Niet zo’n goede start vandaag, oplettend lezertje. Aan het weer lag het niet. Toen ik vanochtend na mijn ontbijt de straat op ging om de buurt te verkennen, scheen het zonnetje volop en dat zal zo wel blijven de komende maanden, dus over het weer hoort u niets meer. Ik ben hier op een ochtend vaker aangesproken met een smoes dan ik gewend ben. De gouden zin hier is: herken je me niet, ik werk in het hotel? Nee, ik herken ze natuurijk niet, want ze werken in ieder geval niet in mijn hotel, en ik heb daar nog weinig personeel gezien. Afpoeieren ben ik al jaren goed in. Uiteindelijk kwam ik een tramlijn tegen, kocht ik een kaartje en stapte ik in. Geen idee waar hij heen ging, maar hij zou daar zeker ook weer van terugkeren, is mijn insteek. Gemengd publiek in de tram, niet al te druk. Juist toen ik dacht dat ik misschien maar weer eens een halte terug op moest zoeken stopte de tram en griste de jongeman die aan de andere kant van het gangpad zat mijn kettinkje van mijn hals voor hij als een haas de tram uitrende. Ik er achteraan onder het roepen van de kreet: dief, dief, maar dan in het Arabisch. Er gingen wel wat mensen half achter hem aan, en hij was zeer verbaasd dat hij door mij werd achtervolgd. Niet verbaasd genoeg helaas om mijn kettinkje terug te geven. Ergens raakte ik hem natuurlijk kwijt. De omstanders waren erg begaan, glaasje water, tissue, een man nam mij mee naar het politiebureau, want een van de vrouwen in de buurt kende de naam van de rover. Dus verklaring afgelegd, telefoonnummer afgegeven en nu maar hopen dat ze hem vinden. Het kettinkje had ik al twaalf jaar om, en was het laatste sieraad dat mij nog restte van Henk na de inbraak 12 jaar geleden, kort na zijn vermissing. Nu heb ik dus niet alleen een diep kras onder mijn hals van de dief, maar ook een grote leegte rond mijn nek.

Twee korte vluchten achter elkaar maakt dat je hongerig en dorstig in je hotel aankomt. Na wat kleding uitgeschud en een wifi verbinding tot stand te hebben gebracht die nog niet kan vinden waar ik zit, de straat op. Een doorlopende brede straat, die uiteraard zeer Frans aandoet. Niet alleen in bebouwing, ook in aankleding en atmosfeer. Een warme zomeravond met terassen die soms al ontruimd worden en soms nog stikvol zitten. Uiteraard, je kunt als je je hotel uitloopt twee kanten op en ik kies dan traditiegetrouw de verkeerde. Maar uiteindelijk een betrouwbaar terras gevonden. Het is altijd afwachten hoe het is op straat als vrouw alleen.

Lijkt het op Cairo? Nee, oplettend lezertje, voorlopig nog niet. Behalve dat er om mij heen buiten Aabisch ook veel Frans wordt gesproken zijn er meer verschilen. Minder hoofddoekjes, meer blote armen, Opvallend veel mannen in korte broek, iets wat je over het algemeen in het Midden-Oosten niet ziet. In eeen uurtje op het terras al meer toeristen dan in drie maanden Cairo. Overal vandaan, net als in het vliegtuig, Europa en Azie. Bebouwinwg uit ongeveer dezelfde periode als het centrum van Cairo in een tijd dat Frankrijk en Engeland elkaar naar de kroon staken. Maar veel meer Engels in Egypte en meer Frans hier. Zeer veel rustiger op straat, de electrische lading ontbreekt vooralsnog. Minder Orientaals, gewoner, Europeser. Nou ja, die jongetjes die jasmijn verkopen, zoals de gidsen beloven, die zie je bij ons niet. En de mannen die dan zo’n prikkertje met bloemblaadjes achter het oor steken, dat zie je bij ons ook niet. Morgen ga ik er een kopen.

