Toen ik het gisteren om half zes hoorde rommelen ben ik snel naar het dak gerend. Dat is nu verder dan voorheen, want ik woon er niet meer onder, ik woon onder een lager dak. Wat ik hoopte gebeurde, de onweersrommel werd een echte bui en ik maakte de derde regenbui mee sinds mijn verblijf hier. Zal wel weer en unicum geweest zijn voor de maand augustus. Ik heb er twintig minuten in gestaan en kon droog naar huis. Dat is dan het voordeel van een warm land. Maar op een gegeven moment regende het zo hard dat de metalen daken om me heen echt nat werden, en ook het dakterras was helemaal nat. Ongeveer drie minuten daarna droogde het weer op tussen de druppels door. Tijdens die bui kraakte het van de donder en zag ik hier en daar de bliksem neerflitsen aan alle kanten. Mijn omgeving trok zich er een beetje van aan. Zie je bij ons de mensen naar binnen vluchten bij een bui, hier had ik de indruk dat er plotseling in de zijstraat naast ons meer mensen, vooral vrouwen buiten kwamen. Ze liepen in een groepje zonder doel heen en weer, dus volgens mij waren ze van de regen aan het genieten. De bewakers van de torens maakten gebruik van het water om hun gezicht nog eens te verkoelen, of het platjes schoon te vegen. Bij het weggaan stak er een van beneden af zijn duim naar me op, hij vond het ook geweldig. Wat zag ik terwijl ik daar in de regen, het onweer en de wind (max 6/7 BF) stond? Ik zag auto’s en vrachtauto’s en minibusjes rijden. De politieagenten die gisteren te voet vijf man sterk de wijk in gingen met hun camouflagepakken, rode baretten en AK47’s zag ik niet. Wel zag ik dat de politieagenten naast ons een partijtje gingen voetballen nu het zo lekker werd. Ook de kinderen op de hoek vonden dit een goede gelegenheid voor nog een potje. Ik zag de kudde zwart-witte koeien die ik al eerder zag, maar nu in een straat verderop naar het zuiden, richting rivier, in de dure villawijk. Het viel me op dat er om ons heen toch nog flinke natte delen waren ondanks de droogte. Dat moet grondwater zijn. De honden werden onrustig en blaften, dus de vogels krijsten ook vrolijk mee. Na een half uurtje werd het weer droog, kwam de zon weer van achter de wolken tevoorschijn, oranje van het stof en ging ik weer naar binnen. De wind was gedraaid, het zou droger worden.

Volgens het Amerikaanse lijstje waar ik gisteren naar verwees wordt er nu twee maal zo veel elektriciteit geproduceerd als voor 2003. Het gebruik is echter ook flink gestegen, mensen hebben meer spullen dan voor die tijd, wordt er gezegd. Dat kan waar zijn natuurlijk, maar zo’n airco, als ze die hadden kunnen krijgen, hadden ze hem zeker gebruikt. Volgens mij deden ze dat ook. Je zou denken dat met twee maal de productie mensen toch meer dan een paar uur stroom per dag moeten krijgen. Gisteren ging de stroom na een onregelmatige dag om 21.15 neer, en kwam pas  de volgende ochtend om 07.15 weer op, net nadat mensen de hele nacht hadden wakker gelegen van de hitte. Maar alleen de productie verhogen is niet genoeg. Er wordt gesproken van diefstal, maar het verwijderen van illegale draden in Bagdad heeft de situatie niet verbeterd. Dat zou wel eens te maken kunnen hebben met de kwaliteit van het netwerk, dat natuurlijk net zo uitgewoond is als de rest van het land. De helft van de productie zou volgens zeggen daar alleen al door verdwijnen. Ja, je komt er niet met een stukje van het probleem, je moet de hele lijn opknappen. Maar dat is lastig, duur en gevaarlijk. Met een regering die nu al vijf maanden niet uit de impasse komt en over geen enkele kant een coalitie kan maken (seculier en niet seculier dus, een beetje verschil is er wel met Nederland) ziet het er voorlopig niet naar uit dat het beter wordt. De beste weg naar verbetering is toch er voor zorgen dat er stabiliteit en veiligheid heerst en mensen weer initiatief durven nemen. Anders blijft het dweilen met de kraan open. Dus tijd dat al die veel te goed betaalde politici in een hokje gaan met elkaar en er pas uit komen als ze een coalitie hebben afgesproken. Kunnen we het daarna altijd nog over democratie hebben.

