Er komen nog steeds collega’s aan. Morgen, maandag, arriveren de laatsten. De briefings worden steeds gezelliger. Het systeem begint er ook op te lijken, maar vanmorgen toch maar in de kerk gewerkt, waar een ander systeem actief is en ik dus wel kon, wat op het eigen kantoor in de eigen computer niet kon. Uren gemaakt en het hele to-do lijstje afgewerkt. Wat ongeveer een half uur stand houdt, omdat er dan weer wijzigingen en aanvullingen nodig zijn. Het weer is prachtig, het is buiten warmer dan binnen. Wat goed uitkomt bij de wandeling naar de DEFAC, het restaurant, een goede tien minuten verderop op de berg. Het eten is uitstekend en de tent is nog rustig, dat gaat nog wel iets veranderen deze week, als het echte oefenen begint en we op volle sterkte zijn.
Iedere maaltijd zit je toch met net even andere mensen aan tafel van de grote groep waar je het gebouw mee deelt, dat maakt het interessant. In de middag weer naar het eigen kantoor, waar inmiddels verbeteringen zijn aangebracht. Nog wel wat stapjes te gaan tot het feilloos werkt, maar er is verbetering. Tot nu dan, waar ik na het eten nog even snel iets ergens aan wil hangen. Dat wil dan weer niet dus hup naar de ICT jongens, die zich deze week echt niet vervelen.
Maar goed dat die mooie volle maan ons op de terugweg van het avondeten vergezelde, toch een mooie afsluiting van een dag die voelt als twee.

In mijn werkschema had ik vandaag bestemd voor doorlezen van het materiaal en lijstjes compleet krijgen met nummer, namen en e-mail adressen. In de praktijk kwam daar weinig van terecht. Er zijn wat moeilijkheden die verhinderen dat ik op mijn eigen pc in mijn eigen materiaal kan. Gelukkig is er een gebouw verderop volop gelegenheid dat wel te doen. Daar waar ik dacht dat alles klaar en bruikbaar was, blijken nu hier en daar vragen te zijn. Of is de afwezigheid van sommige actoren aanleiding om heel de boel om te gooien. Voor de echte oefening zijn nog minder dan 48 uur voorhanden om te zorgen dat alles up-to dat is. Lastig werken als je nergens bij komt. Ook internet is niet stabiel nog. Maar in een zeldzaam moment dat alles het doet kan ik mijn post binnen halen; goed bericht: mijn tas is gevonden. Telefoonnummer om te bellen. Maar tegen de tijd dat ik het bericht lees en ga bellen, is daar iedereen al lang naar huis op deze zondag. Toch blij dat ik een heleboel zaken niet hoeft te vervangen. Blij ook dat er mensen zijn die de moeite nemen om spullen terug te geven die ze vinden. Dat ik nu nieuwe cilinders in mijn sloten hebt scheelt een sleutel aan mijn bos, en nieuwe bankpasjes zijn nooit een probleem. We sluiten de dag af met het bekijken van wat geschut en rollend materiaal dat hier staat opgesteld. De enthousiaste uitleg van de mannen die er ooit mee werkten maakt het extra interessant.

Wat er allemaal gebeuren kan in een dag. ’s Morgens niets vermoedend met de trein, die helaas niet in een keer doorgaat, maar je drie keer laat overstappen, met twee koffers en een handtas. Vervolgens sta je op de verkeerde plek bij het goede station. Tegen de tijd dat je er achter komt dringt de tijd, je rent naar de andere kant van het station, om daar te ontdekken dat je handtas is achtergebleven. Met paspoort, pasjes, tokens, sleutels, etc, etc. Kortom, alles. Weer terug naar de andere kant, om te zien dat hij daar niet meer staat, weer terug naar de andere kant om te vertellen dat hij echt weg is, na aangifte te hebben gedaan bij de NS. Dan in een achtergebleven busje (rest is al vertrokken) naar het politiebureau. Daar doen ze geen verloren voorwerpen meer. Gezien de aard van de inhoud en het feit dat ik op doorreis ben naar het buitenland, en dus weinig heb aan een lokaal stadhuis op zaterdag, maken ze toch proces verbaal op. We vertrekken, een tas lichter en met een stervende telefoon, oostwaarts.
Dat er dan mensen zijn die liften op stations als toilet gebruiken, wat je pas merkt als je uitglijdt, laten we dan maar even buiten beschouwing.

