Kent u dat, oplettend lezertje? Ga je voor het eerst naar je nieuwe job, heeft een mug je linkerooglid uitgezocht als fourageplaats terwijl je lag te slapen. Dat in combinatie met de kras op mijn hals gaf een gehavend uiterlijk deze morgen. Bij VNGI in het regiokantoor kennis gemaakt met de enieuwe collega’s, een kleine enthousiaste groep overwegend jonge mensen, in een keurig en al even klein kantoor in en rustige wijk van Tunis. Woensdag is er een seminar, waar ik geacht wordt een powerpoint te geven, en verder wordt het veel mensen spreken in interviewen, veel bezoeken afleggen, vragen , vragen en conclusies trekken. We hebben alvast voor de komende week genoeg te doen, en volgende week ook nop op werkbezoek in het zuid-oosten van Tunesie. In vergelijking tot de buurlanden is Tunesie klein, maar altijd nog groot genoeg om dit soort reizen met interne vluchten af te leggen, met de auto duurt het veel te lang. Omdat het vanaf vrijdag Ramadan is, heeft men het plan opgevat de werkbijeenkomsten met externe partners op avonden te plannen, in een wat feestelijke sfeer die bij deze maand hoort. De regiocoordinatoren hebben dus genoeg te doen. Allemaal Tunesiers hier waar ik mee werk. Ik probeer mijn Frans, zij proberen hun Engels, samen komen we een heel eind. Een goede eerste dag.

De afgelopen periode zijn er dagen en weken voorbij gegaan dat ik niet heb geblogd. Niet dat ik niets beleef, maar het past niet binnen dit blog meestal. Koud ben je op Schiphol aangekomen of de inspiratie komt los. Overal kun je wel over bloggen. Over de reisgnoten bijvoorbeeld. Tussen Amsterdam en Toulouse een vliegtuigbouwer, die lang in Frankrijk had gewoond, nu vanuit Canada opereerde  en met zijn Franse vrienden ging bergwandelen. Tussen Toulouse en Tunis een werktuigbouwkundige op weg naar een gestrand schip met een ondergelopen machinekamer. En na een dag treinen, vliegtuig en vliegtuig, zit je weer in Noord-Afrika. Eerste hindernis: geld pinnen. De derde automaat op het vliegveld was raak. Dan de tweede hindernis: een taxi. Ik weet niet hoe taxichauffeurs geboren worden, maar ze zijn overal hetzelfde; zodra ze iemand zien waarvan ze vermoeden dat hij of zij de lokale mores niet kent, stijgen de prijzen tot ongekende hoogte. De ergsten zijn degenen die je nog in de terminal aanspreken. Die zat zo’n vijf keer boven de prijs. Buiten was het maar matig beter, maar uiteindelijk vond ik een chauffeur die wist waar mijn hotel te vinden was en tot een aanvaardbaar bedrag (hoewel buiten de meter) kwam. Ik ga er maar vanuit dat ik hiermee bijdraag aan de eceonomie van een land in opbouw. Daarin sta ik gelukkig niet alleen. Op een scherm in de douanehal een spotje dat ongeveer al volgt luidde: zomer, Tunesie ademt op, onze buitenlandse Tunesiers bezoeken ons land. Vorig jaar brachten zij 4 miljard dinar mee naar het land, dus welkom, buitenlandse Tunesiers van zomer 2012.

Het hotel waar ik aankwam heet weliswaar Carlton, het is inderdaad gehuisvest in een Art Nouveau ofzo pand, en ja, men heeft gratis wifi op elke kamer, niet zo razendsnel als de sticker bij de entree doet vermoeden. Verder heeft het weinig gemeen met het hotel dat ik in de gids of op het internet zag. En al helemaal niets met het Carlton vrees ik. Maar misschien moet ik wennen of ben ik moe. Er is een bed, airco, een badkamer die bijna groter is dan de kamer en een kleine tv die nu een Frans ondertitelde Duitse opera uitzendt. Het zal waarachitg wel gaan.