Het naderend vertrek van de Amerikaanse troepen is hier voor velen het gesprek van de dag. Ook de Amerikaanse media besteden er regelmatig aandacht aan. Vergelijkbaar met die in Nederland nu de afbouw in Afghanistan is begonnen. Las ik in mijn eigen NRC een zeer sober verhaal over de bereikte resultaten, met allerlei kanttekeningen en voorbehouden: de VS pakt het groots aan. Er worden lijsten met cijfers en resultaten gepubliceerd, te beginnen met de honderden miljoenen die in de wederopbouwpogingen zijn gepompt. Interessant zou zijn ze af te zetten tegen de kosten van de militaire interventie, of met de bedragen die je kunt zetten voor datgene wet vernield werd, maar laten we het simpel houden. In dat lijstje trof ik ook aan een cijfer voor mensen die toegang hadden tot drinkwater (potable water). Ik reken Irak maar even voor het gemak op 28 miljoen inwoners, kan een miljoen of wat schelen beide kanten op. De cijfers van de Amerikanenstellen dat er nu 22 miljoen mensen toegang hebben tot schoon drinkwater. Nu wil het toeval dat wij (ook Amerikanen) bezig zijn met een onderzoek naar de beschikbaarheid van drinkwater in de regio. In de gloeiende hitte van juni en juli gingen mensen de straat op om er achter te komen hoe de bewoners aan water kwamen. Dat zijn interessante cijfers. Uit dat onderzoek blijkt onder andere dat niemand het door de overheid via leidingen geleverde water drinkt kraan. Van de 100 mensen meldden er 43 dat ze ziek waren geworden na gebruik van het water. Niet alleen door het drinken, maar ook door wassen ermee. Ze kopen dus water dat per wagen wordt geleverd, of water in flessen als drinkwater.

Het water dat hier door de leidingen stroomt heeft te weinig druk, het wordt geleverd, maar de eerste verdieping zal het niet bereiken als je niet zorgt dat je het zelf oppompt vanuit het leidingensysteem. Voor sommigen wil dat zeggen dat het water al bij het tuinhekje te weinig druk heeft om de kraan te bereiken. Die pompen werken op elektriciteit. En elektriciteit, ik schreef het al eerder is er soms wel, maar vaak niet. Dus de meerderheid geeft aan meer dan 10 uur per dag geen kraanwater te hebben. Want geen elektra is geen water. Het probleem gaat verder dan alleen het drinkwater: het grond- en rivierwater is door verzilting en vervuiling niet meer geschikt voor de landbouw. Basrah was de broodmand van Irak (of een van de), maar de boeren verkopen hun lapje grond voor huizenbouw, ze kunnen er geen droog brood meer op verdienen Die palmbomen (zie de dadels van Hassan) worden dus niet herplant, die grond wordt volgebouwd, en water is er niet genoeg. De 22 miljoen mensen die volgens de Amerikaanse cijfers toegang hebben tot drinkwater, daar zou ik nog wel eens een vraag over willen stellen aan de opsteller van die lijst. Dan gaan we het morgen over de elektriciteit hebben.  

Het artikel over de cijfers vindt u overigens hier: http://www.nytimes.com/aponline/2010/08/02/world/AP-ML-Iraq-By-The-Numbers.html?_r=1&ref=global-home

In de NYT van gisteren stond een aardig verhaal over electra, en als u op Iraq googlet in deze krant vindt u meer lezenswaardig.

Een onverwachte ontmoeting vanmorgen, toen ik het kantoor van Dr E. binnenliep. Zijn secretaresse had een schattig baby op schoot, haar zes maanden oude dochtertje Shahed (wat een soort honing betekent). Een kindje dat haar naam eer aan deed want ik heb haar de hele dag geen kik horen geven. Heel zoet zat ze bij mamma op schoot achter de computer, lag ze te slapen op een bureau in haar reiswiegje of zat ze bij die wildvreemde mevrouw op de arm, die haar alle kantoren liet zien. Grote bruine ogen die vol vertrouwen en nieuwsgierigheid om zich heen keken. Vol vertrouwen in een onzekere toekomst. Een jonge vader zei me hier: Iraqi kids have to be tough. Het weer is te warm, het water niet veilig, de vreemde ziektes waar ik over sprak liggen op de loer. Maar Shahed weet daar nog allemaal niets van. En als we allemaal een beetje ons best doen zal ze het ook niet echt meemaken.

