Egypte krijgt een steeds grotere plaats in de kantoorgesprekken. Ze hebben hier een grote ervaring met dictators en volgen de speeches. M, nu TL maar voorheen een legal eagle, vroeg zich af of die dictatoren soms iets hebben afgesproken of een handboek hebben Hij ziet veel overeenkomsten tussen Tunesië en Egypte, tot aan de speeches aan toe door de heren voor tv, en de manier hoe ze omgaan met relletjes. Ook met de tijd van S ziet hij veel overeenkomsten, en hoe die gevangenissen leeg liet lopen op lastige momenten. Vanmiddag kwam M langs met een mailtje, ontvangen van een journaliste die hij had leren kennis tijdens een workshop toen ze dat nog buiten het land deden. In Egypte bijvoorbeeld. Hij vroeg de journaliste in Cairo, hoe het haar nu ging en riep op  toch niet de fouten van Irak te maken. In het Engels vertaald vroeg hij haar het systeem te veranderen en niet alleen het instituut, en niet elkaar te bevechten, omdat dat hun kracht zal verminderen. Keep your words one, eindigde hij. Het antwoord kwam snel. Dank voor jullie vriendelijke en eerlijke woorden. Maar we hebben meer nodig dan woorden, het is nodig dat jullie er bij je regeringen op aandringt dat ze het systeem van Mubarak niet meer steunen. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten.

Onze premier heeft nog weinig van zich laten horen, te weinig vind ik, als zijn partijgenoot. Een volkspartij voor vrijheid en democratie zou een volksbeweging die strijdt voor vrijheid en democratie voluit en van ganser harte moeten steunen. Zelfs als dat betekent dat de benzine prijzen stijgen.

Het wordt hier met de dag interessanter, oplettend lezertje. Met de fase out gebeuren er de gekste dingen, lijkt het wel. Normaal gesproken zou je een project als dit sterk willen eindigen maar op de een of andere manier krijg ik niet het idee dat dat gaat gebeuren. Een paar lokale collega’s deelt dat gevoel. Ik heb het gevoel dat ik ze in de steek laat. Niet professioneel, volgens een collega expat, ik ben consultant, op naar de volgende klus. Maar ja, voor mij was dit geen klus voor de camper na het pensioen, ik kwam hier om iets te betekenen, en graag zo optimaal mogelijk. Gelukkig nog een paar klusjes om mijn tanden in te zetten en de knopen te leggen. Verder zijn we nu begonnen met iedereen die daarom vraagt een keurige referentie brief mee te geven of wat ze verder maar van ons willen zien. Het dagelijks bedrijf laten we meer over aan de lokale collega's, dan kunnen ze alvast wennen nu we er nog zijn.

Nog een ochtendje op de COB, oplettend lezertje. Met het monster, de suv Chevy door de grote plassen die daar liggen na veel regen de aflopen dagen. In de PX een gorillabox gekocht. Je wilt wel zeker weten dat je je spullen allemaal thuiskrijgt, en spullen jongen aan als je ergens een tijdje bent, zelfs hier. Bij terugkomt was ik net op tijd voor de expat meeting in ons restaurant. De brieven waren binnen waarin ons werd gemeld dat we verwacht worden te vertrekken eind van de maand. Ik mocht kiezen uit twee dagen, dus ik heb gekozen voor de dag dat ik toch al weg zou gaan, met verlof. Dat komt dus weer goed uit. Na je drukke werk nier en weekje onder water, twee dagen aan het strand en vrolijk en bruin terug in Nederland.

