Het blijft een vreemd gebeuren met de post hier, oplettend lezertje. Het komt wel, het komt niet, ze sturen het terug, het verdwijnt: alles is al voorbij gekomen. Ik heb het idee dat het er van af hangt of je een beambte treft die goed snapt wat hij ziet en de kaart in het goede bakje gooit. Ik denk maar even niet aan robots, dan zou het goed moeten gaan. Maar mijn privé onderzoekje brengt de volgende resultaten: post uit Den Helder wordt teruggestuurd, het zij vanuit Nederland, hetzij vanuit Bagdad. Post uit Groningen komt aan (als ze sturen dan daarvandaan). Post uit Brabant heeft de beste resultaten: 4 van de 6 kaarten zijn aangekomen, de 2 die niet arriveerden zwerven nog rond. Zo’n kaartje doet er dan wel even over. De laatste mail van Jacky uit Kaatsheuvel dateerde zij op 8 augustus, toevallig de verjaardag van vriend J. 22 augustus kwam hij aan in Irak en vandaag, een maand later, kwam hij aan bij mij. Maar dan heb je ook wat. Dus Jacky, bedankt voor deze onverwachte opkikker weer. De muur is nog niet vol, eens zien wat de rest van Nederland doet?

Het adres: Linda Rose Smit, RTI/#004, APO AE 09374. Jakcy heeft daar nog Basra Iraq aan toegevoegd, wat volgens de Amerikanen niet moet, we vermoeden dat ze regelrecht naar Irak zijn gestuurd en dat men daar is gaan zoeken. Maar ze zijn aangekomen in ieder geval. Het bewijs hierbij op de foto.

Ik schreef het hier al eerder: collega S heeft twee vrouwen. Dat leidt ook hier op kantoor tot grappen en opmerkingen, waar S zich wijselijk niets van aantrekt. De meeste Nederlanders weten dat het onder Arabisch recht mogelijk is meerdere vrouwen te huwen, maximaal vier. Daar zijn verschillende ideeën en gedachten over, van hoera dat wil ik ook tot ik moet er niet aan denken.  Door sommigen wordt deze polygamie gebruikt om te laten zien wat een achterlijke cultuur het is, die zoiets doet. Maar laten we even kijken waar het over gaat, hoe het wordt uitgevoerd en hoe wij het doen. Bij ons is polygamie verboden. Het aantal vrouwen en mannen is redelijk in evenwicht, met een beetje geluk vindt iedereen een partner. We hebben daarbij ook een wat ruimere keuze dan hier, je kunt hier ook trouwen met iemand van gelijk geslacht. Je kunt er ook voor kiezen niet te trouwen, allerlei relaties zijn toegestaan. Sex voor het huwelijk? Geen probleem. Ongetrouwd samen wonen en kinderen krijgen, doen we niet meer moeilijk over. Scheiden? Ga uw gang. We weten inmiddels dat scheidingen op kinderen meestal een zeer slecht invloed hebben, het weerhoudt ons er niet van. Op menige kinderverjaardag zitten zo veel ouders en stiefouders, dat het nog een hele puzzel is te weten wie bij wie hoort. Een vriendin er bij, naast je keurige huwelijk, is in sommige kringen meer regel dan uitzondering. We kijken dan vaak naar andere culturen, maar menig CEO heeft een aardige juffrouw er bij. Als we gescheiden zijn kunnen we ook zo weer een volgende relatie in stappen. We doen dus officieel niet aan polygamie, ontrouw en serie monogamie zijn aan de orde van de dag.

Dat alles is hier in Irak niet mogelijk (over het tijdelijk huwelijk zal ik het in een ander logje hebben). Je trouwt jong en vaak met degene die door je familie is uitgekozen, heel vaak ook iemand uit de eigen familie (of stam). Kwam vroeger bij ons in hogere kringen veel om het bezit te beschermen. Dat is minder lang geleden dan we denken.

De polygamie was overigens door Mohammed bedacht in een tijd dat er veel weduwen waren door de vele strijd die werd geleverd. Het meervoudig huwelijk verzekerde vrouwen dan van bescherming. Een van de vrouwen van Mohammed was daar een voorbeeld van, zij was veel ouder dan haar man. Scheiden is iets dat hier weliswaar kan, maar hertrouwen is vaak niet mogelijk. Zeker voor de vrouw is dat een onbegaanbare weg. Scheiden is hier nog schande, zoals dat bij ons dertig, veertig jaar geleden nog het geval was. Toen mijn zuster scheidde, kon zijn moeilijk woonruimte vinden, en al helemaal niet voor haar en haar kind.

