Vandaag zag ik R weer, na een weekje weg. HIj had tentamens gehad. En, R, alles goed? Jawel, was het opgewekte antwoord, ik ben geschorst! R is een jongen die ondanks het feit dat hij Moslim is van plezier maken houdt buiten het boekje, dus verbaasd was ik niet. Wat was de reden van zijn schorsing echter? Hij had, als student farmacie, poeder uit een van de traangasgranaten onderzocht. Wat vond hij? Een combinatie die gebruikelijk is in zenuwgas, met stoffen die leiden tot hallucinaties, spasmen en nog zo wat. Verklaarbaar dus, de vele slachtoffers van het traangas en de vreemde verschijnselen. In de oude granaten zat gewoon traangas, hoewel over de datum. Maar de natriumoxide, celebriet, holaberidol, lidoxiet (als ik het goed schrijf) en drie andere nog niet gexefdentificeerde stoffen kunnen veel verklaren. Het onderzoek was door R aangemeld bij zijn professor, omdat hij het officieel wilde doen. volgens de professor was dat niet nodig, hij kon zijn gang gaan. Tot hij dus, na melding van de zelfde prof, geschorst werd. R kan het niet schelen, hij ziet nog wat meer poeder te pakken te krijgen en gaat door met zijn onderzoek. Een van de lokale kranten heeft hem al gebeld om zijn bevindingen te delen. Wordt vervolgd dus, die C35E granaten.

Op tijd van huis om het Abdeen Museum te kunnen bezoeken vandaag, helemaal om dat terrein heen gelopen omdat de ingang aan de achterkant van het complex zit, is het dicht. Voor zit een ministerie, dus op zich was dat el enigszins verwacht door mij. Terug naar Tahri rkwam ik veel geblokkeerde wegen tegen. De Kabinet Sit-in samen met de Mohammed Mahmoudstraat blokkade zorgen voor een heel stuk wijk dat niet per auto toegankelijk is. Gelukkig wel een stuk met weinig winkels en veel overheidsgebouwen. Maar McDonalds en Cilantro’s en de kleine winkeltjes daar in de buurt zijn nog steeds dicht, ook nu dat deel van de straat weer toegankelijk is. Sommigen houden rekening met meer geweld, anderen hopen dat vrijdag de revolutie nog een keer op volle sterkte terugkeert, maar het zal waarschijnlijk er op uit draaien dat er twee plekken bezet blijven voorlopig en de rest weer over gaat tot de orde van de dag. Ook de journalist van The New Yorker is zijn verhaal aan het afronden en laat het checken door zijn redactie.

Vanavond gegeten in een lokaal restaurantje, de nationale Koshari maaltijd, voedzaam en geheel vrij van vitamines vermoed ik. Een samenraapsel van rijst en pasta met wat boontjes en uitjes. Lekker en goedkoop. Na een dag nauwelijks eten en een vroege lunch als laatste gerecht ging het er in als koek, bij mij en mijn twee Egyptische gezellen. Nu zijn zij weer terug naar het werk in de moskee en zit ik hier, aan de andere kant van het blauwe draadje, in mijn favoriete gelegenheid snel te internetten. Ook voor mij is het gewone leven weer terug, na de weken van de revolutie hier, zoals bij veel mensen hier.

Maar slapen doen ze niet, u hoort er nog van.

Ik had een leuk plan, oplettend lezertje. Neem een dag de metro naar het buitenste, verste station, stap uit, kijk rond en rijd weer terug. Doe dat met beide lijnen en je hebt alle hoeken van Cairo gezien. Vandaag begonnen met de dichtstbijzijnde hoek. Om half drie kwam ik aan in een noordelijke wijk van Cairo, waar buiten de markt rond het station weinig te beleven en te zien viel. Juist toen ik dacht terug te keren zag ik een veldje met bomen, een ezeltje, een echt landelijke plek. Even een fotootje maken. Er bleek een slaapplek voor koereigers te zijn, u weet wel, die klein witte die altijd langs de Nijl staan. Even een fotootje maken. Er kwam een man op mij af. Wilde ik een foto van die boer daar? Nee, dank je alleen van de vogels. Van mij dan? Nee, dank je alleen van de vogels. Ik besloot het voor gezien te houden, hier was iemand op geld uit, dus terug naar het station. Zover kwam het niet. Ik bleek namelijk de meest geheime plek van Cairo te hebben ontdekt, zonder dat ik het wist. De vriendelijke, fotobereidzijnde man liep naar een poort en meldde daar dat ik foto’s maakte.