Ondertussen zag ik vannacht en vandaag zeer verontrustende beelden over de Egyptische revolutie. Waar de anti Mubarak demonstranten een week lang wisten de sfeer goed te houden, ging het mis na HM’s speech vannacht. Hij had het over oproerkraaiers, en als beetje dictator zorg je er natuurlijk voor dat je gelijk krijgt. Dus binnen een half uur waren ze er, en vandaag waren ze er in hun honderden. De voorlopers van een grotere groep mensen van wie er ongetwijfeld zijn die oprecht geloven dat Mubarak het beste voor hun land is. Beter de dictator die je kent, dan zijn opvolger die je niet kent. Maar mocht iemand van de Egyptische regering denken dat dit hun positie versterkt, dan blijkt eens te meer dat zij op een parallelle planeet leven. Gelukkig heeft men in de VS nu ook begrepen dat een beetje oplossing geen oplossing is, en Obama maakte duidelijk dat HM meer moet doen dan niet meer verkiesbaar zijn. Hij moet weg, en snel. Helaas de laat, deze boodschap, vele honderden slachtoffers zijn er nu, die er niet zouden zijn geweest als wij in het vrije westen een beetje meer moed hadden getoond in deze situatie en wat minder eigenbelang. Overigens erg interessant om deze discussie hier te voeren met Amerikaanse staatsburgers. 

Een dagje op de COB weer, oplettend lezertje. In de afgelopen weken mensen ontmoet die ik nu weer spreek. Met als doel een deel van het werk door ons gedaan vast te knopen aan andere initiatieven. Voor je hier je netwerk kent, vanachter de muur, duurt even, en sommigen zijn hier net. Zo heb ik vandaag gesproken met mensen van de State Governement, Mercicorps en Shell. Allemaal zijn ze bezig met projecten in de gemeenschap hier en we hebben veel raakvlakken. Gelukkig zijn de meesten er van overtuigd dat er meer coxf6rdinatie, minder fragmentatie moet komen, zeker nu. Zelf geloof ik dat ondersteuning zoals we die nu kennen steeds minder zal worden. Een hulp boerderij, zoals iemand het noemde. Je wilt iets en gaat het vragen aan een van de vele NGO’s in je land. Dan wordt het betaald en je hoeft het zelf niet te doen. Niet duurzaam, geen empowerment en in de huidige tijd financieel niet vol te houden voor overheden. Te grote afhankelijkheid werkt nooit in het voordeel van een land. Uiteraard kwam Egypte vandaag veelvuldig voorbij in onze gesprekken. Een voorbeeld van hoe het niet moet, ondanks de grote rol die dit land speelt en de relatieve welvaart die er is. Goed begonnen maar niet goed geëindigd. Wat mijn gesprekspartners deelden vandaag was betrokkenheid. Meer dan alleen een goedbetaalde baan, maar wezenlijk iets goeds willen bereiken. Waardevolle gesprekken. Ik heb nog een paar weken om de draden die gelegd zijn vandaag vast te knopen aan mijn collega’s. Want ik ga dan wel weg, maar Irak en de mensen hier blijven nog wel even. Ik hoop nog veel van ze te horen hierna.

Vandaag de tweede dag van de workshop, oplettend lezertje, en alles ging gesmeerd. Staffing, job descriptions, meer jaren plannen, het ging er allemaal vlot doorheen. Onze collega’s hier zijn niet van de straat en lieten zien dat ze wisten waar ze het over hadden. Tot na de lunch bleef het zo, toen hadden wij, met andere werkelementen, een nieuw onderdeel: publieks participatie. De workshop leider wilde wat actualiteit toevoegen aan het geheel. Hij haalde de situatie in Egypte aan om te illustreren wat wel een erg intensieve vorm van publieks participatie was en wilde graag 5 minuten vrij maken om te horen wat men van Egypte vond. Het bleef nog lang onrustig in de meeting hall.

Men had er een mening over, en uitgesproken ook. Haarfijn werden aanleiding en risico van de ontwikkelingen door verschillende aanwezigen geschetst. Een van hen zei, wat ik al in mijn Powerpointje heb staan: de regering is er voor het volk en niet andersom. Hij vond de ontwikkelingen in Egypte bemoedigend. Zeven jaar na de omwentelingen hier en na twee vrije verkiezingen, ziet men nog duidelijk ruimte voor verbetering. Afgelopen zomer waren hier ook protesten over het gebrek aan voorzieningen. Nu is het redelijk rustig. Maar terecht merkte N op: de zomer komt er weer aan, verbeteringen zijn nog ver te zoeken. De mensen zien nu in Egypte hoe ver ze kunnen gaan. Als de regering niet uitkijkt, hier in de Provincie, dan krijgen ze hetzelfde. Ik zei het al: deze geest gaat niet meer in de fles