Ik heb tegenwoordig wekelijkse ontmoetingen met Natiqa, de voorzitter van de commissie vrouwen en kinderen. Het materiaal dat ik voor haar voorbereidt staat haar zeer aan en nu wil ze iets terug doen. Dat is lastig, oplettend lezertje, ik kan hier niet makkelijk weg. Dat is in de toekomst misschien wel mogelijk, maar even een ritje door de omgeving of naar het platteland, waar Natiqa vandaan komt, zit er nog niet in. Dus zal ze iets te eten mee nemen. Geen hummus of baba ganoesj, want dat is niet echt Iraaks vinden ze hier . De geroosterde karper, die moet ik proberen. Wel veel graatjes maar heerlijk zegt men. Ik ben benieuwd wat er van zal komen, maar de inhoudelijke kant van de ontmoetingen gaat in ieder geval volgens plan. Natiqa heeft vele ijzers in het vuur en zal zeker haar stempel drukken op de activiteiten van de commissie. Zij zal voor de vrouwen en kinderen hier zoveel verbeteren als haar mogelijk is. Mooi als je daar een handje bij kunt helpen.

Je zou denken dat in een land waar het weer maar twee varianten kent, heet en heter, dat geen onderwerp van gesprek is. Bij ons natuurlijk wel, wij hebben drie seizoenen per dag. Maar ook hier in Basrah is het weer elke dag een punt van aandacht. De afgelopen weken waren heet en droog en winderig. Temperaturen van 48/49 die ook voelden als 48/49. Twee dagen geleden draaide het, de wind en het weer. De temperatuur daalde, de vochtigheid steeg en de wind liet het afweten. Vanmorgen dus 38 graden en 75% rel. vochtigheid, dus dat voelde hoog in de 40. Vanmiddag was het 41 graden met 38%, dat voelde als 52. Dat helpt dus niet echt voor het welbevinden van mensen die slapen zonder airco, of die uren in de auto onderweg zijn, zoals veel van onze medewerkers deze week. Het weerbericht meldt dan ook nog stof, dus zonnig was het vanmorgen vroeg niet, en de namiddagen zijn ook betrokken. Maar het hoogtepunt kwam vanmiddag om half vier. Het betrok en ik dacht al dat ik iets hoorde rommelen. Tot Mnr A. naar huis wilde en er toch duidelijk onweer was. Hij kwam, dik in de zeventig, weer naar boven om te vertellen dat het regende. Niet veel, een paar druppels maar, genoeg om ze te zien in het stoflaagje op de tegels en het te ruiken op het balkon. Maar, zo zei hij: dit was pas de derde of vierde keer in zijn leven dat hij regen in Juli mee maakte. Uniek dus, en ik heb in de twee maanden dat ik hier ben al twee keer zo iets unieks meegemaakt. Ze hebben hier natuurlijk ook weerrijpmjes, net als wij in de Enkhuizer Almanak, en twee ervan slaan op Augustus. Dat gaat ongeveer zo: de eerste tien dagen van Augustus, doen de spijkers in de deur smelten. Over de laatste tien dagen van augustus zeggen ze dat ze het venster op de winter zijn. In het Arabisch rijmt Augustus (Ab) op deur bab) en kennelijk ook op winter. Geen idee wat ons te wachten staat.