Ik vroeg S op een rustige middag wat hem er toe gebracht had twee vrouwen te huwen. Zijn redenering was als volgt. Hij trouwde op zijn zeventiende, met een familielid dat voor hem uitgezocht was. Daarna ging hij naar de universiteit en ontmoette daar jonge vrouwen die zo'n beetje dezelfde bagage hadden als hij. Hij ontwikkelde zich, werd volwassen. Zijn vrouw, net getrouwd en eigen huis, had veel aandacht voor de huishouding en het kind, S voelde dat hij vaak op het tweede plan kwam en dat zijn vrouw ook aan zichzelf niet veel aandacht besteedde. S. wilde een vrouw die hij zelf uitgezocht had en die beter bij hem paste. Acht jaar heeft hij er over gedaan haar er toe te bewegen een tweede huwelijk goed te keuren. Waarom niet gescheiden, vroeg ik hem. Daar zijn een aantal redenen voor. Zijn al zeer bejaarde vader zou het als een schande ervaren en er op aangekeken worden, dat wil hij zijn vader niet aandoen. Er zouden  problemen komen over wie de kinderen bij zich zou hebben, geen van tweeën wilde uiteraard afstand doen en S vond ook dat zijn vrouw haar kinderen moest kunnen zien en omgekeerd. Na een scheiding zou de situatie voor zijn vrouw slechter worden, zij zou geen zekerheid meer hebben en een nieuwe relatie zat er niet in. En zijn vrouw had natuurlijk ook geen schuld aan de situatie, ook zij zit in een gearrangeerd huwelijk. Met een tweede vrouw er bij zou S iemand hebben die beter bij hem paste en door hemzelf was uitgekozen. Zijn beide vrouwen wonen in vrede samen, de vijf kinderen ook. Zijn eerste vrouw besteedt weer meer aandacht aan zichzelf en ook aan S. Iedereen heeft een dak boven het hoofd, er is geen geruzie. Overigens vindt S dat als een vrouw door haar man geslagen wordt of behandeld wordt als eigendom, dat dan een scheiding wel een goede oplossing is.

Vergelijk dat met de situaties die we allemaal maar al te vaak om ons heen zien, als we er al niet zelf mee geconfronteerd zijn: geruzie over de alimentatie, de bezoekregeling, de boedelscheiding, de vakanties. De woede en het verdriet van een verbroken relatie, waarin het zelden zo is dat men helemaal niets meer voor elkaar voelt. De jaloezie op de nieuwe partner(s.) Ik ga hier niet pleiten voor polygamie, de eerste vrouw van S. stond echt niet te juichen. Maar ik denk dat S. Nog niet zo'n slechte oplossing heeft gevonden voor zijn probleem. Er zijn in ieder geval minder verliezers. Het is in ieder geval niet stiekem en iedereen weet wat hij kan verwachten. Dat vond S dan ook heel belangrijk, hij wil een goede man en vader zijn, zijn familie geen verdriet doen, een goed Moslim zijn en aan iedereen aandacht schenken. Dat lijkt hem goed te lukken.

Henk Zijm, 19 oktober 1955 – 15 februari 1999

And death shall have no dominion.

Dead men naked they shall be one

With the man in the wind and the west moon;

When their bones are picked clean and the clean bones gone,

They shall have stars at elbow and foot;

Though they go mad they shall be sane,

Though they sink through the sea they shall rise again;

Though lovers be lost love shall not;

And death shall have no dominion. 

And death shall have no dominion.

Under the windings of the sea

They lying long shall not die windily;

Twisting on racks when sinews give way,

Strapped to a wheel, yet they shall not break;

Faith in their hands shall snap in two, 

And the unicorn evils run them through;

Split all ends up they shan't crack;

And death shall have no dominion. 

And death shall have no dominion.

No more may gulls cry at their ears

Or waves break loud on the seashores;

Where blew a flower may a flower no more

Lift its head to the blows of the rain;

Though they be mad and dead as nails,

Heads of the characters hammer through daisies;

Break in the sun till the sun breaks down,

And death shall have no dominion.

Dylan Thomas

Collega S, ook VNG, kwam langs vanwege de conferentie. Hij liet foto’s zien van een vorige versie. De bofkont was daar als een van de weinige expats aanwezig. Zo’n hele dag op een conferentie hoeft op zich niet zo boeiend te zijn, maar hij had ook een excursie laten regelen. Naar de oude stad Babel, vlak bij het nieuwe Bagdad. Omdat hij daar was mocht hij mee. Op de foto’s de muren en torens van de oude stad en ook een heel grote, blauw betegelde poort met dierfiguren. Hé, dat kwam bekend voor. Ja, dat klopt, zei collega S: dit is een kopie. Aha: en het origineel staat in Berlijn, in het Pergamon museum. Been there, done that, met vriendin P. een paar jaar geleden. Indrukwekkend vond ik het toen al. Gelijk een stuk minder jaloers op S. Op de foto's hiernaast de originele Ishtar poort en de herbouwde ziet u hieonder.