Al drie dagen zit ik aan het nieuws geplakt, oplettend lezertje. Terwijl ik dit schrijf heb ik een oog op de tv, met Al Jazeera live, en met het ander houd ik de tweets in de gaten, maar daarop mobiele berichten vanuit Egypte, vanaf het plein vaak. Ik zei het al: zoiets als de val van de muur, je wilt niets missen. Wat lastig is vandaag, we hebben een workshop dus ik kan alleen in de pauzes en af en toe op de Ipod kijken hoe de situatie er voor staat. Inmiddels is het patroon: bijeenkomen na het middaggebed en de avondklok negeren. Bloedstollende beelden van gevechtsvliegtuigen die over duizenden mensen vliegen, die zich vervolgens daar niets van aantrekken en alleen maar kwader worden. Overal waar tanks op straat staan, gericht tegen de eigen bevolking, is er iets goed fout gegaan en is men bezig met damage control. Ik verwacht dat het niet gaat lukken, maar hoe lang het duurt voor er echt verandering komt? Wie zal het zeggen. Iemand vroeg mij: wat vinden de lokale collega’s ervan? Nou, ze volgen het, ze vinden het interessant en zijn gematigd positief. Zij weten als geen ander volk hoe moeilijk de jaren na een omwenteling zijn. Collega N, een toonbeeld van redelijkheid, is bang dat het fout gaat. Zij hoopt dat het weer rustig wordt en Mubarak blijft en vanuit zijn stabiele positie de nodige veranderingen door voert. Volgens haar wil echt niet iedereen dat hij op stapt. Er zijn immers verkiezingen, dan kunnen de mensen dus kiezen tegen Mubarak. De gekozen regering die ze hier nu hebben, daar heeft ze nog niet veel mee op. Als ik wijs op het feit dat het onder Saddam toch ook erg slecht was, is haar antwoord: ja, voor een kleine groep die politiek actief was. Als je zorgde zelfs niet in de buurt van Saddam en zijn familie te komen, kon je rustig leven en voor het embargo zelfs in redelijke welstand. Een begrijpelijk standpunt. Probleem is alleen dat veel mensen in Egypte geen vooruitzicht hebben op een redelijk leven, werkeloos zijn, ondanks hun opleiding, en dan ook nog bang moeten zijn opgepakt te worden door de politie. Voor velen is de maat nu vol. Nu op Al Jazeera: een plein vol woedende mensen. Nu op de staatstelevisie: de 6 oktober brug met een paar auto die er overheen rijden, geen onrust te zien. Ja, wie moet je dan geloven als normale burger. Waarschijnlijk wie je wilt geloven. Collega W is bang dat na Mubarak de fundamentalisten het voor het zeggen krijgen, dat is ook een van de stromingen die het hier erg moeilijk maakt.

Laten we hopen dat de regering niet ingrijpt of een coupe pleegt. Laten we hopen dat er inderdaad een regering van nationale eenheid kan worden gevormd, als Mubarak op stapt. Laten we hopen dat iedereen die nu roept dat het anders moet, dat morgen ook nog weet als hij zelf in een positie van macht zit. Laten we hopen dat de volgende verkiezing in Egypte er een is die wel keuzevrijheid geeft. Laten we hopen dat wij in het westen dan niet denken dat we in moeten grijpen, voor of achter de schermen, als die gekozen regering ons niet welgevallig is. Laten we hopen dat de Egyptenaren krijgen wat ze willen: een dak boven het hoofd, eten op tafel, een baan en veiligheid. Meer is er niet nodig. Gewoon, wat wij al jaren hebben.