Tijdens de regenbuien onderweg regel ik op het laatste restje batterij nog dat de cilinders in mijn sloten worden vervangen. Fijn als je goede vrienden en buren hebt om je op afstand bij te staan. De rest van de reis gebeurt er niets bijzonders meer gelukkig.

In de namiddag komen we aan in Rohn, waar de zon weer schijnt. Een typisch Duitse streek in de omgeving van Fulda. Rohn is een UNESCO site. Dit vanwege het beladen verleden van deze plek, waar niets meer van te zien is. Wat we wel zien: heel veel gebouwen in traditionele stijl, een groot deel gemoderniseerd en vers in de verf, een deel met wat verweerder uiterlijk. Prachtig onderhouden grasvelden, zeeën van ruimte, en bordjes als: War Simulation Training Area, en schietbaan==>;. Veel van onze collega’s zijn er al, de rest druppelt binnen. Er is hard gewerkt om van een leeg gebouw een gebouw met kantoren te maken. Op het laatste moment werd er nog van alles veranderd, dus het lijkt vanzelfsprekend die tafel met pc en kantoorspullen, maar het is het niet. Ik heb dit keer een stagiaire die me bij staat: Gulia. Ze studeerde Latijnse talen en geschiedenis, dus logisch dat ze nu hier zit.

Na geprobeerd te hebben in het systeem te komen, wat uiteraard niet de eerste keer lukt, houden we het om half negen voor gezien en ga ik naar mijn slaapkamertje. Ik heb hier vier bedden en twee kasten, ruimte genoeg. Maar geen internet, geen tv, geen radio. Een soort kloosterbestaan zal ik hier ’s avonds leiden de komende weken. Hoewel: hoor ik daar collega’s de gang op komen op weg naar de messroom?

Een hele stapel papier ligt ‘s morgens naast mijn laptop, alle script zijn klaar. Nog even maak ik een schema om te noteren wat wanneer en hoe moet gebeuren. Goed om dat te doen, want dan komen ook de kleine foutjes nog naar voren, waar een datum is blijven staan, of een tijd conflicteert. Dan nog een keer alles na lopen, op volgorde leggen, al het materiaal opslaan op de stick. Alle lege bekertjes weg, het papier sorteren, de laptop dicht. In een veel kleiner gezelschap dan maandag wordt de week afgerond. Handen worden geschud, met soms een: tot over twee weken, soms een: tot volgend jaar. Ik rijd de stad uit, leeg thuis mijn koffer en kleed me om.
’s Avonds een sponsorbijeenkomst in Kunsthal 45. Het gewone leven neemt weer even de overhand.

De laatste hele werkdag, er vallen zoals gebruikelijk gaten in de zaal bij de ochtendbijeenkomst. De eerste scripters van onze kamer vertrekken weer. Na het scripten voor het commandogedeelte van de oefening werd me ook gevraagd iets te maken voor twee echte burgemeesters tijdens de fysieke oefening (kinetics) in Noorwegen. Op zich is dat niet heel moeilijk: denk je maar in dat er ineens “vriendelijke” troepen aan de rand van je dorp staan, wat doe je dan? Maar om het echt af te maken, moeten datum, tijd en plaats duidelijk worden, en wat is daar dan in dat dorp, volgens de oefening, en wat niet? Wie gaat het uitvoeren, als wij er niet bij zijn? Om al die gegevens duidelijk te krijgen, moet je verschillende afdelingen, dus verschillende mensen spreken. Die nooit, echt nooit aan hun tafeltjes zitten als jij ze zoekt. Ik kon dan wel niet roeien deze week, het traplopen maakt dat meer dan goed. Dan, als heel het script compleet is, moet het ingevoerd worden, maar daar was ik niet voor bevoegd, want daar was ik niet voor gevraagd. Dus weer even bij iemand langs, ingevoerd, te weinig bevoegdheid, weer even langs bij iemand. Uiteindelijk is het gelukt en staat alles er in. Toevallig is het donderdag prachtig droog en zonnig weer, een klein groepje besluit na werktijd (half acht) nog even de stad in te gaan. We lopen door de schone straten, langs de historische gebouwen, met gevelstenen 1947. Munster lag plat na de oorlog. Onder de bogen genieten we van de lome nazomeravond, de ondergaande zon, de stadsbussen in kleuren en maten, het bier en de Apfelschoerle. Daarna nog een ijsje en dan naar de kazerne. Met de bedoeling het niet te laat te maken nog even een afzakkertje in de bar.
Maar hier lopen zoveel mensen rond die uitgezonden zijn geweest, dat het gesprek nooit lang oppervlakkig blijft. De actuele situatie raakt aan hun verleden. De gesprekken gaan ergens over, en soms vallen we allemaal even stil. Dan weten we allemaal: het gaat ergens over, wat we hier met elkaar doen. Militairen besluiten niet of er ingegrepen gaat worden of niet, of er geweld gebruikt gaat worden of niet, dat doet de politiek. Maar als ze dan gestuurd worden, dan willen ze ook het allerbeste leveren wat ze kunnen.