Een volgend blogje meer over de buitenkant.

Hoe is de rest van de dag gegaan, oplettend lezertje? Na even bijgekomen te zijn van de schrik en de heetste uren van de dag binnen te hebben doorgebracht, er weer op uit. Te voet de buurt verkennen, met kleine blokjes tegelijk. Zo heb ik nu twee stations ontdekt, altijd handig. De trein voor ver en de trein voor dichtbij. Veel overheidsgebouwen hier in de buurt, de Nieuwe Stad. Herkenbaar aan de rollen prikkeldraad, de pantserwagentjes voor de deur en de soldaten. Bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken staat zelfs een tentje in het grasveldje er naast.

Een koffietentje ontdekt ergens op de zevende verdieping, met een half uitzicht over het meer. Ja, er stapten mensen uit een lift aan een gevel ergens, dus hup, eens zien waar je uitkomt. Een uitstekend zicht op de boulevard onder mij, met de vele gele taxis en de slenterende groepen mensen. Naarmate het later werd, werd het ook drukker op straat. Ik kreeg de indruk dat er veel mensen tussen zaten die terug kwamen van een dagje aan het strand. De jongetjes met de jasmijn op stokjes, zoals beloofd in de gids, waren ruim aanwezig. ’s Middags had ik ze zien maken door jonge mannen, achter een bloemenstalletje, die de enkele bloesems op stokjes zetten en met ragfijn draad bij elkaar binden. Mannen dragen ze achter hun oor. Als genoeg mensen in je omgeving zo’n stokje kopen, ruikt het heerlijk op het terras. Een ontspannen sfeer, met elke soort kleding, van bedekt tot bloot als bij ons. Veel stelletjes aan de tafeltjes om mij heen.

De thee is niet geweldig, maar zoet genoeg. De citronnade daarentegen is heerlijk, en werd op het laatste terras dat ik vandaag bezocht geserveerd met een laagje blanke amandelen er op. Ook in de supermarkt zag ik die combinatie. Daar krijg je kanpperige limondae van. Men blijft lang zitten op een enkele drankje en niemand neemt daar aanstoot aan. Haast moet je al helemaal niet hebben, het kan even duren voor er iemand langskomt of de bestelling gebracht wordt. Maar waarom zou je je ook haasten, als de temperatur zo heerlijk is. Grootste nadeel: veel muggen en vliegen, die mij al goed wisten te vinden. En zoals je altijd wel iets vergeet als je weggaat, heb ik nu de antihistaminecreme vergeten. Ligt nog in het toiletkastje thuis. Morgen zijn gelukkig de winkels open.

Maar eerst aan het werk, ik ben zeer benieuwd wat me de komende week te wachten staat.

Niet zo’n goede start vandaag, oplettend lezertje. Aan het weer lag het niet. Toen ik vanochtend na mijn ontbijt de straat op ging om de buurt te verkennen, scheen het zonnetje volop en dat zal zo wel blijven de komende maanden, dus over het weer hoort u niets meer. Ik ben hier op een ochtend vaker aangesproken met een smoes dan ik gewend ben. De gouden zin hier is: herken je me niet, ik werk in het hotel? Nee, ik herken ze natuurijk niet, want ze werken in ieder geval niet in mijn hotel, en ik heb daar nog weinig personeel gezien. Afpoeieren ben ik al jaren goed in. Uiteindelijk kwam ik een tramlijn tegen, kocht ik een kaartje en stapte ik in. Geen idee waar hij heen ging, maar hij zou daar zeker ook weer van terugkeren, is mijn insteek. Gemengd publiek in de tram, niet al te druk. Juist toen ik dacht dat ik misschien maar weer eens een halte terug op moest zoeken stopte de tram en griste de jongeman die aan de andere kant van het gangpad zat mijn kettinkje van mijn hals voor hij als een haas de tram uitrende. Ik er achteraan onder het roepen van de kreet: dief, dief, maar dan in het Arabisch. Er gingen wel wat mensen half achter hem aan, en hij was zeer verbaasd dat hij door mij werd achtervolgd. Niet verbaasd genoeg helaas om mijn kettinkje terug te geven. Ergens raakte ik hem natuurlijk kwijt. De omstanders waren erg begaan, glaasje water, tissue, een man nam mij mee naar het politiebureau, want een van de vrouwen in de buurt kende de naam van de rover. Dus verklaring afgelegd, telefoonnummer afgegeven en nu maar hopen dat ze hem vinden. Het kettinkje had ik al twaalf jaar om, en was het laatste sieraad dat mij nog restte van Henk na de inbraak 12 jaar geleden, kort na zijn vermissing. Nu heb ik dus niet alleen een diep kras onder mijn hals van de dief, maar ook een grote leegte rond mijn nek.

