Voor je het weet wordt er al weer afgerond. Morgen verlaten al hele brigades de oefening, en ook een flink aantal NGO’s etc verlaat het strijdtoneel. De oefening gaat volgende week door met meer veldtraining. Sommige verhaallijnen lopen nog door, dus maar eens zien hoe druk mijn achterblijvende collega (oud burgemeester Schoof) en ik het die drie dagen krijgen. Bij oefenen hoort evalueren, dus werd het een lange dag, met veel overzichten aan het eind. De zogenaamde hot wash up, en daarrna om half tien gezellig met zijn allen naar de bar. In die paar dagen bouw je leuke contacten op met mensen die je ondersteunen, je rollenspel delen of anderzins veel voorbij komen in de wandelgangen.

Vanavond de tijd om ook wat meer buiten het werk met elkaar te kunnen spreken. Die jonge knul die jou helpt met het bijhouden van van alles en nog wat, en zo vriendelijk was je zijn zakmes te lenen, is thuis natuurlijk gewoon pappa. De oudere man die zo handig alles regelde, vertelde je zijn carriere en wat hij nog verwacht de paar actieve werkjaren die hem resten. En vertelt tegelijk dat hij hier is voor eigen rekening, in zijn uniform. De ex-diplomaat vertelt zijn visie op zaken, en de koning van de Noma deelt dat hij in het dagelijks leven beeldhouwt.

Het is een bonte verzameling mensen die elkaar hier treft deze weken. Sommigen zie je wellicht nooit meer, anderen zul je over twaalf maanden weer treffen en groeten als oude bekenden, met een gemeenschappelijk doel.

De inne benadering tegenwoordig is de comprehensive approach. Dat wil zeggen (als ik het begrepen heb) dat we onze Natotroepen alleen in kunnen zetten op een goede manier als de burgersamenleving in het missiegebied betrokken wordt bij alles. Ook de hulporganisaties moeten een plek vinden in die complete benadering. Daar is het trainen in dit stuk oefening veel op gericht, en daarom ritselt het hier ook van de NGO’s. In de verhalen die we spelen zie je terug wie er aanwezig zijn. Ik speel de aarstbisschop voor een Christelijke hulporganisatie, er komen berichten over gay bashing voorbij, hulptransporten van voedsel en kleding worden overvallen. Het is er allemaal. Dit alles met het doel te wereld beter te maken, in de verweggisthan gebieden.
Maar, zoals ik als Aartsbisschop onderschrijf: charity begins at home.

We zitten hier in een vreemde werkomgeving, ons gebouw is aangepast om geschikt gemaakt te worden voor ons gebruik. Dus kabels en leidiingen, wifi, een koffiehoek. printers, gelukkig ook verwarming, en heel veel groene klapstoetjes en tafeltjes. We worden omringd met zorgen en van vuilniszak tot paperclip: alles wordt geregeld.

Ook het sanitair moest dus kloppen. De toilegroep werd aangepast, de bakken werden met rood-wit lint afgeschermd, en de afgesloten toiletten werden eerlijk verdeeld: een voor mannen en een voor vrouwen. Briefje op de deur om duidelijk te maken welke voor wie. Dus hangt daar nu rechts een briefje met WC Gentleman, en links het briefje: WC women. Verschil moet er zijn.

.

Terugkijkend vandaag en vooruitkijkend naar de rest van de week valt op dat het lijkt alsof je al heel lang bezig bent. De omgeving is zo dynamisch, er gebeurt zoveel tegelijk, je zit in verschillende rollen: dan lijken twee dagen al snel het dubbele. Zoals verwacht: alles werkt, de injects lopen, en om de problemen is heen gewerkt. Van jaar tot jaar lopen we tegen dezelfde problemen op, en die worden ieder jaar door anderen opgelost. Ook dat is trainen.

Verder is het leuk om te zien hoe mensen elkaar ontmoeten uit een vorige functie, of hoe de lijntjes soms lopen. Zo loopt hier iemand rond met jaren Afghanistanervaring. Vraag naar iemand die jij kent die daar ook zat en natuurlijk: die kent hij goed. Omdat er nogal wat gereisd moet worden, zorgt dat voor boeiende gesprekken tijdens zo’n rit.