Een vertrouwde maaltijd vandaag: Blauwe hap. Ik wist niet dat ze dat bij het leger ook deden, maar kennelijk is dat een van de leuke bijverschijnselen van paars. Na de avond uit gisteren, vandaag alweer vroeg aan het werk. We creëren injects bij het leven. Vandaag zelf niets nieuws geproduceerd, maar alles op een rijtje gezet, gecheckt en nog eens gecheckt, aangevuld, gecorrigeerd en op proposal gezet. Nu maar zien of het allemaal overeind blijft. Daarna begonnen met printen. We zijn er namelijk niet van overtuigd dat de verhuizing naar midden Duitsland in september zonder internetproblemen gaat. Dus morgen ook nog eens alles op een stickje, dan weten we zeker dat we altijd in de weer kunnen. Ondertussen groeit mijn aantal rollen, want iedereen kan nog wel een speler gebruiken. Dus behalve premier van een opstandige staat ben ik aartsbisschop, burgemeester een keer of vier, een ongeruste weet ik veel, een moeder in paniek en wie weet wat er nog meer komt. Dat wordt straks een koffer vol spullen om dat allemaal geloofwaardig en onderscheidend vorm te geven. Als er wat ruimte over is neem ik ook nog een kussen mee, want ik heb hier een heel dik, hard kussen waar ik pijn in mijn nek van krijg. Iedere twee uur wakker houd je makkelijk vier nachten vol, maar volgende keer twee weken weg: ik neem maatregelen.

De jaarlijkse BBQ en muziekavond is ook van start gegaan. We hebben even rond gekeken, even wat gedronken, en ik hield het voor negenen voor gezien. Gezien het geluidsvolume denk ik dat veel co-werkers dat ook deden. Na een drukke dag nog een bak herrie is te veel gevraagd. Bovendien vraagt het wereldnieuws aandacht na twee internetloze dagen. Dus ik ga nog even bijlezen. Niet dat ik vrolijk word van de berichten.

Het systeem is eigen en weer even ingewerkt, dus een volle dag schrijven en bespreken zonder technische hindernissen. Zelfs het internet op mijn kamer is geregeld, dus kan ik weer mails ontvangen. Wifi is het niet, dus de smartphone is hier minder smart. De Duitse privacy- en verantwoordelijkheid-regelgeving rond wifi zijn dermate streng dat men er niet van houdt wifi te delen, ook niet bij mensen thuis. Ondertussen verkopen Duitse bedrijven informatie aan NSA, dus wellicht een terechte angst.
De laatste deelnemers arriveerden vandaag, sommigen gepland, anderen na een vertraagde trein en een gemist vliegtuig. Het gezamenlijk etentje is vandaag, en met een grote groep zitten we na een dag hard werken in een typisch Westfaalse eetgelegenheid, waar we als laatsten vertrekken.
Het moment van de dag was de middagbriefing om kwart voor zeven. Vandaag, 19 augustus in 2003, was er een aanval op een VN compound in Bagdad, met meer dan twintig slachtoffers. Vandaag is uitgeroepen tot de dag van de humanitaire hulpverlener. De Mel/Mil leider gaf er aandacht aan en lepelde wat aantallen op van vorig en dit jaar. Hulpverleners die omkomen bij het verlenen van hulp. Die uit Gaza en Zuid-Soedan zijn al meegeteld. De afgelopen jaren zijn de verliezen hoog.
Er werd een minuut stilte gevraagd, die in deze zaal, waar zo velen werden uitgezonden, en ook velen vrienden en collega’s achterlieten, de stilte groot en intens was, en de minuut langer dan zestig seconden. Hier geen plichtmatige stilte voor de bühne, hier had iedereen zijn eigen gedachten en herinneringen.
Om te zorgen dat die niet aangroeien, zijn oefeningen als deze bedacht, bij interventies waarin we proberen de wereld leefbaar te houden. Met wisselend resultaat.

