Ik weet niet hoe het u vergaat, oplettend lezertje, maar ik raak voortdurend zonnebrillen kwijt. In het verleden werden ze voornamelijk gestolen, dat was nog in de tijd dat ik zo’n duur merk droeg, dat hele films met piloten erin sponsort. Leuk model, handige bril, en zeer gewild. Vooral in landen waar men nauwelijks de kans of de middelen heeft zo’n bril te kopen. Ik kwam veel in dat soort landen en had altijd een bril nodig vanwege de zon, die zich slecht verhoudt met mijn lenzen. Na een paar keer stop je ermee, en besluit je tot de aankoop van goedkopere brillen. Heeft tot voordeel dat je er een paar bij de hand kunt hebben op plekken waar je ze vaak gebruikt. In de auto, de leesmand naast het terras, je handtas, verzin het maar. Voor vertrek naar Irak kocht ik weer een handjevol brillen. Ze gingen de weg van alle voorgangers. De eerste verdween in een afvoerputje in Bagdad, waar het roostertje aan ontbrak. Een liet ik achter in een taxi in Jordanië. Een derde ligt waarschijnlijk nu nog in het zijvak van een handig klein huurautootje dat mij van Schiphol naar huis en weer terug bracht. En mijn voorlaatste bril is meegenomen door iemand die hem vond in de Helderse Vallei afgelopen week. Daar liet ik hem vallen toen ik met mijn neefje de geitjes bewonderde. Toen ik het merkte ben ik terug gelopen, maar toen was hij inmiddels al door de eerlijke vinder opgeraapt, die er nu ook echt plezier van zal hebben. Vandaag weer een handvol nieuwe brillen gekocht. Niet echt een diepte-investering, nu met het eind van de zomer in zicht waren ze haast te geef. De zon zal in Cairo zeker schijnen, maar ik kan er voorlopig weer even tegen.

In de loop der jaren ben ik heel wat keren geprikt. Meestal voor vaccinaties, en een periode voor van alles en nog wat: onderzoeken, kuren, de zegeningen van de moderne geneeskunde zeg maar. Vandaag nog een prik, de laatste om mij tegen hepatitis B voor de komende 25 jaar te beveiligen. Ook de administratie van al die vaccinaties is nu up to date. Meer dan een boekje, en ze af en toe vergeten: geen touw meer aan vast te knopen. Gelukkig houdt de GGD het allemaal piekfijn bij op de computer, en nu is het boekje compleet. Tot 2015 heb ik niets meer  nodig. De gebieden die ik hoop te bereizen de komende jaren zijn malariavrij, dus ook pilletjes hoef ik niet te slikken. De vliegticket is online geboekt, met de nodige hindernissen, en de e-ticket is binnen. Eigenlijk staat niets mij meer in de weg over een paar weken af te reizen. Nou ja, ik moet nog wel een flatje natuurlijk.

Na negen maanden in Irak te hebben gewoond en gewerkt, in een project ter ondersteuning van de lokale democratie, verbleef ik najaar 2011 in Cairo. In 2012 was ik enige tijd in Tunesië. Daarna openden zich weer nieuwe deuren. Van mijn belevenissen en observaties doe ik hier verslag.

Voor dagelijkse zaken vind je me op mastodon.social@lindarosesmit

De voorbereidingen voor mijn verblijf in Cairo beginnen vorm te krijgen. Zo ligt er een muskietennet klaar en nog zo wat tegen lastig gedierte. Als er iets is wat ik in Irak gemist heb, dan is het een ouderwetse vliegenvangstrip. Die ligt er dus bij. Vanmorgen heen en weer naar Den Haag gereden om bij het Egyptisch consulaat (in huis bij de ambassade) een visum aan te vragen. Je kunt bij aankomst in Egypte een standaardvisum voor een maand krijgen, maar als je langer wilt blijven moet het anders. Niet dat ik nu gewoon drie maanden kan blijven. Het moet evengoed verlengd ter plaatse, maar dat kan nu ook. In verband met de Ramadan is het consulaat halve dagen geopend. Ik was niet de enige die een visum kwam vragen, maar wel de enige geboren Hollander, leek mij. Business or pleasure? Pleasure dus. Zolang je er niet voor betaald wordt, is alles pleasure en ik ben in de gelukkige omstandigheid dat ook als ik wel ergens voor betaald wordt, ik het nog steeds voor mijn plezier doe. Grote rijkdom, ik ben me er van bewust.

Morgen een afspraak bij de GGD om mijn Hepatitis B vaccinatie voor 25 jaar geldig te maken (in mijn geval vrijwel levenslang dus) en ik moet nog bij de tandarts langs. Dan ga ik nu kijken of er een voordelig ticket te vinden is op het internet. Er zit schot in.