Overigens de Briq was prima en het ijs ook heerlijk

Nog  drie dagen maar, dan vertrek ik naar Tunis. Deze dagen staan dus in het teken van verzamelen. Alle externe harde schijven worden nagezocht op bruikbaar materiaal, alle bladwijzers woreden nagelezen op informatie. Ik heb een redelijk idee van wat men wil weten, maar nog niet van wat men al weet. Dan is het goed om voldoende achter te hand te hebben. Als u denkt, oplettend lezertje: maar je deed toch al eens eerder zoiets, in Irak? Ja en nee, daar kwam ik in een lopend project, met vele collega’s, en al het materiaal was daar ter plaatse aanwezig of werd gemaakt. Nu is mijn rol toch een heel andere, en ook de situatie is anders. Dus Basrah, Cairo, Juba, Tunis; het heeft allemaal te maken met het versterken van de lokale democratie, en het is toch allemaal anders. We zijn snel geneigd alles op een grote hoop te vegen of onder een noemer te brengen: Midden-Oosten op zoek naar vrijheid. Maar de gebieden verschillen onderling sterk, veel meer bijvoorbeeld dan Nederland en Italie verschillen, of Nederland en Griekenland. De problemen en oplossingen verschillen dus ook. Met open ogen en een open geest heen, om maximaal nuttig te kunnen zijn. Vooringenomenheid helpt nooit, hier zeker niet. En ik ga nog even door met verzamelen.

Ik ga niet veel met de trein, oplettend lezertje, ik ben een blijde rijder. Maar soms is de trein handiger en waag ik de stap. We hebben immers behoorlijke treinen, redelijk schoon, die als er geen blaadjes op de rails liggen, geen wissels bevroren zijn, geen bliksem is ingeslagen en geen auto op de overweg staat meestal wel aankomen waar dat moet, binnen redelijk tijdsbestek. Afgelopen zondag koos ik dus de trein. Uit tijdsoverweging koos ik er ook voor een dag eerder mijn kaartje uit de automaat te halen. Ik koos dus een kaartje, enkele reis, voor een persoon, met korting. Die korting haal ik er al jaren niet uit, maar vooruit, ik heb die kaart nu eenmaal en hij wordt automatisch verlengd. Op het traject Den Helder Alkmaar heb ik zo ver ik mij kan herinnneren altijd controle meegemaakt, bovendien is zwartrijden niet aan mij besteed. De volgende dag overhandigde ik dan ook blij de conducteur mijn kaartje, maar hij knipte niet net zo vrolijk af, maar keek mij bestraffend aan en sprak: u heeft geen geldig plaatsbewijs! Mijn wenkbtrauwen rezen ten hemel, ik meende toch echt een mooi kaartje te hebben gekocht. Jawel, maar waarom had ik dat dan niet afgestempeld? Mijn antwoord dat ik dat domweg vergeten was omdat ik te weinig met de trein ga, stemde hem matig tevreden. Hij kon mijn een boete van €50 geven. Zo flauw zou hij niet zijn, maar ik moest in Sloterdijk een nieuw kaartje kopen. Mijn eerste kaartje nam hij mee, op mijn vraag of ik dat niet terug kreeg was het antwoord dat hij dat natuurlijk niet deed, het was niet geldig. Maar als u het stempelt is het dat wel, was mijn antwoord. Nee, dat zou hij niet doen, maar als ik wilde kon ik de €50 alsnog voldoen. De conducteur had drie keuzes: begrijpen dat ik te goeder trouw was en afstempelen, menen dat ik zwart wilde rijden en mij beboeten, of de keuze die hij nu maakte: geloven dat ik te goeder trouw was en mij een halve straf geven. Ongetwijfeld vond hij zich de redelijkheid zelve. Waarom de titel van dit blogje Orde en Macht is, mag u zelf uitdenken. Vast niet zo moeilijk.

Het lijkt hetzelfde, oplettend lezertje, stemmen en kiezen, maar dat is het niet. Stemmen kan al bij de keuze van een optie. Je stemt voor of tegen, of je stemt wel of niet. Als het om politieke verkiezingen gaat, is je stemrecht meer waard als er behoorlijk te kiezen valt. In Egypte, ik hoef het niet uit te leggen, was de laatste decennia weinig te kiezen, al ging men wel stemmen. De afgelopen presidentsverkiezingen waren daarop een verbetering, ongeacht hoe men over het hele proces kan denken. Er was een ruime keus aan kandidaten, en een aardige groep ging redelijk gelijk op. Door het kiesstelsel blijven de twee kandidaten met de meeste stemmen uit de eerste ronde over voor de definitieve ronde, en daarbij won Morsi. Sommige kiezers in Egypte zijn bij die laatste ronde niet gaan stemmen, zij vonden dat ze geen goede keuze hadden als het tussen SCAF of MB moest gaan.