Al bijna routine: maandagochtend auto inpakken, cash opnemen, tank vol benzine en gaan. Geen verkeer van betekenis op mijn noordelijke route brengt twintig minuten winst, dus ruim op tijd parkeer ik voor de Prins Claus kazerne in Munster. Melden bij de helpdesk, inlogcodes updaten en nu ook een kamer op de kazerne met internetverbinding aangevraagd. Dat zou er toe moeten leiden dat wij op onze tv-loze kamers toegang hebben tot de wereld, het nieuws, de radio, leven. Helaas: “de ethernet kabel is niet aangesloten, of de andere kant reageert niet” zegt mijn Mac. Dat laatste dus, die kabel zit er heus wel in. De buurman komt kijken en weet ook geen oplossing. Het gebouw afgezocht naar de man die er wel iets mee kan, maar die kamer is leeg. In de messroom zit hij ook niet. Terug naar de kamer dan maar, na een dag zonder nieuws ook een avond zonder nieuws, terwijl het overal op de wereld kritisch wordt. Gelukkig word ik bijgepraat: Oekraïne is nog in toom, de Koerden hebben de dam veroverd en maken vorderingen in Mosul, verder is het nog overal een puinhoop. Na deze wereld update zijn vraag: u komt hier zeker om te scripten? Ja, al die politiek bewuste figuren moeten wel die burgers zijn die speciaal voor hun expertise op allerlei civiele vlakken zijn ingevlogen voor deze oefening. Mijn bijprater verlaat binnenkort de dienst. Na al zijn uitzendingen naar Afrika en Midden-Oosten had hij kort geleden het idee dat het ook rustig was overal. Die mening vind je hier nu nergens. Het is een puinhoop, het is kritisch, het is achteruit gegaan de afgelopen maanden. De rol van het Westen daarin heb ik nog door niemand hier als goed horen bestempelen. Dit zijn immers de mannen die de boots-on-the ground zijn, degenen die hun kameraden in een kist terug zien vliegen, degenen die de bermbom tegenkomen. Ondertussen slaat in onze Tweede Kamer de SGP oorlogszuchtige taal uit en vraagt om actief ingrijpen, wil dat we de VS ondersteunen, aanpakken. Want we leren niet van het verleden, ook al ligt het vlak achter ons.

Er zijn geen gekke dingen naar voren gekomen bij screening wethouders Den Helder, volgens recente berichten.

Ik heb me altijd verwonderd over het feit dat je tot nu toe zonder screening benoemd kon worden. Dacht dat er met screening voorkomen kon worden dat mensen met een ongeschikt verleden de stap konden zetten. Dat blijkt mee te vallen, als u het mij vraagt.

De wethoudersploeg is gescreend op VOG en BKR en gewogen en niet te licht bevonden op die punten.

Je vraagt je dan af aan welk profiel je tegenwoordig moet voldoen in Den Helder om toe te kunnen treden tot het lokaal bestuur. Althans, ik heb me dat herhaaldelijk afgevraagd de afgelopen maanden. Ik zal een poging wagen.

Je moet in ieder geval geen incassoprocedures hebben of anderszins mensen aanwijsbaar geld schuldig zijn, daar is die BKR voor. Af en toe een barrekening wat laat voldoen, of een lidmaatschap: dat kun je altijd oplossen, leerden we in het verleden.

De VOG trekt alleen na of je niet in criminele zaken betrokken bent (geweest) die bekend zijn bij justitie.

Wat mag wel?

Je mag nog niet zo lang geleden een Twitter account hebben opgestart onder een valse naam, die van een krant bijvoorbeeld, en daarbij valse beschuldigingen hebben geuit aan het adres van je plaatselijke stadsbestuurders, je collega’s.

Je kunt lid zijn van een fractie die zo groot is dat ze drie wethouders levert, waar jij er niet een van bent.

Je moeder kan actief lid zijn van de partij waar jij voor gevraagd wordt te acteren. Commissielid bijvoorbeeld, met de kans door te stromen als er iets onverhoeds gebeurt.

Je kunt kandidaat wethouder zijn geweest in eerdere formatierondes die niet positief afliepen voor de partij die je nomineerde. Daarna kun je zelf gaan formeren om er voor te zorgen dat je in ieder geval nu wel wethouder wordt. Als dat betekent dat je er voor moet zorgen dat een van de beoogde coalitiepartners scheurt, dan is dat geen probleem.

