Overal in de wereld leven mensen die in meer dan een land hebben gewoond, of regelmatig van werkplek veranderen. Expats. Die mensen delen een ding, oplettend lezertje, ze willen soortgenoten ontmoeten. Ze leven in  het gastland, en soms werken ze met lokalen, maar heel vaak zoeken ze ook soortgenoten op. Uit dat verlangen ontstaan clubjes in soorten en maten. De British Club, en de  underground British club, duidelijk voor mensen met een Britse achtergrond. Dat soort nationaliteiten clubs zijn er meer. Dan zijn er InterNations en de Hash Hound Harriers, die laatste al behoorlijk oud, ooit ontstaan in India, de eerste vijf jaar actief en snel roeiend. Bij beide clubs ben ik actief. De hashers lopen en rennen en sluiten af met een drankje. Dat zorgt in een aantal gastlanden voor problemen. In Egypte worden Egyptenaren niet snel lid van een club die alcohol zo vrij gebruikt, en ook hier in Tunesië is het sinds de revolutie een klein probleem. Voorheen dronk men zijn biertjes in het openbaar, tegenwoordig alleen in tuinen van leden, uit angst voor commentaar. Veel leden zijn Tunesiër, die zich terecht zorgen maken over de achteruitgang van vrijheid.

Al deze clubjes hebben na de revoluties last van afnemende deelname, veel expats vetrokken om niet terug te keren. Waar in Tunis ooit tweehonderd man meededen was er nu een goede deelname van 35 en ook in Cairo was dat het geval. De club in Libie, zeer actief voor de revoltie kan nu om voor de hand liggende reden niet meer rennen in het openbaar. Ze vieren deze Eid een reünie op Malta.

Voor mij zijn die clubjes een goede manier om snel een netwerkje op te bouwen en mensen te ontmoeten, zoals ik al eerder schreef. En passant kom je bij de hashers ook nog aan je lichaamsbeweging. Bergje op en af vanmiddag, bij weer een heerlijke warme dag van 32 graden. In een Donkere Duinen op de heuvel rondgelopen. Mannen die daar een picknick hielden van een vers gevangen vis uit de zee onderaan de heuvel. En een man die de ruim aanwezige lege flessen en blikjes verzamelde.

Na afloop een drankje in iemands tuin en de afspraak: volgende week weer. Of dat lukt is niet zeker, mijn andere clubje organiseert ook iets. En een uitnodiging voor een boekenclub.

Met alle gedoe de afgelopen weken rond vreselijke filmpjes en overkookte reacties is er in ieder geval iemand die er goed garen bij spint, of eigenlijk: draad. De leverancier van het scheermesjes draad kan de rollen waarschijnlijk niet aanslepen. Rond elk gebouw van enige betekenis dat mogelijk risico zou kunnen lopen liggen kilometers uitgerold over de stoepen, afgewisseld met de pantserautootjes en veel lichtelijk verveelde militairen van diverse pluimage. Ambassades worden uiteraard bewaakt, en consulaten. Maar soms gebouwen waar ik geen idee van heb wat of wie daar verblijft. Die rollen zijn dan een aardige indicatie: waarschijnlijk  een hoge diplomaat.  Echt discreet is het niet, al die rollen. De stoepen kunnen niet meer gebruikt worden om te lopen dus alles loopt over straat. Op vrijdag is een heel deel voor de Franse ambassade zo vergrendeld dat het verkeer er aardig last van heeft en de voetgangers er blij mee zijn. Regelmatig krijg ik mailtjes en nieuwsbrieven met nieuwe “informatie”. Zelden meer dan speculaties over wat er wel en niet zou kunnen gebeuren. Op het sociale leven van de expats hier heeft het ook een slechte invloed. Verschillende tripjes zuid werden afgezegd omdat werkgevers niet toestaan dat hun werknemers zuidelijker gaan dan Sousse. Vraag me niet hoe die grens getrokken is, maar hij ligt er, onzichtbaar in het zand.