Dat komt goed uit want wat verder opvalt: tussen Garderen en Oirschot ligt een snelweg lang bedrijven terreinen, inwisselbaar en saai. Dan is het maar goed dat ondanks de regen de vogels hier fluiten in de bossen, en dankzij die regen de bomen mooi groen zijn.

Vandaag verloor ik in een actie mijn huis, eens zien waar ik vannacht een veilig bedje vind.

De taak van het leger in vredestijd, volgens mijn vader, is te oefenen voor een situatie van oorlog. En oefenen doet het leger, regelmatig en grondig. De jaarlijkse grote oefening van het eerste Duits-Nederlandse legerkorps is weer losgebarsten en houdt mij bezig op de hei. Ik ben goeverneur, aartsbisschop, burgemeester en wat er verder nog nodig is om een realistisch beeld te creeren voor onze militairen. Die militairen op hun beurt proberen zo goed mogelijk vluchtelingen te helpen, rampen te verlichten, de vrede te bewaren en verkiezingen vrij te laten zijn. Want gewoon een robbertje vechten is er zelden meer bij. Dus loop ik de komende tien dagen tussen de vlekkenpakken, sta ik in de rij voor ontbijt en lunch en verblijf ik overdag in een legergrijs gebouw,

De eerste echte oefendag zit altijd vol met het oplossen van communicatieproblemen. Het internet is nooit snel genoeg, telefoonnummers niet altijd waar je ze hebben wil, en telefoons notoir onbetrouwbaar. Al die problemen worden met eindeloos geduld opgelost door vriendelijke jongens, die je rustig tien keer hetzelfde kunt vragen.

Gelukkig vond ik tijdens de avondmaaltijd ook twee blauwe pakken. Echte marinejongens uit Den Helder die deden alsof ze hier rond voeren voor de kust van Arnland. Ondertussen in Den Helder oefent men op de Johan de Witt. De oefening is dit jaar fors, mede vanwege het 200 jarig bestaan van ons leger. Dat houdt dan in dat niet iedereen op dit complex kan verblijven en wij over verschillende provincies te trainen counterparts hebben. Morgen maar eens zien hoe de omgeving van Oirschot is./p>

En dan wordt het tijd weer naar huis te gaan. Nog een keer thee aan de keukentafel met uitzicht op de bergen. Proberen alles mee te krijgen in de koffer zonder overgewicht. Toch iets achter moeten laten. Bed afhalen en wasmachine vullen.  Nog een keer de rit naar SLC. De kolibris hebben zich niet laten zien. De zon ook niet. Het is bewolkt, het waait, men verwacht vanavond sneeuw. We lunchen nog een keer op z’n Amerikaans en nemen met weemoed afscheid. Het was een geweldige reis.

Zo’n laatste volle vakantiedag doe je nog dat wat bleef liggen en niet te ver weg is. We bezoeken iemand die een oud postkantoor en bijgebouwen omvormde tot een B&B. In landelijke stijl met veel quilts en antiek. Buiten lopen de kippen, ganzen en geiten.  Een schuur wordt ingericht om solitaire bijen uit te zetten in de streek. Overal staan dozen en kasten.  Straks hangen die in bomen. Het huis staat in een brede vallei. Veel jagers in het seizoen en wintersporters als er sneeuw ligt.

Ik maak nog wat foto’s van mijn favoriete schuur. We bezoeken een kunsthal met een expositie van jeugdkunst. Drie zalen vol kwaliteit. De hele outfit wordt uit particulier geld gefinancierd en toegang is vrij.  We lunchen buiten op het terras in het zonnetje. We kopen nog wat laatste dingetjes en doen boodschappen voor een maaltijd thuis.

We gaan langs bij de plaatselijke brandweer om wat spulletjes op te halen voor een Hollands brandweermannetje. De brandweer voor dit gebied wordt betaald door de vereniging van eigenaren.