Lang verhaal kort: zes uur later, na twee man van die plek, een geheim agent en tien man politie met AK47’s, opgebracht naar het bureau, waar dankzij een slimme, goed Engels sprekende officier met buitenland ervaring en veel hulp van de ambassade alles op een misverstand bleek te berusten. Met duizend excuses, en waar wilde ik afgezet worden. Inmiddels was het Carol Singing waar ik heen zou gaan al voorbij natuurlijk, maar je maakt nog eens wat mee.

Dus kom vooral naar Egypte, maar fotografeer geen koereigers als er ook nog ergens in de buurt een antenne achter een palmboom verstopt staat.

Twee reacties op mijn vraag om mogelijke hulp voor slachtoffers met een oogtrauma. Dat gaat nog niet hard, maar we gaan dapper door. Dit beeld is van Dr Ahmed Harara, de martelaar die symbool staat voor deze revolutie, zoals Khaled Said voor die van januari. Vandaag vers gemaakt op de muur tegenover het kabinetsgebouw.

A zei het terecht toen ik hem vroeg wie er volgend jaar of over tien jaar nog voor hem zal zijn, hem de krant zal voorlezen als Egypte weer tot rust en hopelijk democratie is gekomen. Hij verwacht dat H dan een held zal zijn nog steeds, maar de anderen, de onbekenden, de jongens van de onderlaag, de jongens zonder graad of universitaire opleiding, die lopen veel meer risico vergeten te zijn, en aan hun lot overgelaten.

Dus als u nog kansen ziet te helpen, laat het snel weten: ik ben hier nog een week.

De kunstenaars van de vrijheid en de revolutie zijn vertrokken bij KFC maar duiken overal op. Op de muren van Mohammed Mahmoud Straat grote portretten van mensen die hun oog verloren of beschadigden in de strijd, of alleen afplakten in solidariteit wellicht. Voor het Kabinet wordt de sit-in drukker, waar die op het plein rustiger wordt. Een gevaarlijke plek, als ratten in de val als het leger besluit in te grijpen. Maar wel een waar het gewone publiek er nauwelijks last van heeft en je zichtbaar ben voor je opponent. Men is er nog niet uit of Tahrir verlaten en vrijgegeven moet worden, er zijn voor- en nadelen. Alles heeft hier, zoals overal, twee kanten. Sommigen zijn ontmoedigd door de uitslagen van de verkiezingen, anderen zeggen terecht: we hebben toch maar mooi al die stemmen binnengehaald na slechts drie maanden voorbereiding als nieuwe partijen, zonder geld, zonder hulp van buitenaf. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst.

Welk beeld ik moest kiezen voor dit blog viel niet mee, nu ik weer een camera heb maak ik weer plaatjes bij de vleet en de nieuwe beelden schieten elke dag omhoog op de muren en pleinen. Deze dus maar, van een kunstenaar met wie ik een lang gesprek had, en die graag wilde weten wat ik er van vond. Deze trein met martelaren gaat rechtstreeks naar het paradijs. Vanuit hun kisten roepen de slachtoffers nog een keer dat het hen niet om het geweld ging, maar om de vrijheid en de eenheid van het land.

Zo heb je drie hele maanden voor je om een stad te leren kennen, zo zijn er nog maar tien dagen voor je moet vertrekken. Terwijl ik nog zoveel moet zien en ontdekken, terwijl ik hier nu dagelijks nieuwe interessante mensen leer kennen, terwijl ik nog lang geen Egyptisch, laat staan Arabisch spreek, moet ik al zaken regelen om mijn spullen thuis te krijgen, moet ik plannen om mensen nog een keer te zien, moet ik cadeautjes in slaan voor thuis straks, rond de kerst.

Hoe afscheid te nemen van mensen die zo open en vrij hun leven met je wilde delen, hun ideeën en hun hoop en vrees voor de toekomst. Hoe afscheid te nemen van mensen die de afgelopen weken met je optrokken, door dik en dun. Dat zal zeker niet mee vallen. Ik ga er nog even het beste van maken, er uit halen wat er nog in zit. De tegenstellingen van Cairo nog eens uitbuiten met een bezoek aan Tahrir en een Christmas Carrol Singing avond in de Britse Club. En weer proberen of ik iets kan doen voor de slachtoffers van Mohammed Mahmoud Street. Een straat waar nu mensen langs de muur lopen, foto’s maken, gluren naar de overkant en zich laten vastleggen op de plek waar minstens veertig mensen het leven lieten. Sommigen in de oprechte verwachting dat hun inspanning zou leiden naar een beter Egypte. Hopelijk niet vergeefs.

