Het heeft met onze oefening niets te maken, maar er wordt hier ook geschoten. Ik hoor het alleen als ik van en naar de kantine loop, bovenin het terrein. Elke keer een frisse wandeling tussen het drukke werk door. Berg op of af. Ook in de oefening loopt de spanning op. Het uur U van het hart van de oefening nadert, de messtent wordt steeds drukker, we zijn volop in het rollenspel beland. De gebruikelijke verrassingen die met zo’n rollenspel gepaard gaan. Er wordt hier zo standaard Engels gesproken met al die verschillende nationaliteiten dat ik al eens in een Engels tweegesprek belandde tussen twee Nederlanders. Mijn charmante assistente Gullia vindt het allemaal nogal overweldigned en begint de eerste slijtage te vertonen. Zij was hier al wat dagen, en die zijn hier lang.
Iedere maaltijd spreek ik wel met weer nieuwe of nog niet heel bekende mensen, die echt overal vandaag komen. Morgen zullen we hier wakker worden in Arnland met het gedonder van bombardementen, dan is het spel echt los. Tot die tijd ga ik slapen. Inmiddels is het bijna elf uur en ben ik nog niet terug op mijn kamer geweest. U kunt gerust zijn, ik heb maar tot acht uur gewerkt, daarna hebben we met een man of zestig gezellig gegeten in de officersmess. Lawaaiig, maar leuk, en met weer niewue en interessante gesprekken. Een groot deel van de aantrekkelijkheid van zo’n oefening , naast het voortdurend oplossen van “uitdagingen”.

Schreef ik gisteren van de mooie maan als afsluiting, bleek de dag nog niet voorbij. Generaal Halbauer kwam ons tijdens de Icebreaker persoonlijk toespreken en bedanken voor onze inzet tot nu toe. Dat is vijf minuten, maar daarna gaf hij alle aanwezigen een handje en een praatje, wat bij veertig man aardig oploopt. Ben de hele avond niet van mijn statafeltje weg geweest, en verliet als bijna laatste het pand, na drie koppen thee. Niet vanwege de thee maar vanwege de boeiende gesprekken en nieuwe gesprekspartners. Ook vanavond weer leuk de wereld doorgenomen met een jonge stagiair, waar we er een aantal van hebben. Hier in de messroom waar ik na het werk heenging is wifi, verwarming, thee, en op de achtergrond gezang bij gitaarmuziek. Een tafel verderop zit en aantal storyline begeleiders de dag af te ronden achter mooie glazen Hefenweisse. De rest is verdeeld over de woongebouwen. Vandaag werd duidelijk dat de lang verwachte media jongens en meisjes nog dagen op zich laten wachten. Wat betekent dat ik morgen nog flink door moet buffelen om zaken door te spreken en aan te passen. Bovendien kreeg ik er onverwacht een rol bij, met een personage dat toe nu toe weinig van zich liet horen maar plotseling belangrijk wordt in een echte ontmoeting. Gelukkig heb ik nog een paar dagen me daar voor in te lezen en aan te passen. Aanpassen, coördineren, communiceren en uitvoeren: zo zijn onze dagen hier.
De zon schijnt nog steeds, maar de temperatuur daalde vandaag aanmerkelijk onder de sluierbewolking. Morgen een jasje mee naar kantoor, zeker als de verwarming uit blijft.

Er komen nog steeds collega’s aan. Morgen, maandag, arriveren de laatsten. De briefings worden steeds gezelliger. Het systeem begint er ook op te lijken, maar vanmorgen toch maar in de kerk gewerkt, waar een ander systeem actief is en ik dus wel kon, wat op het eigen kantoor in de eigen computer niet kon. Uren gemaakt en het hele to-do lijstje afgewerkt. Wat ongeveer een half uur stand houdt, omdat er dan weer wijzigingen en aanvullingen nodig zijn. Het weer is prachtig, het is buiten warmer dan binnen. Wat goed uitkomt bij de wandeling naar de DEFAC, het restaurant, een goede tien minuten verderop op de berg. Het eten is uitstekend en de tent is nog rustig, dat gaat nog wel iets veranderen deze week, als het echte oefenen begint en we op volle sterkte zijn.
Iedere maaltijd zit je toch met net even andere mensen aan tafel van de grote groep waar je het gebouw mee deelt, dat maakt het interessant. In de middag weer naar het eigen kantoor, waar inmiddels verbeteringen zijn aangebracht. Nog wel wat stapjes te gaan tot het feilloos werkt, maar er is verbetering. Tot nu dan, waar ik na het eten nog even snel iets ergens aan wil hangen. Dat wil dan weer niet dus hup naar de ICT jongens, die zich deze week echt niet vervelen.
Maar goed dat die mooie volle maan ons op de terugweg van het avondeten vergezelde, toch een mooie afsluiting van een dag die voelt als twee.