In iedere omgeving waar de bewegingsruimte beperkt is, neemt het eten een extra belangrijke plaats in. Dat is zo in gevangenissen, bij de brandweer (die toch ook lang op elkaars lip zitten), aan boord van schepen en dus ook hier. Als je op een schip een verkeerde kok had, kwam dat de stemming niet ten goede. Omgekeerd, als de stemming slecht was, kon de kok ook vaak geen goed meer doen. Tegenwoordig zijn er schepen met een forse voorraad diepvriesmaaltijden en een magnetron. Ook daar zal het sociale leven bexefnvloed worden door de moderne communicatiemogelijkheden. Maar hier, in deze compound en alle andere compounds van RTI, speelt het eten dus die belangrijke rol. Wij boffen, wij mogen niet klagen. Onze chef-kok komt uit Bangladesh, verder hadden wij 2 en hebben wij nu 3 lokale koks. Afhankelijk of zij krijgen wat zij bestellen (dat is niet altijd zo), krijgen we zeer diverse maaltijden, en dat twee keer per dag. Ontbijt is erg uitgebreid, toegesneden op de behoeft van de Amerikanen, en ook een sterk Britse inslag. He toplettende lezertje weet dat wij hier zelfs grits en pancakes hebben. Ja, die echte Goudse en Edammer kaas, die is altijd en overal een probleem, maar er is Kri Kri, en dat vind ik lekker. Bruin brood doen we bijna nergens op de wereld aan, krijg ik wel eens de indruk, en hier dus ook niet. Zelfs de yoghurt is hier anders dan wij dat graag willen. Volgens mij is er wel goede yoghurt, maar onze Amerikaanse vrienden hebben zo hun voorkeuren, daar moet ik nog zendingwerk verrichten. Verder hebben we af en toe thema avonden, zoals Italiaans of Mexicaans. Tegenwoordig hebben we vrijdags barbecue, omdat er nu zo’n ding gevonden is. Of geleend van een werknemer. Een heel vat wordt daarvoor gebruikt, en dat is erg lekker tegenwoordig. De zaterdag is de laatste weken de lokale dag, dan heeft de superchef een vrijde dag en koken de lokale chefs iets echt Irakees. Iedere week weer een ervaring. Vers gevulde dolmas, lammetjesvlees, lekker rijst met rozijnen. Zelfgemaakt dessert (is niet altijd wat wij lekker vinden, maar ik eet het toch maar). Tegenwoordig hebben we ook heel vaak heerlijk verse hummus, af en toe tabooli en regelmatig Baba Ganousj. Kortom, oplettend lezertje, het water loopt u natuurlijk in de mond, en u begrijpt dat u met mij geen medelijden hoeft te hebben. Nou ja, behalve dan dat ik naar de gym moet om een en ander een beetje binnen de perken te houden. Dat is dan weer wel zielig.

De laatste tijd wisselen onze PSD-ers nogal snel. Dat heeft tot gevolg dat hier een groep zit die ook voor elkaar vaak nieuw is. Zet ze aan tafel bij elkaar op een rustige avond en de verhalen komen los. Waar ze vandaan komen, waar ze geweest zijn, wat ze hebben mee gemaakt. De meesten komen uit het leger en hebben vaak al een tijdje in een ander uniform hier rondgelopen. De verhalen zijn niet altijd eenvoudig te volgen. Ze spreken allemaal Engels maar komen van alle hoeken van het Britse Rijk. The Queens English hoor ik nu door één PSD-er spreken, en die is volgens mij niet in het Koninkrijk geboren. Maar eergisteren hadden ze een verhaal waar ik even erg goed heb opgelet. Ze vertelden elkaar over hun ervaringen met konvooien, in en na de oorlog. Volgens hun eigen berekeningen liepen ze als soldaten de meeste risico’s tijdens de konvooien en er waren tijden dat ze weken achter elkaar onderweg waren, van de ene plek naar de andere. Strategieën kwamen over tafel. In het midden van de weg rijden, de veiligste afstand tussen twee wagens. En dan de gevallen waar het misliep. Met namen en navragen of iedereen wist wie er bedoeld werd. Je weet wel, George diex85 Die is toen en toen daar en daar door een IED. Of: de auto voor mij had het te pakken, ik heb geluk gehad. Vaak jonge kerels, bijna allemaal met gezinnen. Ze rijden vaak, ze rijden veel. En ze worden naar hun begrippen goed betaald, maar het zal niet ons salaris zijn. Dus als ik ergens niet heen kan (ik ga nu nergens heen trouwens) omdat de PSD-ers het geen goed idee vinden: mij hoort u niet. Per 1 expat rijden er minimaal 6 en soms 10 of 11 PSD-ers mee. Hun kansen om het op te lopen zijn alleen daardoor al veel hoger. Je moet het wel echt nodig vinden ergens heen te gaan om al die levens in de waagschaal te stellen.