Twee korte vluchten achter elkaar maakt dat je hongerig en dorstig in je hotel aankomt. Na wat kleding uitgeschud en een wifi verbinding tot stand te hebben gebracht die nog niet kan vinden waar ik zit, de straat op. Een doorlopende brede straat, die uiteraard zeer Frans aandoet. Niet alleen in bebouwing, ook in aankleding en atmosfeer. Een warme zomeravond met terassen die soms al ontruimd worden en soms nog stikvol zitten. Uiteraard, je kunt als je je hotel uitloopt twee kanten op en ik kies dan traditiegetrouw de verkeerde. Maar uiteindelijk een betrouwbaar terras gevonden. Het is altijd afwachten hoe het is op straat als vrouw alleen.

Lijkt het op Cairo? Nee, oplettend lezertje, voorlopig nog niet. Behalve dat er om mij heen buiten Aabisch ook veel Frans wordt gesproken zijn er meer verschilen. Minder hoofddoekjes, meer blote armen, Opvallend veel mannen in korte broek, iets wat je over het algemeen in het Midden-Oosten niet ziet. In eeen uurtje op het terras al meer toeristen dan in drie maanden Cairo. Overal vandaan, net als in het vliegtuig, Europa en Azie. Bebouwinwg uit ongeveer dezelfde periode als het centrum van Cairo in een tijd dat Frankrijk en Engeland elkaar naar de kroon staken. Maar veel meer Engels in Egypte en meer Frans hier. Zeer veel rustiger op straat, de electrische lading ontbreekt vooralsnog. Minder Orientaals, gewoner, Europeser. Nou ja, die jongetjes die jasmijn verkopen, zoals de gidsen beloven, die zie je bij ons niet. En de mannen die dan zo’n prikkertje met bloemblaadjes achter het oor steken, dat zie je bij ons ook niet. Morgen ga ik er een kopen.

Overigens de Briq was prima en het ijs ook heerlijk

Nog  drie dagen maar, dan vertrek ik naar Tunis. Deze dagen staan dus in het teken van verzamelen. Alle externe harde schijven worden nagezocht op bruikbaar materiaal, alle bladwijzers woreden nagelezen op informatie. Ik heb een redelijk idee van wat men wil weten, maar nog niet van wat men al weet. Dan is het goed om voldoende achter te hand te hebben. Als u denkt, oplettend lezertje: maar je deed toch al eens eerder zoiets, in Irak? Ja en nee, daar kwam ik in een lopend project, met vele collega’s, en al het materiaal was daar ter plaatse aanwezig of werd gemaakt. Nu is mijn rol toch een heel andere, en ook de situatie is anders. Dus Basrah, Cairo, Juba, Tunis; het heeft allemaal te maken met het versterken van de lokale democratie, en het is toch allemaal anders. We zijn snel geneigd alles op een grote hoop te vegen of onder een noemer te brengen: Midden-Oosten op zoek naar vrijheid. Maar de gebieden verschillen onderling sterk, veel meer bijvoorbeeld dan Nederland en Italie verschillen, of Nederland en Griekenland. De problemen en oplossingen verschillen dus ook. Met open ogen en een open geest heen, om maximaal nuttig te kunnen zijn. Vooringenomenheid helpt nooit, hier zeker niet. En ik ga nog even door met verzamelen.