Laatste bericht is dat er mannen gearresteerd zijn in Turkije in verband met de aanslag op de ambassade in Libië die de Amerikaanse ambassadeur en drie anderen het leven kostte. Onder hen twee Tunesiërs, dat is gen goed bericht. Kennelijk een groep die internationaal werft.

Voorlopig echter kan ik hier volgens mij veilig over straat, zelfs ’s avonds. Maar zien hoe het losloopt.

Ik woon hier in een wijk met hier en daar kleine winkeltjes. Ze noemen ze cornershops, maar dan in het Frans, ook al zitten ze meestal niet op een hoek. Inmiddels ehb ik mijn vaste adresjes, voor water en yoghurt, voor geld, voor vlees en voor groente. De groenteman heeft relatief nog een hoop ruimte en hij heeft ook een behoorlijke keus.  Groente en fruit worden in het noorden verbouwd. Tijdens mijn tripje zagen we hoe de tomaten geoogst werdenen de meloenen op het veld lagen te rijpen. De tijd van de granaatappels en kweeperen breekt aan. De eerste oogst kweeperen lag in de winkel vandaag. Ze zijn voor de jam, die maak ik niet, dus kweeperen werden het niet. Maar voor drie euro heb ik ui, courgette, tomaat, zoete parika, aubergine, druiven en vier  verschillende peren. Die peren hier zijn heerlijk, en nu heb ik er van alle soorten een genomen om te proeven welke ik het allerlekkerste vind. Volgens de groenteman had ik nu wel genoeg voor een hele week. Hij was blij te zien dat ik de mooie papieren zakken had bewaard om de groente in mee naar huis te nemen. Goed voorbeeld doet goed volgen, aan ons zal het niet liggen als het milieu niet opknapt. Zo maar eens een uitje snipperen en aan de slag. De knoflook kwam ook mee terug van ons tripje.

Het zijn net Fransen hier, oplettend lezertje, ze drinken koffie. ’s Morgens, ’s middags en ’s avonds. Als je boft kun je ’s middags een traditionele muntthee bemachtigen en in de grotere hotels thee uit een zakje uiteraard, maar verder: koffie. Bij voorkeur met een zoetigheidje, een Franse taartje of zo er bij.

Die koffie is soms in de vorm van een Nescafé, maar ook de gewone echte gezette. Vanmorgen met mijn hospita mee de winkel in om koffie te kopen. In Café du Jour doen ze dat nog ouderwets. Je bestelt eerst de koffie die je wilt en laat het wegen, daarna worden de bonen voor je gemalen aan de balie. Even proberen of de maling je aanstaat anders krijgt hij nog een beurt. Dan in de zak en dichtvouwen, niks luchtdicht, je koopt een half pond of een pond hooguit. Dan met je zakje naar de volgende balie om af te rekenen. Je kunt er ook alvast een kopje proberen of er wat zoetigs bij kopen, maar veel meer is er in dat winkeltje niet te beleven. Er staat in de smalle winkel een afzetting zodat in en uit gescheiden blijft. Vanaf de bovenliggende verdieping wordt er soms een mandje neergelaten aan een touw om spullen te verplaatsen. Een winkel van vroeger. Je zou er bijna voor aan de koffie gaan.

Er is hier een schandaal aan de gang, oplettend lezertje. Hoorde of las u er iets over in Nederland? Waarschijnlijk haalde het niet de voorpagina tussen het geweld in Syrië en Turkije, de kabinetsformatie en de debatten in de VS door. Een jonge vrouw werd hier betrapt met haar vriendje in de auto. Terwijl hij werd meegenomen door agenten om hem af te persen (seks buiten het huwelijk is strafbaar), werd zijn vriendin verkracht door twee agenten. Voor de revolutie gebeurde dit ook, maar durfde niemand zijn mond open te doen. Dat is in ieder geval veranderd: het meisje deed aangifte. Dat op zich zou ook bij ons al tot een schandaal leiden, maar hier nam de zaak een heel bizarre wending: het slachtoffer werd aangeklaagd wegens aanstootgevend gedrag. Zoals bij ons jaren gelden ook schending van de openbare eerbaarheid strafbaar was.