Ergens in Cairo staat een appartement waar ik straks een paar maanden zal wonen. Een huis dat op mij wacht. Als alles mee zit tenminste. Na vier maanden thuis, na het uitruimen en ordenen, het opruimen en schilderen, het uitrusten en overdenken en overzien tijd voor een nieuwe uitdaging. Na een weekje Arabisch in Leiden, tijd om het geleerde uit te bouwen en te proberen in het echt. Nieuwe baan? Nee, nog niet, maar wel uitzicht op een interessant project, dat als het doorgaat mij naar Noord-Afrika brengt. Dat kan nog even duren, als het al gebeurt. Ondertussen alvast de omgeving verkennen, de situatie in ogenschouw nemen, een netwerk proberen op te bouwen. En een oude droom verwezenlijken: een paar maanden leven in een miljoenenstad, alleen. Aanvankelijk iets dat ik wilde gaan doen als ik niet meer zou werken. Tot een vriend vroeg: waarom wachten? Inderdaad, waarom. Ik kon geen reden bedenken. Dus nu zoekt een broer van een kennis een niet te duur onderkomen, niet helemaal in het nu wat lastige hart van de miljoenenstad, maar in een rustige wijk in de buurt van het openbaar vervoer. Ergens in Cairo staat een appartement waar ik straks zal wonen. Ik houd u op de hoogte, oplettend lezertje.

Een laatste thee in de lokale coffeeshop, straks nog een lunch in de Defac, en dan is het echt op weg naar het vliegtuig, dat mij naar Dubai zal brengen, oplettend lezertje. De koffers staan klaar voor de laatste rit in dit land voorlopig.

Een land dat morgen zal laten zien of het wel of niet de goede kant op gaat. Het waren negen goede maanden, waarvan ik hier verslag heb willen doen. Dank voor het lezen, want als niemand leest, waarom zou je dan schrijven? Voorlopig twee weken off line, en dan terug in Nederland eens zien of er nog iets te melden valt. Op Twitter zal ik laten weten of er verder geblogd wordt, maar voor nu: volg het nieuws.

In het vertrouwen dat altijd alles goed komt, zelfs in dit land, sluit ik nu mijn laptop.

Faith is the bird, that knows the day will come, and sings when the dawn is still dark

1

Vanmorgen wakker geworden op een doordeweekse dag en uit kunnen slapen, oplettend lezertje, uniek. Prachtig weer en nergens een plekje om buiten te zitten hier. De dag doorgekomen met heen en wee rijden nog wat mensen hier spreken en foto’s uitwisselen met collega’s. Daar was de laatste dagen toch geen tijd meer voor geweest. Uiteindelijke belandden we met wat bekenden hier bij het Turkse restaurant in The Oasis, met lekker verse hapjes en een waterpijp en heel veel glaasjes chai. Terwijl we daar met een hele tafel zaten te genieten was er alarm en werden we geacht plat op de grond te gaan. Ik wilde net een slokje nemen en wilde mijn thee meenemen, maar uiteindelijk toch dat glas maar laten staan. Een hilarisch beeld. Sommigen renden nog voor een afdakje (wat absoluut nul bescherming zou hebben geboden), maar de meesten lagen rustig op het grind. Hier en daar ging men rustig door met de waterpijp. Na een  paar minuten werd ons verteld dat we ons moesten gaan begeven naar een duck en cover omgeving, dus hebben we daar nog een tijde zitten wachten tot het uiteindelijk all clear was. Dat ik dat nog mee mocht maken op mijn laatste avond. Het was overigens en flinke klap die er landde, ik kon hem goed horen. Morgen maar even navragen waar hij precies terecht kwam en of hij iets geraakt heeft. Terwijl ik dit schrijf, terug in mijn kamer, wordt er weer van alles omgeroepen. En net was er weer een all clear, dus het zal nog even onrustig blijven vannacht. Mijn kamertje heeft een betonnen dak, dus ik kan rustig gaan slapen. Een waardige afsluiting van mijn verblijf hier.

De laatste ochtend op kantoor is achter de rug, oplettend lezertje. Ik heb nog verbazingwekkend veel gedaan in de chaos. Er was een workshop, er kwamen nog wat vragen voor herziene CV’s en referentiebrieven, er moeten vouchers uitgedraaid worden (helft vergeten) en meer van dat soort klusjes. Om een en ander af te ronden kwam er een klein vrachtwagentje mijn boxen ophalen, die nu hopelijk op weg naar Nederland zijn en op me zullen wachten als ik terug kom. Rond koffietijd (die ze hier niet hebben trouwens) zaten we bij elkaar en begon het afscheidceremonieel. In kleine kring door alle last minute veranderingen, de provinciecollega’s hadden we morgen verwacht, dat ging nu niet door. Maar toch, veel lieve woorden en lieve cadeautjes. Gelukkig had men mijn verzoek om rekening te houden met mijn koffer, ter harte genomen. Alles kwam in kleine doosjes, en ik heb nu eindelijk een stapel cd’s met Irakese muziek. Voor het laatst mijn computer afgesloten en samen met het mobieltje ingeleverd. Body armour en helm ingeleverd. Daarna nog even hier en daar buurten en naar het andere gebouw om iedereen de hand te schudden. Ze willen graag contact houden en ik heb me laten vertellen dat ze daar ook heel trouw in zijn. Ze houden het jaren vol. De zegeningen van Facebook zijn aan hen wel besteed. Nog een keer samen lunchen en dan is het gedaan. Nog wat foto’s bij de auto’s, omhelzingen en handjes geven, al naar gelang. Ik omhels S, die een hand geven al heel wat vindt, en zijn collega’s beloven hem dat ze het niet aan zijn vrouw zullen vertellen. Door alle grapjes houden we het licht, want N en ik moeten elkaar vertellen dat we niet willen huilen. Dat lukt gelukkig. Als laatste expats verlaten we de compound. Negen maanden leefde ik daar, deelde ik het werk met mijn Irakese collega’s. Ik hoop dat al het werk door hen gedaan de afgelopen jaren, er toe kan bijdragen dat ik over niet al te lange tijd terug kan komen als toerist. Op veel cadeautjes staan afbeeldingen van eeuwenoude bezienswaardigheden. Insh Allah kan ik ze ooit eens bekijken.

