverleners, journalisten, politici, NGO’s, gebeurt er niets.
Ja, ik weet het: achter de schermen, stille diplomatie, en meer van dat fraais. Doekjes voor het bloeden, die zelfs niet in de buurut komen van wat nodig is om dat eindeloze lijden te stoppen.
We laten ons uit Ramallah schoppen en roepen foei. Dat is niet genoeg.
Ik geloof dat je oprecht meent wat je zei vorig jaar. Ik geloof dat je echt dacht dat je het verschil kon maken, dat het anders kan, beter moet. Ik geloof echt dat het niet alleen aan jou ligt.
Maar dit is wel je kans om je te laten zien, je niet te verschuilen achter de rest van Europa, de rest van de partijen, je onwillige collega’s. Iets minder te kijken naar het economisch gewin, en iets meer naar menselijkheid, fatsoen. Je iets meer aan te trekken van gemaakte afspraken, onze eigen rechtsorde, en het internationaal recht. Je kans te grijpen nu het nog net niet te laat is, om te zeggen: Genoeg, kaf, ghalas!
Het moet stoppen, wij moeten stoppen met economische en militaire uitwisselingen.
We moeten onze tanden laten zien.
Niet alleen omdat we, als Nederland, als Europa, er gekleurd op staan in de toekomstige geschiedenisboekjes, als degenen die niets deden toen een volk verdreven en vermoord werd, niet voor het eerst en, naar ik vrees, ook niet voor het laatst.
Niet alleen omdat pogingen een volk te vernietigen zelden leiden tot vrede of een betere wereldeen. Ze brengen hun eigen kinderen voort, haat en verdeeldheid, armoede en ellende. Onvrijheid.
Maar om de woorden van dat meisje van drie, dat hier hopelijk een vredige toekomst tegemoet kan zien. Een toekomst die je alle meisjes van drie gunt: “Lief zijn!”
Het is aan jou en je kabinet. Doe het, Rob, voor je helemaal niet meer slaapt. Want ik ben er van overtuigd dat het je niet onberoerd laat, je niet onberoerd kan laten. Omdat je een mens bent.