De vrouwen hier zijn razend, en sommige mannen ook. Onder geen enkele religie is dit te tolereren. Zelfs al is het gedag van het stel volgens sommigen aanstootgevend, er is nooit een excuus voor verkrachting natuurlijk, dat evenzeer niet door de beugel van de religie kan.

De vrouwen demonstreerden voor het gerechtshof waar de aanklacht werd behandeld. De rechter houdt de aanklacht tegen de jonge vrouw overeind, hoe de uitspraak zal zijn? Hopelijk houdt de rechter zijn verstand er bij, want een veroordeling van het slachtoffer: ik kan me niet voorstellen dat dat er makkelijk ingaat hier. Samen met de onzekerheid van de situatie nadat het mandaat van deze regering eindigt op 23 oktober wordt het mogelijk nog spannend.

Het land heeft vrouwenrechten, verkregen onder Bourguiba. Helemaal kreeg hij het niet gelijk, het erfrecht voor vrouwen gelijk stellen aan dat van mannen lukte hem niet, te veel weerstand vanuit gelovigen, mannen maar ook vrouwen. Ben Ali kreeg het nog wel voor elkaar in ieder geval voor een deel nog dochters rechten te geven, maar ook hem lukte de gelijkschakeling niet. Maar verder: vrouwen kunnen en gaan naar school en universiteit, ze rijden auto, nemen deel aan het openbare leven, zijn aan het werk, dienen bij politie en leger, ook in hogere rangen. Bijna als bij ons dus, los van alle taboes die er nog heersen, over seks en drugs en rock en roll.

Onder de nieuwe regering lopen vrouwen het risico achteruit gezet te worden en zien fundamentalisten hun kans schoon hun boodschap te verspreiden. Er zijn nu hoofddoekjes op straat en een enkele gezichtssluier. Ondenkbaar enkele jaren terug en verboden op de universiteiten.

Het vreemde is dat sommige jonge vrouwen mee gaan in die beweging, de druk vanuit de omgeving kan soms groot zijn. En rechten inleveren, dan duurt het weer even voor je ze terug hebt. Laten we hopen dat de helft van de bevolking, de vrouwen, aangevuld met die mannen die wel open zijn voor verbetering (en dat zijn er veel) in staat zijn dat tij te keren, en er voor te zorgen dat de vrouwen hier volledig deel uit kunnen (blijven) maken van het openbare leven en de maatschappij. Geen land ter werled kan zich et veroorloven de helft van zijn kapitaal kwijt te raken, zeker niet een land in opbouw.

Ik ben een grage autorijder, oplettend lezertje, ik legde al heel wat kilometers af. Een paar dagen achter elkaar honderden kilometers rijden, in een keer door naar Zuid-Bretagne of Praag: ik doe het met plezier.

In Europa reed ik, maar voornamelijk in de landen om ons heen. Buiten Europa heb ik alleen in Basrah op de basis gereden,  een grote automaat die niet harder mocht dan dertig. Dus mijn buiten-Europese ervaringen mochten geen naam hebben. Zaterdag haalde ik een huurauto op van het vliegveld in Tunis en nu ben ik gepokt en gemazeld in het Tunesische verkeer. Ik had al bekeken dat men hier weliswaar wat makkelijker rijdt dan bij ons, maar dat het met de drukte  redelijk meevalt: Cairo is het niet. De grote doorgaande routes zijn oppassen geblazen, in de wijken is het rustig.