Ik ga niet veel met de trein, oplettend lezertje, ik ben een blijde rijder. Maar soms is de trein handiger en waag ik de stap. We hebben immers behoorlijke treinen, redelijk schoon, die als er geen blaadjes op de rails liggen, geen wissels bevroren zijn, geen bliksem is ingeslagen en geen auto op de overweg staat meestal wel aankomen waar dat moet, binnen redelijk tijdsbestek. Afgelopen zondag koos ik dus de trein. Uit tijdsoverweging koos ik er ook voor een dag eerder mijn kaartje uit de automaat te halen. Ik koos dus een kaartje, enkele reis, voor een persoon, met korting. Die korting haal ik er al jaren niet uit, maar vooruit, ik heb die kaart nu eenmaal en hij wordt automatisch verlengd. Op het traject Den Helder Alkmaar heb ik zo ver ik mij kan herinnneren altijd controle meegemaakt, bovendien is zwartrijden niet aan mij besteed. De volgende dag overhandigde ik dan ook blij de conducteur mijn kaartje, maar hij knipte niet net zo vrolijk af, maar keek mij bestraffend aan en sprak: u heeft geen geldig plaatsbewijs! Mijn wenkbtrauwen rezen ten hemel, ik meende toch echt een mooi kaartje te hebben gekocht. Jawel, maar waarom had ik dat dan niet afgestempeld? Mijn antwoord dat ik dat domweg vergeten was omdat ik te weinig met de trein ga, stemde hem matig tevreden. Hij kon mijn een boete van €50 geven. Zo flauw zou hij niet zijn, maar ik moest in Sloterdijk een nieuw kaartje kopen. Mijn eerste kaartje nam hij mee, op mijn vraag of ik dat niet terug kreeg was het antwoord dat hij dat natuurlijk niet deed, het was niet geldig. Maar als u het stempelt is het dat wel, was mijn antwoord. Nee, dat zou hij niet doen, maar als ik wilde kon ik de €50 alsnog voldoen. De conducteur had drie keuzes: begrijpen dat ik te goeder trouw was en afstempelen, menen dat ik zwart wilde rijden en mij beboeten, of de keuze die hij nu maakte: geloven dat ik te goeder trouw was en mij een halve straf geven. Ongetwijfeld vond hij zich de redelijkheid zelve. Waarom de titel van dit blogje Orde en Macht is, mag u zelf uitdenken. Vast niet zo moeilijk.

Het lijkt hetzelfde, oplettend lezertje, stemmen en kiezen, maar dat is het niet. Stemmen kan al bij de keuze van een optie. Je stemt voor of tegen, of je stemt wel of niet. Als het om politieke verkiezingen gaat, is je stemrecht meer waard als er behoorlijk te kiezen valt. In Egypte, ik hoef het niet uit te leggen, was de laatste decennia weinig te kiezen, al ging men wel stemmen. De afgelopen presidentsverkiezingen waren daarop een verbetering, ongeacht hoe men over het hele proces kan denken. Er was een ruime keus aan kandidaten, en een aardige groep ging redelijk gelijk op. Door het kiesstelsel blijven de twee kandidaten met de meeste stemmen uit de eerste ronde over voor de definitieve ronde, en daarbij won Morsi. Sommige kiezers in Egypte zijn bij die laatste ronde niet gaan stemmen, zij vonden dat ze geen goede keuze hadden als het tussen SCAF of MB moest gaan.

Dat neemt niet weg dat Morsi nu de democratisch gekozen president van Egypte is. Hoeveel macht hij heeft zal blijken, wat hij daar mee doet evenzeer.

Vooralsnog lijkt hij te groeien in zijn ambt, van reservewiel tot bevlogen redenaar op het plein. Laten we hopen dat het geen wildgroei wordt.

In Tunesie is er inmiddels een werkend Parlement dat onder meer moet zorgen voor een goede grondwet en goede verkiezingen op decentraal niveau.

