Tjonge, wat kan een mens een hoop moois zien en meemaken in een paar dagen, oplettend lezertje. Vandaag een beetje op tijd op de hotelkamer zodat er nog tijd over is om te bloggen.

Gisteren in Sousse waren  de Rybat en moskee het hoogtepunt. Stoere gebouwen beide, zo’n14 eeuwen oud. In het  fort leefden de soldaten zoals de kruisridders, vechten als het nodig was, gewijd aan god de rest van de tijd. De drempel uit de gemeenschappelijke zaal was ingesleten in de vorm van een centimeters diepe voetstap. Hoeveel duizenden keren zouden er mannen die stap hebben moeten zetten om die slijtage te vormen?

De Medina in en uit met de auto was al een avontuur op zich, het hotel een eeuwenoud groot huis met aanbouwen over de jaren. Een doolhof van trappen en gangen, een eenvoudige maar schone kamer, waar nooit alles tegelijk heel is en functioneert.

Daarna nog een reisgenootje getroffen en gedrieën naar Kerouan. Het ligt daar in de vlakte, een ogenschijnlijk  vreemde plek voor een stad, en zeker zo’n belangrijke moskee, de vierde in belang zei ik al. De reden zo’n stad te beginnen loopt uiteen, al naar gelang je de mystieke of economische versie volgt. Zo halverwege kust en grens een handige plek, of je droomde dat er een gouden beker gevonden werd en in die droom fluisterde God je in daar een moskee te bouwen, omdat de bron die daar kon worden geslagen in directe verbinding met Mekka zou staan. Er kunnen duizenden gelovigen gelijk in, het is gebouwd in de stevige, spaarzame stijl van de Aglibiden, weinig versiering en sterk genoeg vijand en de tand des tijds te weerstaan. Als je architectuur doet,archeologie, kunstgeschiedenis, op deze plek valt veel samen en valt veel te genieten. De honderden pilaren komen uit Carthago of andere Romeinse verlaten plaatsen. Waar zo veel mystiek en heiligheid heerst, veel tomben en plekken waar mensen graag willen zijn op belangrijke momenten. Op een zo’n plek, de moskee van de barbier van Mohammed, waren we getuigen van het ondertekenen van een huwelijkscontract. Bruid en bruidegom ieder aan een kant, hij in een witte polo, zij gehuld en onzichtbaar in traditionele dracht. We deelden in de bruidssuikers. In de Media de weefgetouwen voor de kleden en sjaals waar de stad beroemd evenals de bakkers van de al even bekende koekjes. Overal volk, waarbij ook wat toeristen.  Laat in de middag naar de volgende plaats, Mehdia aan de kust. De weg vragen blijft een avontuur, men wil je wel helpen maar heeft niet altijd een idee van straatnamen. De wegen donker, links en recht donker, n de stadjes de verkeersdrempels en overal mensen langs de weg, in donkere kleren. Zo houd je het spannend. Ook in Mehdia weer de zoektocht naar een geschikt hotel, vragen en nog eens vragen, maar dan uiteindelijk iets vinden. Een maaltijd in een eenvoudig restaurant waar de lokale bevolking eet, met verse vis en slappe (zo hoort dat hier ) frietjes en antieke waterkruiken op de koop toe.

Dan vroeg het dorpje in, vredig normaal maar nu vol met markt en klanten. Veel  lokale dracht hier en een antieke ruimte waar vrouwen hun zelfgemaakte feestkleding verkopen. Pittige tantes die niet snel door de knieën gaan bij het onderhandelen. Daarna op naar de volgende showstopper: El Jem.