De cadeautjes lopen nog steeds binnen, en we blijven foto’s maken. Zoals iedere morgen alle kantoren langs, en hier en daar nog een aarzelend verzoek voor een referentie brief. Ze willen niet lastig zijn, ze weten dat ik meters maak, maar toch, als het zou kunnen? Ondertussen draait de berichtenmachine hier overuren en veranderen de plannen per half uur zo ongeveer, zodat we halverwege de middag moeten concluderen dat de zorgvuldig geplande feestelijke lunch vermoedelijk in het water zal vallen. Iedereen wordt er een beetje droevig van. Maar we geven het niet op.

Ik heb een paar goede gesprekken nog op verschillende afdelingen. Hoe het moet met de toekomst van Irak, wat ze verwachten van de protesten aanstaande vrijdag, die hun schaduwen nu voor ons vooruit werpen. Ze vrezen geweld, niet gek ook in een land waar bijna nog iedereen een wapen thuis heeft, ter bescherming. We praten over wat de gouverneur zou kunnen of moeten doen om dat geweld te voorkomen. Ik vertel ze wat ik denk dat ze zelf kunnen doen voor hun land. Na al die jaren oorlog, dictatuur en onderdrukking, in een cultuur waar toch al het tribale denken de route bepaalde, vertel ik ze dat ze zelf ook veel kunnen doen.

Je wilt geen corruptie? Wees niet corrupt, betaal niet extra om je paspoort op tijd te krijgen. Maar dan krijgen we geen paspoort. Ja, dat is dan de prijs, zet het maar op Facebook. Als iedereen weigert te betalen is het zo gebeurd, en dan kun je verder. Als het niet van boven naar beeneden kan, dan maar van beneden naar boven. Houd je eigen omgeving schoon, ga eens met elkaar aan de slag in je wijk, als je terug bent van het vrijdag gebed. Ja, ze moeten het beamen, dat is een mogelijkheid. Aarzelend zeggen ze het, ze zijn het niet gewend. Ik citeer Kennedy en er gaat hen een lichtje branden. Ah, daar komt die slogan van Mercycorps vandaan! Daar zit veel in. Be the change you want to see in your country. Ik vertel ze dat ik het in hun vertrouwde handen laat, de verbetering van hun eigen land, de toekomst van hun kinderen. ze zijn het beste wat dit land te bieden heeft, geschoold, actief, betrokken, met een netwerk. We spreken af dat ik snel zal komen kijken in Basrah, en als ik dan geen lege plastic flessen meer op straat zie, dan weet ik: het is gelukt.

Ze moeten er een beetje om lachen, maar volgens mij gaan ze het er nog over hebben met elkaar. Wie zaait, zal oogsten.

4

Tussen de drukte van de laatste dagen in, en het veranderen van schema’s en plannen voor sommigen, vroeg W mij mee te komen en mijn camera niet te vergeten, oplettend lezertje. Op de afdeling Budgeting, waar ik maanden verbleef terwijl ik rondzwierf tussen de werkelementen, stonden A en A klaar, de oudere heren van dit project. Heren inderdaad, altijd keurig in het park. De ene A is Britser dan Brits en koestert warme herinneringen aan zijn studiejaren in Engeland. Ze hadden een cadeautje voor me. Waar die normaal in grote dozen zitten met prachtig papier, was dit cadeautje klein genoeg voor een envelop. Daar zat ook een brief in, speciaal versierd voor de gelegenheid, en ontroerend lief. Daarbij een prachtig rood tasje dat dienst deed als verpakking van een ring. Echt goud, met steentjes, in Irakese stijl. De heren hadden eerst geaarzeld of het wel kon, zo’n ring, en of er in het Westen misschien niet en andere betekenis aan kon worden gegeven, maar ze waageden het er toch maar op. Hij zal me blijvend herinneren aan mijn goede maanden hier en aan deze twee aardige kerels.