Nog een keer de hot tub bij avondzon. Nog een keer een gezellige avond met elkaar. Morgen koffers pakken.

We zouden een stuk van het Mormon Trail volgen en uitkomen bij “This is the place”. Het ging een tijdje goed. We kwamen een aantal “historical markers” tegen die met beeld en tekst duidelijk maakten wat hier gebeurde zo’n honderdvijftig jaar geleden. Nu al fris was het lastig voor te stellen hoe het moest zijn, hier de bergen over te moeten met de ossenwagens, en de sneeuw dreigend of aanwezig. Ook nu was er zelfs te veel sneeuw of ijs om de reis af te maken, de weg was gesloten. We maakten een omweg, kwamen door een gebied met brede valleien waarin grote boerenbedrijven met bijbehorende bebouwing stonden. Veel te koop, af en toe iets in aanbouw. De basis is spaanplaat, daaroverheen planken in verschillende kleuren of steenstrips. Veel huizen hebben een vlag voor de deur. Anders dan bij ons zonder aanleiding en anders dan bij ons hangt er vaak een andere vlag onder, die van de staat of het bedrijf; soms zelfs drie vlaggen onder elkaar. We besloten door te gaan tot Antelope eiland midden in het Salt Lake. Daar lopen herten, bizons en allerlei andere dieren. Midden in het zoutmeer zijn er ook veel vogels die hier langs komen of wonen. De zeemeeuwen zijn de vogel van de staat Utah, dankzij hun vraatzucht en het opeten van de sprinkhanen overleefde de eerste oogst van de mormoonse settlers. De bizons zagen we. Indrukwekkende beesten die dichter of verder bij de weg deden of wij er niet waren. Maar goed ook want als ze je wel zien kunnen ze met een vaartje van zestig kilometer per uur langs komen.
Terug naar de stad SLC even op de verschillende bedrijven gelet langs de weg. Hele gebieden met privé-klinieken en ziekenhuisjes; payday loans, om de laatste week van het salaris te overbruggen, tuxedo rentals, voor de PromBalls; allerlei fastfood tentjes en benzine stations; een advertentie om modellen en acteurs te werven voor films in dienst van Christus; indoor shooting ranges en wapenwinkels; State Liquor Stores met een aanbod waar we in Nederland niet aan kunnen tippen, met de mogelijkheid je net gekochte witte wijn snel op temperatuur te brengen; pretparken; en heel veel witte torentjes, zoals in de hele staat hier. De torentjes van de ward houses, branch houses en temples van de kerk van van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Hier de LDS genoemd, alom aanwezig en zeer invloedrijk in alle geledingen van het leven hier, ook buiten de eigen kerk. Zoals je bij ons soms oude molens telt kwamen we ze hier in rijen tegen. Op deze zondag goed bezocht, men gaat in ploegen en is drie uur bezig het hele zondag programma af te werken.
Terug naar huis nog even inkopen voor het avondeten, een nieuw dood dier (hert, eland?) langs de weg zien liggen. Ze worden altijd opgeruimd maar er zijn dagen dat men hier elke dag een nieuw dood hert ziet liggen op weg naar werk of huis.
Op de noordhellingen de laatste sneeuw, de skiliften gesloten en wachtend op volgend jaar.