Weer superlatieven te kort, omringd door nu nieuwere huizen een van de grootste amfitheaters van de Romeinse tijd, gebouwd toen de notabelen van het kleine stadje veel geld verdienden met olijfhandel en zich de luxe konden veroorloven van zo’n gigantisch gebouw en het houden van de shows, waar men van heinde en verre voor kwam. De 30.000 bezoekers woonden lang niet allemaal in de buurt.  Opmerkelijk intact; de zandstenen bogen, de strakblauwe hemel: de droom voor iedere fotograaf zelfs als je me je telefoon fotografeert.  Lunch met uizicht op dit prachtige monument, en een kameel op de voorgrond om het af te maken. Twee uur eerder liep hij zijn rondjes, met steeds andere kinderen op zijn rug, die in de rij stonden voor een ritje. Het museum bezocht met prachtige mozaïeken, en nog even het kleine theater bekeken, dat zeer veel kleiner is en al zo lang verlaten dat je moet weten dat het er ligt om het niet te missen. Hier geen bezoekers en dus geen winkeltjes en kaarten verkopers, geen kinderen en kamelen.

Ons reisgenootjes zetten we af bij het station voor de kleine en goedkope busjes die haar terug naar Sousse brengen, voor een bedrag van 4 TDR. En wij door een heet landschap gevuld met olijfbomen in de ondergaande zon naar Sfax, op naar nieuwe avonturen. We zijn er nog niet helemaal uit waarheen, maar dat het morgen weer een Medina wordt, daar durf ik wat om te verwedden.

Goed, oplettend lezertje, ik zal kort zijn, Het is laat en ik ben moe. Het was een fantastische dag. Keruoan was alles wat ik verwachtte maar dan beter. Een open ruime medina, fantastiche Moskee, vriendelijke sfeer. Als ik weer thuis ben krijgt u de foto’s met een diepblauwe hemel en gele stenen gebouwen onder een stralende zon. De man met baard die ik trof bij de moskee, en die ons de uitleg over het ontstaan van deze vierde moskee in de islam gaf (Mekka, Medina en Jeruzalem zijn de top drie) adviseerde mij soera De Tafel vers 145-150 te lezen. Ik ben er nog niet aan toe gekomen. Honderden foto’s, kleedjes en kleedjes, een rit in het donker langs een B-weg met veel wandelaars zonder engine verlichting, net als de brommertjes. Verkeersdrempels die je kruipend over moet. En verder duisternis. Daarna moet je dan in een vreemd plek een hotel zoeken, wat een avontuur op zich is. Ik kan me niet herinneren dat ik na mijn twaalfde ooit een kamer met meer dan 2  personen gedeeld is, maar dat gaat nu gebeuren. Maar wat er aan comfort ontbreekt wordt goed gemaakt door een zeer vriendelijke service, men doet wat men kan en geeft eerlijk advies. Nu gaat de muziek uit, en ik ook. Morgen El Jem, weer zo’n klapper

Je kunt nog zo veel van plan zijn tijdens dit soort reisjes, oplettend lezertje, het pakt altijd anders uit. Aanvankelijk waren we van plan zo snel mogelijk naar Sousse te rijden, uiteindelijk besteedden we veel tijd in Nabeul vandaag. Een prettige stad, die ondanks het toerisme zichzelf blijft. Mijn reisgenote voerde harde onderhandelingen over wat tafel- en badspullen. Uiteindelijk was ook de verkoper nog gelukkig, zelfs ik kreeg een klein cadeautje mee. Het was een winkeltje voor de lokale bevolking, toeristen wagen zich hier in dit seizoen weinig. Ik vind mij zelf inmiddels een held in het verkeer hier, vreemde steden, iets ander gedrag, onbekend parkeergebied, maar we kwamen er. Daarna het nieuwe autootje uitgelaten op de snelweg, waar hij gretig een snelheid wilde bereiken die de ander twee huurauto’s in geen uren wilden bereiken. Duidelijk een nieuwe, schone, niet mishandelde auto. Halverwege de middag bereikten we Sousse, zochten ons een breuk naar het olijfboom museum, wat na veel rondvragen niet meer open bleek en eindigden de middag in de Medina hier in het huis Dar Sidi Dris. De eigenaren vertellen in hun velletje uitleg dat het uit 928 stamt, maar het is uit 1928. Maakt niet uit, het is een gaaf beeld van het leven in die tijd van de betere stand. Met veel Duitse klokken, een telefoon en radio’s. En een appartement voor de eerste en tweede vrouw. Prachtig uitzicht op de hele Medina en daarna op zoek naar een hotel. We besloten in de Medina te blijven die hier anders van sfeer is dan in Tunis, ruimer ook. We zitten vlak achter de grote moskee, dus een wekker zullen we niet nodig hebben. Op weg naar onze auto ergens binnengelopen waar een bakker bezig was de koekjes uit de oven te halen. Voor een habbekrats twee heerlijke kokosmakronen gekocht en nog warm opgegeten. Daarna met de auto de Medina in, weer een nieuwe ervaring, en achter de moskee langs naar ons hotel. Daar brandde vrolijk licht in de receptie dat uit was nadat wij binnenkwamen. Ik weet dat er in ieder geval nog een Libanees aanwezig is, maar veel meer gasten zullen er denk ik niet zijn.