In mijn werkschema had ik vandaag bestemd voor doorlezen van het materiaal en lijstjes compleet krijgen met nummer, namen en e-mail adressen. In de praktijk kwam daar weinig van terecht. Er zijn wat moeilijkheden die verhinderen dat ik op mijn eigen pc in mijn eigen materiaal kan. Gelukkig is er een gebouw verderop volop gelegenheid dat wel te doen. Daar waar ik dacht dat alles klaar en bruikbaar was, blijken nu hier en daar vragen te zijn. Of is de afwezigheid van sommige actoren aanleiding om heel de boel om te gooien. Voor de echte oefening zijn nog minder dan 48 uur voorhanden om te zorgen dat alles up-to dat is. Lastig werken als je nergens bij komt. Ook internet is niet stabiel nog. Maar in een zeldzaam moment dat alles het doet kan ik mijn post binnen halen; goed bericht: mijn tas is gevonden. Telefoonnummer om te bellen. Maar tegen de tijd dat ik het bericht lees en ga bellen, is daar iedereen al lang naar huis op deze zondag. Toch blij dat ik een heleboel zaken niet hoeft te vervangen. Blij ook dat er mensen zijn die de moeite nemen om spullen terug te geven die ze vinden. Dat ik nu nieuwe cilinders in mijn sloten hebt scheelt een sleutel aan mijn bos, en nieuwe bankpasjes zijn nooit een probleem. We sluiten de dag af met het bekijken van wat geschut en rollend materiaal dat hier staat opgesteld. De enthousiaste uitleg van de mannen die er ooit mee werkten maakt het extra interessant.

Wat er allemaal gebeuren kan in een dag. ’s Morgens niets vermoedend met de trein, die helaas niet in een keer doorgaat, maar je drie keer laat overstappen, met twee koffers en een handtas. Vervolgens sta je op de verkeerde plek bij het goede station. Tegen de tijd dat je er achter komt dringt de tijd, je rent naar de andere kant van het station, om daar te ontdekken dat je handtas is achtergebleven. Met paspoort, pasjes, tokens, sleutels, etc, etc. Kortom, alles. Weer terug naar de andere kant, om te zien dat hij daar niet meer staat, weer terug naar de andere kant om te vertellen dat hij echt weg is, na aangifte te hebben gedaan bij de NS. Dan in een achtergebleven busje (rest is al vertrokken) naar het politiebureau. Daar doen ze geen verloren voorwerpen meer. Gezien de aard van de inhoud en het feit dat ik op doorreis ben naar het buitenland, en dus weinig heb aan een lokaal stadhuis op zaterdag, maken ze toch proces verbaal op. We vertrekken, een tas lichter en met een stervende telefoon, oostwaarts.
Dat er dan mensen zijn die liften op stations als toilet gebruiken, wat je pas merkt als je uitglijdt, laten we dan maar even buiten beschouwing.

Tijdens de regenbuien onderweg regel ik op het laatste restje batterij nog dat de cilinders in mijn sloten worden vervangen. Fijn als je goede vrienden en buren hebt om je op afstand bij te staan. De rest van de reis gebeurt er niets bijzonders meer gelukkig.

In de namiddag komen we aan in Rohn, waar de zon weer schijnt. Een typisch Duitse streek in de omgeving van Fulda. Rohn is een UNESCO site. Dit vanwege het beladen verleden van deze plek, waar niets meer van te zien is. Wat we wel zien: heel veel gebouwen in traditionele stijl, een groot deel gemoderniseerd en vers in de verf, een deel met wat verweerder uiterlijk. Prachtig onderhouden grasvelden, zeeën van ruimte, en bordjes als: War Simulation Training Area, en schietbaan==>;. Veel van onze collega’s zijn er al, de rest druppelt binnen. Er is hard gewerkt om van een leeg gebouw een gebouw met kantoren te maken. Op het laatste moment werd er nog van alles veranderd, dus het lijkt vanzelfsprekend die tafel met pc en kantoorspullen, maar het is het niet. Ik heb dit keer een stagiaire die me bij staat: Gulia. Ze studeerde Latijnse talen en geschiedenis, dus logisch dat ze nu hier zit.

Na geprobeerd te hebben in het systeem te komen, wat uiteraard niet de eerste keer lukt, houden we het om half negen voor gezien en ga ik naar mijn slaapkamertje. Ik heb hier vier bedden en twee kasten, ruimte genoeg. Maar geen internet, geen tv, geen radio. Een soort kloosterbestaan zal ik hier ’s avonds leiden de komende weken. Hoewel: hoor ik daar collega’s de gang op komen op weg naar de messroom?