Dat neemt niet weg dat Morsi nu de democratisch gekozen president van Egypte is. Hoeveel macht hij heeft zal blijken, wat hij daar mee doet evenzeer.

Vooralsnog lijkt hij te groeien in zijn ambt, van reservewiel tot bevlogen redenaar op het plein. Laten we hopen dat het geen wildgroei wordt.

In Tunesie is er inmiddels een werkend Parlement dat onder meer moet zorgen voor een goede grondwet en goede verkiezingen op decentraal niveau.

Leden van het parlement die meeschrijven aan die wetten, bezochten afgelopen week Duitsland en Nederland, om te zien hoe wij hier een en ander aanpakken, en wat zij daarvan zouden kunnen gebruiken in eigen land. Na tientallen jaren dictatuur moet een systeem zichzelf weer uitvinden.

 Er is veel onrust in Tunesie op het moment. Minderheden die lang werden onderdrukt eisen nu ruimte, en daar waar ze doorslaan willen ze dat ten koste van ruimte van anderen laten gaan. Dat is niet de weg die veel Tunesiers willen gaan. De verkiezingen op lokaal niveau zullen dan ook moeten uitwijzen in hoeverre men kiest voor meer, of juist voor minder keuze.

Na een behoorlijk lange tijd van freewheelen en Arabisch les, Cairo en familie, weer tijd om aan het werk te gaan. Nog iets minder dan twee weken, dan reis ik voor twee weken af naar Tunesie. De lokale verkiezingen worden dit keer het onderwerp waar ik mij mee bezig mag houden. Ik zal spreken met parlementsleden, leden van politieke partijen, ambtenaren, kiezers, minderheden. Nou ja, spreken, als het niet in het Frans of Arabisch kan, zal er iemand vertalen. Mijn Frans moet ontroest, mijn Arabisch is nog lang niet goed genoeg. Werk wat sterk aansluit bij mijn eigen ervaringen hier in Nederland, maar in een vorm die ik nog niet eerder meemaakte. Er zal weer een bureau zijn, collega’s die mijn taal niet spreken, heel veel nieuwe mensen om te leren kennen en mee samen te werken. De komende dagen zal ik mij verder verdiepen in het onderwerp. Het wordt weer even buffelen.

Dank aan de Franse Slag, oplettende lezertje. Een vertraging van een half uur van een bus die passagiers van de ene naar de andere plek moet brengen, zorgde er voor dat de delegatie uit Tunesie pas twee vliegtuigen later op Schiphol aankwam. Voordeel daarvan: ze zaten in hetzelfde vliegtuig als drie Marokkaanse deelnemers. Ondertussen was de regen gestopt, vanwege de flinke wind die aan bleef wakkeren. Als je dan een paar uur in de bus voor Schiphol staat te wachten, levert dat koddige taferelen op, vooral van Hollanders die tijdesn die twee weken aan een costa of playa zijn vergeten hoe het ook al weer  zat met die Hollandese zomers, en dus blauwbekkend in hun short , spaghettitop en teenslippers de parkeergarage opzoeken. Inmiddels hadden we wel die fraaie Hollandse wolkenluchten in het landschap hangen. De rit naar Den Haag viel dan ook zeer in de smaak en gelukkig staat er ergens langs de snelweg nog een molen ook. Rijdend door Wassenaar zie je heel wat aardige optrekjes staan. Commentaar van een van de deelnemers: “Wij vinden ons eigen land prachtig en groen, maar hier is het nog mooier groen. Een hotel met veel delfts blauw en handgeschilderde kasten, met een uitstekende service en een wandelingejte door het hart van Den Haag op weg naar een Indonesisch restaurant. Onderweg ieder standbeeld van een Willem op de foto, ook het werkpaleis van onze Majesteit lag strategisch. Veel hebben de deelnemers niet te zien gekregen van ons land, buiten de vergaderzalen, maar wat ze zagen was mooi. Mijn Frans ontdooide naarmate de uren vorderde, en af en toe vang ik een woord Arabisch op of kan ik zo’n woord gebruiken in plaats van het Frans. Mijn eerste indruk die avond: aardige, intelligente, gedreven mensen. Jong, ouder, nieuw, ouder, mannen en vrouwen, met en zonder hoofddoekje. Overwegend leden van de gematigd Islamitische partij, maar als buitenstaander kon ik niet herkennen wie wat was.  Ik weet niet hoe moe zij waren die avond, maar ik mag aannemen dat na zo’n reis met hindernissen en een hoop overstappen de bedden hen uitstekend bevallen zijn