Leger, maar niet dat van die schietende mannen, oplettend lezertje. Leger op het plein met tenten, de randen worden leger, men trekt zich terug op het midden. De kunstenaars en het hospitaal hebben de stoep voor Kentucky verlaten, een teken voor mij dat het langzaam op zijn eind loopt. De politiek van niet bewegen van Tantawi lijkt te werken. Wel hoorde ik al zeggen dat de volgende datum voor de derde revolutie al bekend is. Het lijkt me dat nu even moet worden afgewacht wat er uit de verkiezingen voor het parlement en de shura komt, en zeker wat er in Juni gebeurt, als dan in ieder geval de president gekozen wordt, zoals nu beloofd. Het land heeft een adempauze nodig. Vanavond sprak ik iemand die bezig was een tv kanaal op te zetten. Investeerders trokken zich terug, cash geld werd schaars, eigendommen werden verkocht. Kijken of men het geduld heeft af te wachten aan de ene kant, en de wijsheid om de juiste weg in te slaan en een paar goede maatregelen te nemen aan de andere kant. De afgelopen weken hebben mij een goed inzicht gegeven aan waar het aan mankeert hier en daar. Allemaal op te lossen, met goede wil, inzet en energie.

Opvallend minder tenten vandaag op het plein, na twee weken actie voeren. Nu de verkiezingen zo duidelijk zijn verliezen sommigen de moed. Anderen gaan onverdroten door, en de discussies op het plein zijn alom tegenwoordig. Voor het kabinetsgebouw is een tweede sit-in, en daar stonden de kisten die vrijdag gebruikt werden. De meesten voorzien van een afbeelding van een van de slachtoffers. Er waren minder kisten dan slachtoffers, geen idee wat daaraan ten grondslag ligt, degen die ik het vroeg sprak goed Arabisch. De media zoeken nog een plaatje, een enkele reporter is vasthoudend om een verhaal compleet te krijgen. Dat valt niet mee, het zal inherent zijn aan een situatie als de huidige dat er veel verwarring, veel onduidelijkheid is en veel geruchten en wantrouwen rondgaan. Onder die slachtoffers op de kisten een vrouw, een arts, Een van de drie artsen die omkwamen in hun pogingen anderen te helpen.

Ik weet dat overmorgen Sinterklaas weer zijn verjaardag viert, omdat ik af en toe tweets over hem tegenkom. Kerst is voor ons iets wat komt na de herfst, in de kou en de regen, als het akelig donker wordt in de namiddagen. Het is niet iets dat hoort bij lekker warm najaarsweer, en zeker niet iets waar Cairo je aan doet denken. Toch doen ze hier aan kerst, voor zover ze geen Moslims zijn. In sommige winkels is dus volop Kerstsfeer te koop. Het doet bizar aan door de omgeving, het doet bizar aan door het feit dat er verderop nog een revolutie op volmaken wacht. Twee werelden, die van de strijd en die van de vrede. Gesymboliseerd door een gezellig dikke kerstman. Tijd dat ik thuiskom.

Het zal wel even duren voor Egypte een goed werkende democratie heeft. Het zal wel even duren voor dit een land is waar je een waardig bestaan kunt opbouwen, als je een beetje je best doet. Het zal wel even duren voordat onderwijs en gezondheidszorg goed geregeld zijn, voor de armoede is bestreden en de werkloosheid. Het zal wel even duren voor iedereen behoorlijk is gehuisvest en men niet meer bang hoeft te zijn voor folteringen in politiecellen. Het zal wel even duren, maar veel actievoerders hier blijven optimistisch. Het moet kunnen, met zoveel jongeren die de goede kant op willen, met zoveel geld dat binnenkomt om beter te gebruiken dan in het verleden. Zo niet voor de vijftigjarige optimist waar ik vandaag mee sprak, wiens hele gezin actievoert, dan toch voor dit meisje, op de schouders van haar vader.

Ze nemen hun kinderen mee naar de demonstraties. niet zonder risico, maar vaak een bewuste keuze. Zodat ze kunnen zien hoe de toekomst begon.