Leden van het parlement die meeschrijven aan die wetten, bezochten afgelopen week Duitsland en Nederland, om te zien hoe wij hier een en ander aanpakken, en wat zij daarvan zouden kunnen gebruiken in eigen land. Na tientallen jaren dictatuur moet een systeem zichzelf weer uitvinden.

 Er is veel onrust in Tunesie op het moment. Minderheden die lang werden onderdrukt eisen nu ruimte, en daar waar ze doorslaan willen ze dat ten koste van ruimte van anderen laten gaan. Dat is niet de weg die veel Tunesiers willen gaan. De verkiezingen op lokaal niveau zullen dan ook moeten uitwijzen in hoeverre men kiest voor meer, of juist voor minder keuze.

Na een behoorlijk lange tijd van freewheelen en Arabisch les, Cairo en familie, weer tijd om aan het werk te gaan. Nog iets minder dan twee weken, dan reis ik voor twee weken af naar Tunesie. De lokale verkiezingen worden dit keer het onderwerp waar ik mij mee bezig mag houden. Ik zal spreken met parlementsleden, leden van politieke partijen, ambtenaren, kiezers, minderheden. Nou ja, spreken, als het niet in het Frans of Arabisch kan, zal er iemand vertalen. Mijn Frans moet ontroest, mijn Arabisch is nog lang niet goed genoeg. Werk wat sterk aansluit bij mijn eigen ervaringen hier in Nederland, maar in een vorm die ik nog niet eerder meemaakte. Er zal weer een bureau zijn, collega’s die mijn taal niet spreken, heel veel nieuwe mensen om te leren kennen en mee samen te werken. De komende dagen zal ik mij verder verdiepen in het onderwerp. Het wordt weer even buffelen.

Dank aan de Franse Slag, oplettende lezertje. Een vertraging van een half uur van een bus die passagiers van de ene naar de andere plek moet brengen, zorgde er voor dat de delegatie uit Tunesie pas twee vliegtuigen later op Schiphol aankwam. Voordeel daarvan: ze zaten in hetzelfde vliegtuig als drie Marokkaanse deelnemers. Ondertussen was de regen gestopt, vanwege de flinke wind die aan bleef wakkeren. Als je dan een paar uur in de bus voor Schiphol staat te wachten, levert dat koddige taferelen op, vooral van Hollanders die tijdesn die twee weken aan een costa of playa zijn vergeten hoe het ook al weer  zat met die Hollandese zomers, en dus blauwbekkend in hun short , spaghettitop en teenslippers de parkeergarage opzoeken. Inmiddels hadden we wel die fraaie Hollandse wolkenluchten in het landschap hangen. De rit naar Den Haag viel dan ook zeer in de smaak en gelukkig staat er ergens langs de snelweg nog een molen ook. Rijdend door Wassenaar zie je heel wat aardige optrekjes staan. Commentaar van een van de deelnemers: “Wij vinden ons eigen land prachtig en groen, maar hier is het nog mooier groen. Een hotel met veel delfts blauw en handgeschilderde kasten, met een uitstekende service en een wandelingejte door het hart van Den Haag op weg naar een Indonesisch restaurant. Onderweg ieder standbeeld van een Willem op de foto, ook het werkpaleis van onze Majesteit lag strategisch. Veel hebben de deelnemers niet te zien gekregen van ons land, buiten de vergaderzalen, maar wat ze zagen was mooi. Mijn Frans ontdooide naarmate de uren vorderde, en af en toe vang ik een woord Arabisch op of kan ik zo’n woord gebruiken in plaats van het Frans. Mijn eerste indruk die avond: aardige, intelligente, gedreven mensen. Jong, ouder, nieuw, ouder, mannen en vrouwen, met en zonder hoofddoekje. Overwegend leden van de gematigd Islamitische partij, maar als buitenstaander kon ik niet herkennen wie wat was.  Ik weet niet hoe moe zij waren die avond, maar ik mag aannemen dat na zo’n reis met hindernissen en een hoop overstappen de bedden hen uitstekend bevallen zijn