Kijk nou wat ik tegenkom via Google alerts op het internet: de Pepsi fabriek in Basrah. U zult zeggen, wat kan jou dat schelen, maar die fabriek, daar wonen wij achter. Zelfs zo dicht bij dat op ons DHL adres het als aanwijzing staat: achter de Pepsi Cola fabriek. Als we langsrijden op weg van en naar het vliegveld, rijden we langs vele tientallen Pepsi logos op een witte muur. En daarachter gebeurt dus wat u op het filmpje ziet. Leuk.

Geen zorgen , oplettend lezertje, ik ben er nog. Dachten we afgelopen week dat het internet weer in orde was, deze week begon geheel zonder. Het is nog een Nederlandse provider ook schijnt het, u begrijpt dat komt mijn populariteit hier niet ten goede. Omdat we tot over onze oren in het werk zitten vanwege een landelijke conferentie, was de timing nog steeds uiterst ongelukkig. We hadden zelfs drie man vanuit Bagdad hier. Er was gedurende de werkuren een noodverbinding aanwezig, per uur betaald, die slechts in een ruimte aanwezig was, en de hal daar voor. daar was het de afgelopen dagen gezellig druk. Van alle werkelementen, van het andere kantoor, van de beveiliging, iedereen wandelde binnen met zijn laptop. Dan nog was de verbinding vaak tragisch. De werkomgeving is niet optimaal, het is onrustig, en we hadden nog wat grote overleggen. Gelukkig ben ik chaosbestendig, maar sommige van mijn collega’s zie ik hier aardig van slijten. Verder zijn we in grote verwarring omtrent het aantal bezoekers dat we kunnen verwachten op de conferentie. We weten wie er zijn uitgenodigd, maar het kan zo maar gebeuren dat mensen niet komen opdagen. Laten weten dat je komt is toch al iets wat meestal niet gedaan wordt. Nog erger is het als er onverwacht mensen langs komen die niet zijn uitgenodigd. Bij de vorige conferentie was dat ruim dertig procent van de bezoekers. Die namen dan ook allemaal nog eens wat beveiligers mee, niet een of twee maar soms wel tien of meer. En allemaal mee-eten. En nog erger, ze willen blijven slapen. Dus het boeken van kamers in een tijd dat ons hotel net open is en volloopt met olie en gas jongens is een hoofdbrekende toestand. Dr E. ligt er wakker van en ziet het gebeuren dat hij zijn VVIPs (je hebt hier VIPs, bijna iedereen, en VVIPs, de echte) de deur moet wijzen. Onze Amerikaanse werkgevers zeggen dan: niet uitgenodigd is niet welkom, maar daar denkt men hier duidelijk anders over, dat schaadt het aanzien onvoorstelbaar. Een flink cultuur verschil dus. Als waakhond van de coxf6rdinatie aan mij de schone taak om niet alleen te zorgen dat alles gewoon doorgaat in de organisatie, maar ook dat Dr E niet bezwijkt onder de druk. Daarna kan hij gelukkig een paar weken naar mekka, naar de grote Hadj, om bij te komen.

We hebben hier in vergelijking met de meeste mensen een half weekend. Zaterdag is onze dag vrij. Vrijdag hebben de collega’s al weekend, dan wordt het al wat rustiger en vrijer. De andere expats komen in hun bermuda naar kantoor bijvoorbeeld. We hebben wat overleg met elkaar, ik doe wat Arabische les (nooit genoeg natuurlijk). Maar zaterdag werken we helemaal niet. Omdat het weer nu meezit begin ik mijn zaterdagen tegenwoordig op het dak. In de schaduw is het goed uit te houden de eerste helft van de ochtend. The Great War for Civilisation, the conquest of the Middle East van Robert Fisk vergezelt mij al enige tijd. Het is ruim 1300 pagina’s dus ik kan nog even. Je wordt niet vrolijk als je het leest, maar het zet het hele gebeuren in dit gebied op een rijtje. De zaterdagse lunch is ook vrij rustig. We hebben tegenwoordig heel goede kaas op de compound en het brood was vers, meer kan een mens niet willen. Een rondje naar de markt of een wandelingetje zit er niet in (maar gezien het weer in Nederland is dat nu ook daar niet zo’n gelukkige optie), dus heb ik maar weer eens wat gedaan aan het schilderij waar ik nu al maanden mee bezig ben. Het zal nooit wat worden, maar ik heb het voor af verklaard. Daarna wat foto sorteerwerk en voor het eerst naar de opname van ZomerNachten geluisterd, dat had ik nog niet gedaan. Viel gelukkig mee. Natuurlijk altijd lastig voor te stellen hoe het is voor iemand die de verhalen voor het eerst hoort. En zojuist kwam collega S hallo zeggen Hij kwam met nog wat anderen naar Basrah om de landelijke conferentie te bespreken die we hier over twee weken hebben, en waar ik de checklist voor bewaak. Collega S komt uit Montenegro maar werkt net als ik voor de VNG, we kwamen hier samen aan en dat schept een band. Na de eerste week hebben we elkaar alleen nog per telefoon en mail gesproken en nu weer in levenden lijve, dat was gezellig. Straks diner en nazit, wellicht een aflevering van de Soprano’s en dan zit het weekend er weer op. Met de muziek van Satie op de speakers en de roep van de spurwinged plover door het open raam is het goed toeven hier.