Een hele ervaring ben ik nu rijker. Een onbekend land, een kaart met een te grote schaal om echt veel duidelijkheid te scheppen als je verdwaald bent en een vaag idee van waar we heen wilden. Dus schakelen van wegenkaart naar de plattegrondjes in de reisgids en veel vragen onderweg. Gelukkig heeft men hier wel geduld en is men bereid, als je brutaal genoeg bent, om je er tussen te laten. Wat niet weg neemt dat er af en toe situaties waren dat ik dacht: zou je niet eens je spiegel gebruiken of een richtingaanwijzer? Verwaarloosde onderdelen in de auto hier heb ik sterk de indruk. Strepen op de weg, als ze er zijn, zijn niet altijd duidelijk, en niet iedereen trekt zich er iets van aan. Half op twee rijstroken kan immers ook. Toch wordt er niet veel getoeterd, vind ik, en mijn toeter deed het ook maar spaarzaam, evenals mijn gordel.

Trekken deed de auto ook niet erg, harder dan 110 duurde wel even. Met de bergen in het noorden had ik aanvankelijk het idee dat we nog wel eens ergens stil konden komen te staan wegens gebrek aan trekkracht, maar uiteindelijk zijn we alle heuvels en bergen over gekomen. Wel opletten geblazen, buiten auto’s ook brommers en motoren, treckers, voetgangers en zelfs fietsers, en heel veel koeien. Die steken over, ook waar geen borden staan die waarschuwen voor overstekende koeien. Die borden staan nergens, die koeien overal. We hadden het idee dat ze lekker los lopen te grazen en dat ze ’s avonds weer verzameld worden. Herders en herderinnen met kuddes schapen en geiten zie je ook overal, de helling af, de weg op. Kinderen die proberen van alles te verkopen door voor je auto te springen. Een route was een prachtige nieuwe weg, maar verdacht rustig. Halverwege onze bestemming bleek waarom: een aardverschuiving had de hele weg geblokkeerd. Dus terug en naar de oude route. Die was niet voor niets oud, daar waren hele stukken weg het dal in geschoven, zodat slechts een rijstrook overbleef voor het verkeer. Gelukkig reed ik aan de bergkant. De wegen zijn soms redelijk, als het tolwegen zijn goed, en verder is het oppassen geblazen voor onverwachte gaten in het asfalt, verkeersdrempels of stukken die onder handen worden genomen.

Maar al met al: ik vind het heerlijk. Lekker slingeren door de bergen met een steeds wisselend landschap. ’s Avond na zonsondergang in Tunis aankomen was weer een andere ervaring. Grote drukte, geen idee waar je bent dus goed de borden gokken en opletten bij de rotondes. Het is allemaal wonderwel goed gegaan, de auto had niet meer krassen dan toen ik hem ophaalde. Wat ook fijn is: bij de pomp is er nog bediening en je kunt ter plekke afgerekenen. Minder dan anderhalve dinar per liter loodvrij, zo’n vijfenzeventig cent.

Ik ben een grage autorijder, oplettend lezertje, ik legde al heel wat kilometers af. Een paar dagen achter elkaar honderden kilometers rijden, in een keer door naar Zuid-Bretagne of Praag: ik doe het met plezier.

In Europa reed ik, maar voornamelijk in de landen om ons heen. Buiten Europa heb ik alleen in Basrah op de basis gereden,  een grote automaat die niet harder mocht dan dertig. Dus mijn buiten-Europese ervaringen mochten geen naam hebben. Zaterdag haalde ik een huurauto op van het vliegveld in Tunis en nu ben ik gepokt en gemazeld in het Tunesische verkeer. Ik had al bekeken dat men hier weliswaar wat makkelijker rijdt dan bij ons, maar dat het met de drukte  redelijk meevalt: Cairo is het niet. De grote doorgaande routes zijn oppassen geblazen, in de wijken is het rustig.

Een hele ervaring ben ik nu rijker. Een onbekend land, een kaart met een te grote schaal om echt veel duidelijkheid te scheppen als je verdwaald bent en een vaag idee van waar we heen wilden. Dus schakelen van wegenkaart naar de plattegrondjes in de reisgids en veel vragen onderweg. Gelukkig heeft men hier wel geduld en is men bereid, als je brutaal genoeg bent, om je er tussen te laten. Wat niet weg neemt dat er af en toe situaties waren dat ik dacht: zou je niet eens je spiegel gebruiken of een richtingaanwijzer? Verwaarloosde onderdelen in de auto hier heb ik sterk de indruk. Strepen op de weg, als ze er zijn, zijn niet altijd duidelijk, en niet iedereen trekt zich er iets van aan. Half op twee rijstroken kan immers ook. Toch wordt er niet veel getoeterd, vind ik, en mijn toeter deed het ook maar spaarzaam, evenals mijn gordel.