Je kunt als belangrijkste resultaat na acht jaar wethouderschap op je successenlijstje hebben staan dat je er voor hebt gezorgd dat circusdieren niet anders mogen zijn dan boerderijdieren. Voor die dieren is werken in een circus wel acceptabel kennelijk, maar voor een in gevangenschap geboren leeuw niet. Dat dit geen probleem is in je nieuwe gemeente doet er niet toe: jij maakt het er gewoon van, ook als het niet je portefeuille is.

Je moet bereid zijn je eigen partij op te geven en voor een andere partij wethouder worden (of zou je gewoon nog steeds actief mogen zijn voor een andere patij dan waar je lid van bent, zoals de afgelopen vier jaar in de raad bleek?). Dat die partij een ander signatuur heeft dan die waar je vandaan komt moet geen enkel probleem zijn; ambitie en je eigen carrière zijn belangrijker dan principes. Principes en politieke uitgangspunten doen er weinig toe als je vooruit wilt in de wereld.

Je moet geen baan hebben. Je werkgever heeft je naar huis gestuurd. Volgens sommigen na vele jaren trouwe dienst vanwege overcompleet.

Als je jezelf ongeschikt vindt voor de functie van wethouder, pas je ook nog steeds in Den Helder, vooral als je ten tijde van de formatie toevallig zonder werk zit.

Als je invullen van declaratiebonnen bureaucratie vindt, ben je ook erg geschikt om in het huidige stadsbestuur plaats te nemen. Een bonnetjesaffaire hebben we al gehad. Dat je van nu af aan alles moet verantwoorden, dat al je declaraties met bonnen moeten worden aangetoond en ieder dat zal kunnen inzien, per half jaar: een goede leerschool om iets bij te leren dat je in je vorige betrekking niet interesseerde.

Wat ook helpt: terug komen op eerder genomen besluiten. Maakt niet uit of de vorige raad in een democratisch proces iets besloot: je draait het gewoon terug.

Als je je minachtend uitlaat over hogere overheden pas je ook nog steeds in het profiel. Nog voor je je functie start kun je je gerust geringschattend uitlaten over ervaren bestuurders met jaren ervaring. Hun geblaf ken je wel en het interesseert je niet wat ze denken. Dat je na je benoeming gelijk roept dat je uiteraard respect hebt voor hun beslissingen, geeft je ruggengraat aan.

Je laat je partner achter in je vorige stad, wordt actief op Twitter om te laten zien hoe geweldig het is in Den Helder, roept iets ongefundeerds over je voorgangers en hun eetgedrag, wat je na een dag weer moet terugtrekken via de krant.

Je draagt je overhemd net even een knoopje te los en gaat ambitieus, ijdel en niet integer te werk. Jij bent voorlopig onder de pannen, en als je langer dan drie maanden vol houdt krijg je vanzelf wachtgeld als het toch, onverhoopt, maar voor velen niet onverwacht, fout mocht lopen.

Bovenal: je kunt buiten het openbare coalitieprogramma nog van alles afspreken dat de openbaarheid niet haalt. Nieuwe politiek hoeft immers, zo zien we hierboven, helemaal niet in te houden dat je open, eerlijk, betrouwbaar en integer bent. Je moet vooral goed kunnen draaien.

En wanneer het dan toch fout loopt, na al die zorgvuldige voorbereidingen, kun je altijd zeggen dat het ligt aan Den Helder, want daar waren ze zo dom om er in te trappen.

Nog druk aan het werk vanmorgen, na een gezellige avond, om een aantal zaken af te krijgen voor het systeem werd afgesloten. Er moest nog een aangevulde matrix komen voor de achterblijvers, in Excel. Humpf. Ondertussen vertrekken er voortdurend mensen, die op een andere wijze dan eigen auto terugreizen. Uiteindelijk zat er nog een man of vijf braaf te werken, tot het moment dat de usb sticks werden geladen, de laptops dichtgeklapt, en we voor het laatste praatje van de leider van deze operatie naar de aula liepen. Nog een maal: is er behoefte aan coördinatie? Waarna we werden bedankt en we elkaar tot de volgende keer wensten. Dan loop je de poort uit en rijdt terug naar Nederland. Onderweg een pauze met karnemelk, crackers, kaas en kersen. Uiteindelijk eindigde ik zoals ik was begonnen: tankend aan de Schoolweg. Een volle tank: precies genoeg voor een ritje heen en weer naar Munster, inclusief omrijden voor het ongeval op de N99. Ik verheug me al op augustus, dan mag ik weer en week.