Sponzen zijn het, oplettend lezertje, de nieuwe parlementsleden in Tunesie. De leden die wij op bezoek hadden waren lid van de commissie belast met voorbereiden van allerlei wetten over staatsinrichting, de grondwet en de verkiezingen. Ze kregen dus keer op keer een inkijkje in onze staatsinrichting, met al zijn mogelijkheden en beperkingen. Vooral de plaats en bevoegdheden van onze gemeentes kreeg hier aandacht. Na iedere uiteenzetting waren er meer vragen dan er tijd was ze te beantwoorden. De waarde van een bezoek als dit is dan ook dat er contacten gelegd worden, visitekaartjes en beloftes uitgewisseld. Het gezelschap sloeg zich manhaftig door het volle programma, met korte pauzes. De indrukken moeten voor hen helemaal overweldigend geweest zijn. Zoveel informatie, tegen de achtergrond van ons regeringscentrum. Heel oud naast heel nieuw, en allemaal gebouwd om te imponeren. Je zult maar niet veel gereisd hebben. Dat was overigens niet het geval voor alle leden. Er waren er met een flinke staat van dienst die al eerder Europa bezochten. Maar voor de nieuwkomers moet het heel wat zijn. Onze straatnaambordjes kunnen vaak nog aanleiding zijn voro een stoomcursusje geschiedenis. Hoe dat zat met al die prinsen en regenten en Koningen, en hoe we gekomen zijn tot ons stelsel en wat er daarvoor was. Dan weet je als Nederlander gelijk weer hoe vreemd die dingen soms groeien, en hoe er altijd nog ruimte is voor verbetering.

Want we hebben heel wat vreemde verdelingen in geld, en zeggenschap, in centrale en decentrale overheden. Hoe ieders rol daarin is, is voor ons soms al om je wenkbrauwen bij op te trekken, maar voor iemand met een frisse blik valt er nog meer te verbazen.

Niet alles verdient naleving, als was het alleen maar omdat waar je aan gewend bent alleen alom die reden goed kan werken.

Deze mensen verkeren in de unieke en benijdenswaardige positie dat ze een nieuwe start kunnen maken. Dankzij de vele sprekers deze maandag hebben ze genoeg informatie om bepaalde zaken verder uit de diepen en te onderzoeken. Met het zware programma dat er nog in Duitsland is, zullen ze beladen weer naar huis gaan. Hopelijk hebben ze in Berlijn nog gelegenheid iets meer van de omgeving te zien. Want alleen een fotostop voor het Vredespaleis (op hun uitdrukkelijk verzoek) dat is wat mager om mee thuis te komen.

Na deze dagen heb ik er dubbel zin in mijn steentje bij te dragen aan de nieuwe koers van dit oude land, met een nieuwe staat.