Had ik u al verteld dat ik 22.000 plus foto’s op deze Mac heb staan, oplettend lezertje? Dat krijg je met die digicamera’s, daar zit geen rem op. Van een beetje vakantie kom ik terug met 500-600 plaatjes; als het echt wat is, zoals een Nijlcruise of een rondreis langs de antieke steden in West-Turkije wordt het makkelijk het dubbele. Tel daarbij op dat ik jarenleng een dagelijks logje met foto maakte, een paar maal een cultureel festival organiseerde en het zit al gauw vol. Met de nieuwe computer nog maar eens alles gesorteerd, dubbele verwijderen (Krijg je als je overgaat van het ene systeem naar het andere) en nog eens wat verbetertrucjes uithalen, horizon recht, belichting verbeteren, u kent dat wel. Leuk werk op zich, want alles komt nog eens een keer langs. Zo zal ik afgelopen week de foto van een struikje in West-Turkije, en verdomd, dat zelfde struikje staat hier op de compound. Ik kon het nog net redden van het schoffelen vanwege het nieuwe grasveldje. Ons struikje staat er nu wat treurig bij, het is duidelijk niet zijn seizoen nu. Toen het bloeide en vruchten had trok het veel insecten aan.  Tijdens de ergste hitte hielden alle insecten zich rustig, maar nu komen ze allemaal weer aanstormen. Onze Hazizi de doebbaab (ofwel onze vrienden de vliegen) de muggen hangen in troepen voor mijn kamerdeur, maar er zijn ook weer leuke insecten, zoals de nieuwe vlindersoort die ik tegenkwam. Nieuw hier dan, voor mij. Vanmiddag zag ik ze weer toen we met elkaar een wandeling naar de receptieruimte bij de buitenpoort maakten. We kwamen niet verder dan de binnenste slagboom, daarbuiten willen zo ons echt niet zien. En daar vlogen ze weer, heel kleine blauwtjes-achtige vlindertjes, ietsje kleiner en iets meer lila volgens mij, maar ze willen maar nergens gaan zitten voor een foto. Hopelijk gaat er deze winter nog iets bloeien, dan zie ik wellicht weer eens zo’n mooie vlinder als in Bagdad. Maar ik was ook al blij met dit stelletje blauwtjes.

Als hier iets te vieren valt, dan wordt er ouderwets getrakteerd. Men slaat een blik Quality Street-achtige snoepjes isn(vooral ’s zomers een succes, die chocolade) en gaat alle collega’s af,met de heugelijke melding. Jarig of de geboorte van een kind. Of trouwen natuurlijk, want daar doen ze hier ook nog aan. Waar getrouwd wordt, wordt ook verloofd, met nog heel veel feest. Afgelopen week kwam collega O dus stralend langs. Waar de heren alleen langskomen, doen de dames dat in gezelschap. Allemaal weer een lekker snoepje en O de beste wensen. Ze verloofde zich met een neef, volgens haar een aardige jongen en ze gaan in het voorjaar trouwen. Een paar dagen later kwam ze weer langs, nu alleen voor de vrouwen op kantoor. We mochten uitzoeken: een echt cadeautje. Keuze uit zilver en goud hadden we, later zag ik dat er ook nog roze waren, maar die waren op. In een mooi tule tasje zat een goudkleurig mandje of appeltje, gevuld met snoepjes. Zouden we zoiets bij ons ook nog hebben? De snoepjes heb ik opgegeten maar het cadeautje staat hier op de ladekast. Leuk aandenken, leuke gewoonte. Allemaal verloven, hop, en langskomen.

Een paar weken geleden, op 29 september (onder de titel grappig) logde ik over een foto van een verkiezingsbord uit Den Helder, op de website van de NRC. Toen kon ik hem niet viden, maar nu kwam ik hem ergens tegen. Dit is hem dus, en dat acht jaar na dato. Bizar!