De parktour voorbij maar de vakantie nog niet. The American way of life vandaag. Langzaam op gang komen na het reizen en bijtrekken aan de keukentafel met koffie en thee. Daarna waren we op het nippertje om twee dorpen verderop ontbijt te bestellen in een historisch diner-rijtuig van zeventig jaar oud. Mijn ontbijt: chicken steak with eggs, brownhash, cheddarcrackers en oj. Dan hoef je geen lunch meer. Vervolgens de outlet waarna we met zijn allen onze handen en voeten lieten vertroetelen door een hele familie Vietnamezen. Me verbaasd over het feit dat ook een meisje van twee en een van zes de hele behandeling kregen en daarna snel thuis omkleden. Diner in The Roof Restaurant bovenop het Joseph Smit Memorial Building. In het hart van Salt Lake City aan Temple Square. Geen sterke drank maar wel prachtig uitzicht over de stad bij zonsondergang. Als extra bonus: tientallen stelletjes die hier kwamen eten tijdens hun Prom Night. We kennen het van de film. Hier doen ze het echt. De meisjes in kleurige jurken en de jongens in bijpassend vest en stropdas. Na afloop lopen ze een rondje en gaan naar het bal. Schattig. Van een tafelgenoot die niet lang geleden zelf zo’n avond beleefde hoorde ik dat het bal veel harde muziek en weinig dans zou betekenen. Hij vond dat het een overgewaardeerd en kostbaar gebeuren was. Maar deze meisjes vinden duidelijk dat ze er allemaal prachtig uit zagen. Nog een rondje langs het verlichte capitool en vanaf een heuvel over SLC bij nacht gekeken. Oo de terugweg bij de State Liquor Store wat wijn gehaald. Waar de rest van het gezelschap van geniet terwijl ik nog een kop thee inschenk. Allebei niet te krijgen in The Roof Restaurant.

Nog een keer wisselen we van klimaat en rijden we terug, onze tentjes en de rode rotsen achterlatend. Terug naar het noorden wisselt weer voortdurend het landschap. Een beetje meer bewolking en soms geen zon. We rijden door het mijnbouwgebied, de bergen zijn hier jonger, doen aan Zwitserland denken. Dan plotseling wordt het weer ouder en roder, om weer te eindigen in de besneeuwde gebieden oost van Salt Lake. Alle meegenomen boekjes en herinneringen worden uitgepakt, de wasmachine en droger krijgen het druk. de auto wordt omgekeerd en staat vanavond voor het eerst weer binnen. We hebben een prachtige rondreis achter de rug met overweldigende indrukken. Als we weer helemaal thuis zijn komt ook de zon ons weer opzoeken, zoals al deze hele vakantie. We besluiten met een rondje jacuzzi met zicht op de bergen, de resten sneeuw en de ondergaande zon. Je kunt het een stuk slechter treffen. Morgen kijken we weer rond in de buurt.

De schoonheid neemt geen eind. Het steeds wisselende landschap blijft adembenemend. Als ik dit schrijf ben ik twee dagen achter. Hier in de wide open spaces geen wifi in onze tipi. Wel heel veel Jeep rijders die hun jaarlijks paastreffen hebben. Proefritje maken. Gratis hotdog als je wil (no thanks). En een praatje met een politieagent. Ingehuurd om de boel te bewaken compleet met wapen. Eerst werkte hij in de ruimtevaart maar nu zit hij hier, alleen in zijn patrouille-auto, een man op leeftijd. Of er genoeg werk voor hem is hier, in dit plaatsje met zevenduizend inwoners? Zeker, dat is er, vaak zijn de toeristen het doelwit, daar zijn er gemiddeld twintigduizend per dag van hier. Een aantal parken hier vlakbij, en dit is de plek waar men zomers komt ontspannen, als in Park City de pistes sluiten.We bezoeken Arches, en vergapen ons aan de alweer rode rotsen n de natuurlijk bruggen en bogen. Dan terug naar Moab, met alle Jeeprijders, voor een lunch. Dan kunnen we het toch niet laten en gaan weer terug naar Arches, voor nog meer rode rotsen, bogen en bruggen. Ik loop op met een jonge Chinese vrouw, die uitstekend Engels spreekt. Ook zij is onder de indruk van het landschap. ’s Avonds gaan we voor een ijsje naar een echte diner, ijsjes zijn hier denk ik een pond. We komen iemand tegen met een Nederlandse moeder. Zij verhuisde na de oorlog vanuit Indonesie naar Den Haag en ging studeren in Amerika. Hij vindt Den Haag prachtig en moet nodig weer eens terug, zegt hij, de familiebanden weer aanhalen. In het donker rijden we terug naar onze tentjes in het lege landschap, onder de schitterende sterrenhemel. Ingerold in mijn dubbele slaapzak slaap ik nog eenmaal onderweg, morgen terug naar het noorden.