Vandaag alleen maar dit

Ik maakte mij op voor een rustige vrijdagmiddag. Las wat in mijn boek The Great War for Civilisation, oplettend lezertje, dat feilloos blootlegt hoe ik hier in Irak terecht ben gekomen. Geen geruststellend werkje van journalist Robert Fisk. Maar terug in mijn kamer hoorde ik steeds meer berichten over Egypte en nu zit ik al weer een paar uur aan internet en tv geplakt. Ik lees de NRC liveblog, de tweets uit Egypte en ik kijk naar Al Jazeera live, Egype One en zap wat rond.. De brug waar ik vijf jaar terug met mijn neefje een uurtje heb zitten genieten van het verkeer, na een bezoek aan het museum vlakbij. Nu het toneel van brandende auto’s, demonstranten, brandende gebouwen van de NDP. De revolutie voltrekt zich voor je ogen, nog duidelijker dan toen in Roemenië. Verandering in de maak voor Egypte, dat lijdt geen twijfel. Al Sabach al Jadeed fi Mesr. De nieuwe morgen breekt daar aan. Wat die zal brengen? Veel angst voor fundamentalisme, maar dat is precies waarom al die landen een dictator hebben die het zo lang uit houdt. Als hij maar een beetje westers gezind is, krijgt hij onze steun. Of hij democratisch is of niet, of de mensen vrij kunnen kiezen of niet, of er mensenrechten worden geschonden of niet. Ook hier is angst een slechte raadgever. Iedere dictator valt uiteindelijk, en hoe langer hij heeft gezeten, hoe groter de schade en hoe moeizamer het herstel. Tijd om toe te kijken en ons er niet meer mee te bemoeien. Ook al staat de nieuwe regering ons niet aan: laat de mensen kiezen. Als de volgende regering ze niet aanstaat weten ze hoe ze er een eind aan moeten maken. Dat is zo gegaan in het Oostblok, en nu is het Midden-Oosten aan de beurt. Alles komt altijd goed, soms duurt het iets langer.

Vlak bij het vliegen- en muggen vernietigingsapparaat zat vanmiddag deze nachtvlinder of mot. De dans ontsprongen, hopelijk vliegt hij er vanavond niet alsnog in. Maar goed, laat ik er van uit gaan dat hij dan elders verblijft. Wat het is? Geen idee, maar ik durf te wedden dat ergens in de cloud iemand dat weet.

Dear Colleagues, Nothing is harder for a Chief of Partyx85. Dat was de aanhef van het mailtje dat wij vanmiddag allemaal ontvingen, oplettend lezertje. Daarin stond dat dit project financieel lastig vol te maken is tot 30 juni, en dat er dus fors bezuinigd moet worden. De beste manier om dat te doen: alle internationale staf er uit. Dat scheelt dan weer beveiliging, huishoudelijk en onderhoudspersoneel, administratief personeel en nog zo wat. Voor ons expats was al duidelijk dat wij ook half april niet zouden halen, op een na die naar Bagdad verhuist. Voor de lokale staf ligt het gecompliceerder. Dus iedereen weet nu dat er een brief zal komen als hij of zij binnenkort hier niet meer aan het werk zal zijn. Het mailtje kwam na twee uur, de lijst kwam een uur later per mail bij HR binnen en toen moesten dus die brieven nog geprint. Het weekend begin om vier uur hier. U begrijpt de chaos en de verslagenheid. Nu zijn er mensen naar huis die niet weten of ze zondag die brief zullen ontvangen.

Een uiterst vervelende situatie voor hen, vind maar weer eens wat nieuws. Zoals een medewerker mij vanmiddag vertelde: “Dit is mijn huis, ik werk al zeven jaar voor dit bedrijf. Toen we begonnen vertelde men dat men vijftien jaar zou blijven hier voor de wederopbouw.” Maar ja, zoiets weet je nooit in dit soort projecten, niets grilliger dan de politiek, zeker in tijden van economische tegenslag.

Voor ons expats wordt het aanbevelingsbrieven schrijven voor onze medewerkers, cv's controleren, sollicitatiebrieven helpen schrijven, en onze spullen sorteren op koffer, achterlaten of luchtvracht. Velen zijn overigens al maanden op zoek naar de volgende plaatsing, maar ook voor hen is het lastig. Amerika heeft niet veel werk in de aanbieding, en de hulpprojecten staan ook voor hen voorlopig in de koelkast. Ik schreef het hier gisteren al: stormachtige tijden.