Trekken deed de auto ook niet erg, harder dan 110 duurde wel even. Met de bergen in het noorden had ik aanvankelijk het idee dat we nog wel eens ergens stil konden komen te staan wegens gebrek aan trekkracht, maar uiteindelijk zijn we alle heuvels en bergen over gekomen. Wel opletten geblazen, buiten auto’s ook brommers en motoren, treckers, voetgangers en zelfs fietsers, en heel veel koeien. Die steken over, ook waar geen borden staan die waarschuwen voor overstekende koeien. Die borden staan nergens, die koeien overal. We hadden het idee dat ze lekker los lopen te grazen en dat ze ’s avonds weer verzameld worden. Herders en herderinnen met kuddes schapen en geiten zie je ook overal, de helling af, de weg op. Kinderen die proberen van alles te verkopen door voor je auto te springen. Een route was een prachtige nieuwe weg, maar verdacht rustig. Halverwege onze bestemming bleek waarom: een aardverschuiving had de hele weg geblokkeerd. Dus terug en naar de oude route. Die was niet voor niets oud, daar waren hele stukken weg het dal in geschoven, zodat slechts een rijstrook overbleef voor het verkeer. Gelukkig reed ik aan de bergkant. De wegen zijn soms redelijk, als het tolwegen zijn goed, en verder is het oppassen geblazen voor onverwachte gaten in het asfalt, verkeersdrempels of stukken die onder handen worden genomen.

Maar al met al: ik vind het heerlijk. Lekker slingeren door de bergen met een steeds wisselend landschap. ’s Avond na zonsondergang in Tunis aankomen was weer een andere ervaring. Grote drukte, geen idee waar je bent dus goed de borden gokken en opletten bij de rotondes. Het is allemaal wonderwel goed gegaan, de auto had niet meer krassen dan toen ik hem ophaalde. Wat ook fijn is: bij de pomp is er nog bediening en je kunt ter plekke afgerekenen. Minder dan anderhalve dinar per liter loodvrij, zo’n vijfenzeventig cent.

Die schildpad en die krekel  had ik u al laten zien hier, oplettend lezertje, of op Facebook. Verder leek het rustig met gedierte en ongedierte toen ik hier aankwam. In de tuin zitten echter ook een paar soorten vogels, die zich af en toe laten zien,  en ’s morgens vroeg laten horen. Beetje grijzig-bruinig-zwartige vogels. Kleine vlindertjes zie je hier ook af en toe, niet al te opvallend, het bruine blauwtje in het oker zeg maar. Inmiddels hebben ook de muggen zich present gemeld. Voordeel van dit slag muggen hier: ze maken weing herrie en hun steken trekken redelijk snel weer weg, behalve die op de wang of je neus natuurlijk. De laatste week is er een vliegensoort actief geworden, die ook graag steekt en slecht zijn weg te jagen. Ze zitten overal, behalve op het vliegenpapier dat ik heb opgehangen midden in mijn kamertje, daar vliegen ze zorgvuldig omheen. Volgens mij is het insectenpoeder dat ongewtijfeld gebruikt is voro ik kwam ook aan het uitwerken, want ik meende een kakkerlakje te herkennen in de badkamer. Twee dagen geleden zag ik ook eindelijk een muurhagedis wegschieten toen ik de poort binnenkwam, als die nu even werk maakt van die kakkerlak en die vliegen… En zojuist, terwijl ik op mijn schommelbankje aan het werk was, trippelde er een muisje over een riggel van de tuinmuur. Bijna blauwachtig grijs was hij (of zij). Helaas te snel de muur weer over om hem (of haar) vast te leggen op de gevoelige Iphone, dus u moet mij op mijn woord geloven.