Als ik mijn laptop sluit, ga ik op weg naar Schiphol, oplettende lezertje. Dat gebeurt vaker, vooral deze tijd van het jaar, maar ik stap daar niet op het vliegtuig. Integendeel, ik ga daar een kleine dertig bezoekers verwelkomen. Voornamelijk parlementsleden uit Tunesie. Ze zijn een week te gast in Den Haag en Berlijn, om kennis te maken met ons democratisch systeem. In november werden zij verkozen en van hen wordt verwacht dat zij de omwenteling verder helpen op een wijze die recht doet aan het hele volk. Geen eenvoudige opgave in een land waar politieke vrijheid lang ver te zoeken was. Het resultaat is nu onder anderedat van veel partijen nog meer partijen zijn gekomen, het splintert wat af. Dat hoeven ze dus al niet meer te leren in ieder geval. Met de komende gemeentelijke verkiezingen is het van belang dat ze weten hoe je een evenwichtige kieslijst samenstelt, hoe je minderheden een plek en een stem geeft. Een uitdaging, ook hier in Europa is nog fors ruimte voor verbetering. Het eerste dat ze zullen zien van Nederland is een grauwe regenachtige lucht, als het weer niet snel verandert. Maar ik hoop dat de komende week ze ook heldere vergezichten zal geven.

Vanaf nu dus weer regelmatig een blogje hier, over de ontwikkelingen in Tunesie en mijn werk daar.

Ik heb hier niet veel geschreven over Egypte, oplettende lezertje, de laatste maanden. Het ging zijn gang, ik was niet daar, en ik wil niet hier naschrijven wat anderen berichten in de media. Dit blog is bedoeld voor mijn persoonlijke observaties.

Wie het Midden-oosten een beetje volgt weet dat de voorronden voor de presidentsverkiezingen achter de rug zijn, en dat de eindronde volgt. Wie het een beetje volgt weet ook dat de rechtszaak tegen Mubarak en anderen voorlopig tot een uitspraak heeft geleid. Als u het volgt weet u ook dat die uitspraak niet goed viel. Niet bij voorstanders van Mubarak, die vonden zijn straf te hoog; niet bij tegenstanders, die waren nog veel meer ontevreden. Sommigen vonden de straf niet hoog genoeg, anderen hadden bezwaar tegen het feit dat de echte zaken niet beoordeeld zijn, dat velen de dans ontsprongen, en dat er nu kennelijk niemand verantwoordelijk was voor het bevel op demonstranten te schieten. Ook corruptie heeft niet plaatsgevodnen of valt buiten de bevoegdheid van de rechter in deze zaak. Wordt vervolgd, niet alleen door hoger beroepen, maar vooral ook door meer onrust.

Het Tahrir plein staat weer vol, in veel steden zijn demonstraties. Waar de partijen elkaar bevochten in de voorrondes, zijn ze het nu weer allemaal eens: dit kan niet.

Gisteravond zochten twee van de Ahmeds die ik leerde kennen tijdens mijn weken op het plein contact op Facebook. Twee Ahmeds, wier leven in het teken van de revolutie staat.  Zij waren bij de eerste revolutie, ze waren bij de revolutie in november, ze waren er toen er dagelijks doden vielen in de strijd om brood, vrijheid en sociale rechtvaardigheid.

De ene Ahmed zit nu weer op het plein, samen met alle presidentskandidaten op Shafiq na en samen met duizenden anderen. Er was nog geen geweld, schreef hij, maar hij hield er rekening mee. Hij noemde het de volgende stap in de revolutie en vroeg mij voor hen te bidden.” Linda, we miss you on the square. Pray for us.”

De andere Ahmed woonde niet in Cairo, hij kwam uit de delta, had problemen met zijn familie omdat hij ook zijn persoonlijke vrijheid zoekt. Onvermoeibaar werkte hij die weken op het plein, zonder geld, zonder onderdak, maar energiek en strijdvaardig.

Hij kwam toevallig ook diezelfde avond in de lucht op Facebook. Was hij op het plein? Nee, hij was in Maadi, in een apotheek, waar hij nachtdienst had. Werk heeft hij gevonden, zodat hij in Cairo kan blijven. Met zijn familie is het nog steeds niet goed. Moeilijk te aanvaarden vindt hij dat, maar het is niet anders.

Twee gewone jongens uit Egypte, ongeveer even oud, met ongeveer dezelfde opleiding en dezelfde idealen. De golven van de revolutie namen ze op, gooiden ze samen op het plein, scheidden hen weer en smeten hen weer neer. De een op het plein, dan ander in een rustige buitenwijk.

Het zou mij niet verbazen als volgende golven hen weer samen brengen voor dezelfde zaak op dezelfde plek.