Een hele stapel papier ligt ‘s morgens naast mijn laptop, alle script zijn klaar. Nog even maak ik een schema om te noteren wat wanneer en hoe moet gebeuren. Goed om dat te doen, want dan komen ook de kleine foutjes nog naar voren, waar een datum is blijven staan, of een tijd conflicteert. Dan nog een keer alles na lopen, op volgorde leggen, al het materiaal opslaan op de stick. Alle lege bekertjes weg, het papier sorteren, de laptop dicht. In een veel kleiner gezelschap dan maandag wordt de week afgerond. Handen worden geschud, met soms een: tot over twee weken, soms een: tot volgend jaar. Ik rijd de stad uit, leeg thuis mijn koffer en kleed me om.
’s Avonds een sponsorbijeenkomst in Kunsthal 45. Het gewone leven neemt weer even de overhand.

De laatste hele werkdag, er vallen zoals gebruikelijk gaten in de zaal bij de ochtendbijeenkomst. De eerste scripters van onze kamer vertrekken weer. Na het scripten voor het commandogedeelte van de oefening werd me ook gevraagd iets te maken voor twee echte burgemeesters tijdens de fysieke oefening (kinetics) in Noorwegen. Op zich is dat niet heel moeilijk: denk je maar in dat er ineens “vriendelijke” troepen aan de rand van je dorp staan, wat doe je dan? Maar om het echt af te maken, moeten datum, tijd en plaats duidelijk worden, en wat is daar dan in dat dorp, volgens de oefening, en wat niet? Wie gaat het uitvoeren, als wij er niet bij zijn? Om al die gegevens duidelijk te krijgen, moet je verschillende afdelingen, dus verschillende mensen spreken. Die nooit, echt nooit aan hun tafeltjes zitten als jij ze zoekt. Ik kon dan wel niet roeien deze week, het traplopen maakt dat meer dan goed. Dan, als heel het script compleet is, moet het ingevoerd worden, maar daar was ik niet voor bevoegd, want daar was ik niet voor gevraagd. Dus weer even bij iemand langs, ingevoerd, te weinig bevoegdheid, weer even langs bij iemand. Uiteindelijk is het gelukt en staat alles er in. Toevallig is het donderdag prachtig droog en zonnig weer, een klein groepje besluit na werktijd (half acht) nog even de stad in te gaan. We lopen door de schone straten, langs de historische gebouwen, met gevelstenen 1947. Munster lag plat na de oorlog. Onder de bogen genieten we van de lome nazomeravond, de ondergaande zon, de stadsbussen in kleuren en maten, het bier en de Apfelschoerle. Daarna nog een ijsje en dan naar de kazerne. Met de bedoeling het niet te laat te maken nog even een afzakkertje in de bar.
Maar hier lopen zoveel mensen rond die uitgezonden zijn geweest, dat het gesprek nooit lang oppervlakkig blijft. De actuele situatie raakt aan hun verleden. De gesprekken gaan ergens over, en soms vallen we allemaal even stil. Dan weten we allemaal: het gaat ergens over, wat we hier met elkaar doen. Militairen besluiten niet of er ingegrepen gaat worden of niet, of er geweld gebruikt gaat worden of niet, dat doet de politiek. Maar als ze dan gestuurd worden, dan willen ze ook het allerbeste leveren wat ze kunnen.

Een vertrouwde maaltijd vandaag: Blauwe hap. Ik wist niet dat ze dat bij het leger ook deden, maar kennelijk is dat een van de leuke bijverschijnselen van paars. Na de avond uit gisteren, vandaag alweer vroeg aan het werk. We creëren injects bij het leven. Vandaag zelf niets nieuws geproduceerd, maar alles op een rijtje gezet, gecheckt en nog eens gecheckt, aangevuld, gecorrigeerd en op proposal gezet. Nu maar zien of het allemaal overeind blijft. Daarna begonnen met printen. We zijn er namelijk niet van overtuigd dat de verhuizing naar midden Duitsland in september zonder internetproblemen gaat. Dus morgen ook nog eens alles op een stickje, dan weten we zeker dat we altijd in de weer kunnen. Ondertussen groeit mijn aantal rollen, want iedereen kan nog wel een speler gebruiken. Dus behalve premier van een opstandige staat ben ik aartsbisschop, burgemeester een keer of vier, een ongeruste weet ik veel, een moeder in paniek en wie weet wat er nog meer komt. Dat wordt straks een koffer vol spullen om dat allemaal geloofwaardig en onderscheidend vorm te geven. Als er wat ruimte over is neem ik ook nog een kussen mee, want ik heb hier een heel dik, hard kussen waar ik pijn in mijn nek van krijg. Iedere twee uur wakker houd je makkelijk vier nachten vol, maar volgende keer twee weken weg: ik neem maatregelen.