Wij scheiden in Nederland van alles. Sommigen willen daar zo ver in gaan dat ze zelfs nationaliteiten en geloven willen scheiden, maar ik wil me nu even bij afval houden (Freud  mag er van denken wat hij wil). Ik weet niet hoe het u vergaat, maar zeg mij dat ik iets moet scheiden en ik doe het. Nou ja, behalve het groenafval dan, want daar had ik zo weinig van, om daar nu naar de garage voor te lopen etc. Maar glaswerk, werkelijk elk potje of lampje vindt zijn weg. Batterijen keurig terug naar de winkel, plastic in de grote zakken die we daar voor hebben. Het papier een terugkerend drama als ik vergeet het buiten te zetten, want dat jongt nogal snel aan bij mij. Wat ik niet nodig heb gaat naar de kringloopwinkel, oud en nieuw spul (er wordt wat weggegeven in dit landje). Een soort tweede natuur. Daar heb ik hier nu flink last van moet ik bekennen. Want hier doen ze er helemaal niet aan, aan afvalscheiding. Ze doen wel aan afval. Afvalinzameling is ook een van de publieke diensten die onderuit  zijn gegaan, net als de postbestelling en het schone drinkwater en de elektra. Vooral in de stad kan dat tot vuilnishopen leiden met alle ellende van dien, hier  in Basrah veel vervuilde waterlopen . En die plasticsoep in de oceaan wordt hier ook flink gevoed. Plastic zie je zelfs bij ons, door de stormen waaien de zakken in het scheermesjesdraad, en blijven daar nog lang flapperen. En drinken uit flesjes, in Nederland een hype en trendy, is hier een noodzaak meestal om niet ziek te worden. Er is hier net een survey geweest naar de kwaliteit van de watervoorziening, waar ik mee aan heb geholpen op zeer bescheiden schaal door de wijze van rapporteren onder de loep te nemen. Uit dat onderzoekt blijkt heel duidelijk dat men ziek wordt van het kraanwater en dus kraanwater niet drinkt. Komt men toevallig in een westers land, dan durft men daar bijna niet het kraanwater te drinken. Die flesjes komen hier en overal dus in massa’s aan en die gaan lekker op de grote hoop ergens. De massa’s papier die we hier produceren idem met een sterretje natuurlijk. Hier zien we er niets van en waar het blijft zien we ook niet. Wel weten we inmiddels dat het grondwater en de rivieren flink vervuild zijn, na al die oorlogen. De ziektes bij kinderen vooral nemen ook zorgelijke proporties aan. Ik zoek de cijfers, als ik ze te pakken kan krijgen (for your eyes only info dus kom er maar eens aan) laat ik het u weten. Maar dat hier ook nog een flinke uitdaging ligt, dat moge duidelijk zijn. Wie komt er opruimen?

Een lokale collega kwam terug die lang weg was geweest, ik had hem niet eerder gezien. Zijn bureau werd tijdens zijn afweigheid voller en voller, met spullen die ergens moesten blijven, de plek werd stoffiger en stoffiger, dat is hier haast niet te stuiten. Gisteren kwam hij weer terug, keek om zich heen en wat hij zag beviel hem niet. De schoonmaker werd er bij gehaald, dozen werden opgeruimd, papier uit hoeken en gaten verwijderd, de koelkast ontdooit en schoongemaakt en vandaag rook het kantoor naar jasmijn. Omdat zijn hoekje net buiten de airco’s valt regelde hij vandaag een fan, kreeg zijn computer weer up to date en liet de rest van de collega’s een duit in het zakje doen. Kijk, dat zijn collega’’s waar ik van houd. Type: verbeter de wereld begin bij je bureau (ik strooi hier met Hollandse gezegdes, dat wilt u niet weten, ze vinden ze prachtig). Benieuwd of hij veel navolging krijgt. De mannen zeggen zelf: sometimes they need to wake us up. In de stroom van het opruimen kwamen allerlei onvermoede zaken uit afgesloten kasten en dozen. Een hele serie wereldliteratuur, waaronder alles van Shakespeare en Jan Austen bijvoorbeeld. Spullen die gebruikt werden bij het vaststellen van grenzen, toen men hier pas begon, en de serie kaarten die daarmee gemaakt is. Allerlei kantoorspullen die wij hier node misten. Extra klokken en hangsloten zonder sleutel. U kent dat wel. Maar nu is het weer opgeruimd en fris, en morgen laten we de vloeren in de alkoven een goede beurt geven. Ik ben nu in ieder geval niet meer de enige die eens iets opruimt of schoon maakt. Eens kijken wie er volgt.