Een man keek naar Al Jazeera, wat meer dan zijn landgenoten. In Tunesië ontrolde zich een revolutie, hij keek. Toen de dictator verdreven was wilde hij met eigen ogen gaan kijken in dat land, gaan praten met zijn inwoners. Hij ontmoette een gastvrije student, die hem mee nam naar zijn familie, met zijn vrienden liet kennismaken. Die hem vroeg een praatje te houden op zijn universiteit over het onderwerp waar ze beiden goed in waren.

Vanavond was ik bij een avond voor 30 jonge studenten, de helft uit Tunesië, de helft uit Duitsland. Geboren uit de nieuwsgierigheid van een man, het enthousiasme van een andere ontmoeten deze jongeren elkaar deze week, geven presentaties, spreken met elkaar over  alles wat hen bezighoudt in deze tijd in de wereldgeschiedenis. Met de gedachte dat er zo wederzijds begrip komt, kennis en vriendschap, dat grenzen wegvallen en er iets moois kan groeien. Na twee dagen zijn er al vrienden. In vier talen werd er gediscussieerd, naar aanleiding van het verhaal van een man die ooit ook door zijn land werd uitgestuurd en zo bruggen sloeg over continenten heen.

Dinsdag mag ik een praatje houden en de discussie aangaan. Over de verschillen en de overeenkomsten van de landen waar ik woonde. Ik kan niet wachten.

Bof ik even, oplettend lezertje, er is een kunstfestival losgebarsten in de Medina en Nederland sponsort mee. Vanmiddag na minj Franse les er op uit, ik had geen idee wat ik kon verwachten, ondanks de website. Wat een ontdekking: overal in de Medina zijn manifestaties, toneel, muziek, film, beeldend, van alles wat. In allerlei gebouwen, vaak monumenten maar ook op binnenplaatsjes of gebouwen die verbouwd worden. Kunstenaars overal vandaan die in de veranderende omgeving hier hun statements maken, een ware ontdekkingstocht. Stelt u zich maar de binnenplaats van een madressa voor, met zijn bogen en zuilen, een kort toneelstuk van een man en vrouw, in het Arabisch maar ook zonder verstaanbare tekst vol landing. En dan plotseling Imagine van John Lennon, tegen de achtergrond van wat er nu in dit gebied gebeurt. Een film over de Praagse Lente, al even beladen, lokale kunstenaars die de revolutie verbeelden. Een concertje met lange intense nummers ergens op een klein binnenplaatsje bij het graf van weer een lokale heilige. Bloedheet, vochtig, maar behalve de muziek uitzicht op een stuk van de stadswal en af en toe een jasmijn bloemetje dat als een helikopertje naar beneden komt zetten. Opzwepende muziek en jongelui die niet stil kunnen blijven staan. Overal kwam ik de organisatie tegen en overal werd me de weg gewezen in het doolhof van straatjes op weg naar een volgende manifestatie. Twintigers en dertigers vooral, zoals bij ons bij dergelijke kunstuitingen. Op het grote plein dacht ik mijn laatste toneelstuk te zien, maar in dat parelmoeren licht, tegen de achtergrond van de vallende avond en de roep van de moskee besloot ik er toch nog een bij te pakken. Gelukkig maar, ergens op een vers gewit dak met uitzicht over de Medina en de minaret van de Zaitoun moskee stonden drie witte huisjes, met voile gordijnen voor de deur en een dak naar de hemel. De bedoeling was daar op een fatboy even alles van je af te laten glijden en tot rust te komen. Magische momenten. Inspirerend, en als bonus krijg je een kijkje op plekken waar je normaal gesproken niet komt: binnenplaatsen en souks achter deuren, waar ambachtslieden bezig zijn als honderden jaren geleden: wevers, blikslagers, kleermakers.

Het hart van de Medina opengelegd deze dagen. Overmorgen ga ik weer.