De jaarlijkse BBQ en muziekavond is ook van start gegaan. We hebben even rond gekeken, even wat gedronken, en ik hield het voor negenen voor gezien. Gezien het geluidsvolume denk ik dat veel co-werkers dat ook deden. Na een drukke dag nog een bak herrie is te veel gevraagd. Bovendien vraagt het wereldnieuws aandacht na twee internetloze dagen. Dus ik ga nog even bijlezen. Niet dat ik vrolijk word van de berichten.

Het systeem is eigen en weer even ingewerkt, dus een volle dag schrijven en bespreken zonder technische hindernissen. Zelfs het internet op mijn kamer is geregeld, dus kan ik weer mails ontvangen. Wifi is het niet, dus de smartphone is hier minder smart. De Duitse privacy- en verantwoordelijkheid-regelgeving rond wifi zijn dermate streng dat men er niet van houdt wifi te delen, ook niet bij mensen thuis. Ondertussen verkopen Duitse bedrijven informatie aan NSA, dus wellicht een terechte angst.
De laatste deelnemers arriveerden vandaag, sommigen gepland, anderen na een vertraagde trein en een gemist vliegtuig. Het gezamenlijk etentje is vandaag, en met een grote groep zitten we na een dag hard werken in een typisch Westfaalse eetgelegenheid, waar we als laatsten vertrekken.
Het moment van de dag was de middagbriefing om kwart voor zeven. Vandaag, 19 augustus in 2003, was er een aanval op een VN compound in Bagdad, met meer dan twintig slachtoffers. Vandaag is uitgeroepen tot de dag van de humanitaire hulpverlener. De Mel/Mil leider gaf er aandacht aan en lepelde wat aantallen op van vorig en dit jaar. Hulpverleners die omkomen bij het verlenen van hulp. Die uit Gaza en Zuid-Soedan zijn al meegeteld. De afgelopen jaren zijn de verliezen hoog.
Er werd een minuut stilte gevraagd, die in deze zaal, waar zo velen werden uitgezonden, en ook velen vrienden en collega’s achterlieten, de stilte groot en intens was, en de minuut langer dan zestig seconden. Hier geen plichtmatige stilte voor de bühne, hier had iedereen zijn eigen gedachten en herinneringen.
Om te zorgen dat die niet aangroeien, zijn oefeningen als deze bedacht, bij interventies waarin we proberen de wereld leefbaar te houden. Met wisselend resultaat.

Al bijna routine: maandagochtend auto inpakken, cash opnemen, tank vol benzine en gaan. Geen verkeer van betekenis op mijn noordelijke route brengt twintig minuten winst, dus ruim op tijd parkeer ik voor de Prins Claus kazerne in Munster. Melden bij de helpdesk, inlogcodes updaten en nu ook een kamer op de kazerne met internetverbinding aangevraagd. Dat zou er toe moeten leiden dat wij op onze tv-loze kamers toegang hebben tot de wereld, het nieuws, de radio, leven. Helaas: “de ethernet kabel is niet aangesloten, of de andere kant reageert niet” zegt mijn Mac. Dat laatste dus, die kabel zit er heus wel in. De buurman komt kijken en weet ook geen oplossing. Het gebouw afgezocht naar de man die er wel iets mee kan, maar die kamer is leeg. In de messroom zit hij ook niet. Terug naar de kamer dan maar, na een dag zonder nieuws ook een avond zonder nieuws, terwijl het overal op de wereld kritisch wordt. Gelukkig word ik bijgepraat: Oekraïne is nog in toom, de Koerden hebben de dam veroverd en maken vorderingen in Mosul, verder is het nog overal een puinhoop. Na deze wereld update zijn vraag: u komt hier zeker om te scripten? Ja, al die politiek bewuste figuren moeten wel die burgers zijn die speciaal voor hun expertise op allerlei civiele vlakken zijn ingevlogen voor deze oefening. Mijn bijprater verlaat binnenkort de dienst. Na al zijn uitzendingen naar Afrika en Midden-Oosten had hij kort geleden het idee dat het ook rustig was overal. Die mening vind je hier nu nergens. Het is een puinhoop, het is kritisch, het is achteruit gegaan de afgelopen maanden. De rol van het Westen daarin heb ik nog door niemand hier als goed horen bestempelen. Dit zijn immers de mannen die de boots-on-the ground zijn, degenen die hun kameraden in een kist terug zien vliegen, degenen die de bermbom tegenkomen. Ondertussen slaat in onze Tweede Kamer de SGP oorlogszuchtige taal uit en vraagt om actief ingrijpen, wil dat we de VS ondersteunen, aanpakken. Want we leren niet van het verleden, ook al ligt het vlak achter ons.