Ik had maandag keurig een wagen besteld voor vandaag half acht, oplettend lezertje, en hij zou zeker hebben klaar gestaan als we om half zes ’s middags waren gekomen. In de pc stond 17.30. Dus het duurde even voor er iemand bij het bureautje op het vliegveld was en toen duurde het even voor onze auto rijklaar was. Daarvoor kregen we dan wel een bijna splinternieuwe volkswagen polo mee. Beter heb ik hier nog niet gereden, en alles er op en er aan. Toen nog even naar de bank om mijn reisgenote haar geld te laten pinnen (mijn bank kaart werkte gelukkig weer mee) en nu we dan toch in het centrum waren nog even langs mijn tuinhuisje om de hoek om nog even een jasje en wrap op te halen, want de zon scheen niet.

Maar dat was dan ook het enige dat we te klagen hadden vandaag. Het schiereiland van Hammamet/Cap Bon verkend. Nou ja, halverwege dan. We dachten Sousse te halen vandaag, maar overnachten nu in Kilibia.  Ze hebben er een fort, prachtig strand en er zijn wat grotten ergens, die we over zullen slaan. Hoogtepunten vandaag:  De prachtige afdaling langs de kust naar Le Korbous. Ze hebben daar hete bronnen. Een komt er uit in zee, zodat je daar in zee warm kunt baden. Het plaatsje heeft een aantal Thermen, hotels waar je het water kunt gebruiken, ingeklemd tussen de omringende rotsen. De sfeer van een badplaats buiten het seizoen, met de weg naar het zuiden geblokkeerd door weer een aardverschuiving. De in de gids aanbevolen restaurants, een hobby van mijn reisgenote: dicht. Mijn ontbijt bestond uit een kopje thee bij de autoverhuurder. In Soliman stopten we om pollen te kopen, want ze hebben in dat stadje honingwinkels. Inderdaad, een winkel met honing, honing, en honing. En pollen dus. Verschillende smaken, afhankelijk van de bloemen waar die bijen tussen stonden. In het eerste winkeltje zaten twee dames slaperig met het hoofd op de toonbank. Daarna even een rondje gelopen, op zoek naar kaas. Uiteindelijk kwamen we op de markt. Mensen lopen mee om je de weg te wijzen, spreken ja in het Engels aan om hun taal te oefenen en het beste brood aan te bevelen. Een oudere heer hoopte dat Obama zou winnen, beter voor zijn land. Van Romney verwachtte hij niet veel. Een jaar had hij in de VS gewoond, zijn Engels was uitstekend. Op het plein rond de moskee, een heel oude, talloze tafeltjes en stoeltjes tussen de bomen, op dit middaguur vol mannen. Licht verbaasd ons te zien, hier verder geen toerist te zien, en dan ineens die twee vrouwen, overduidelijk niet van hier. Iedere school onderweg wordt gemarkeerd door uiterst onaangename verkeersdremplels. Als de school uit is blijven de tieners in grote groepen om de school hangen. Hier en daar taferelen die je vast zou willen leggen. Twee oudere mannen voor een huis, traditionel chechias op, wintermantel al om. Vrouwen in de witte omslagdoeken. Maar ook jonge meiden, de haren dansend. Prachtig heuvelachtig landschap met olijfbomen, tijm, rozemarijn, eucalyptus, metershoog riet en veel waar we de naam niet van weten. Bij Kerkouane een Punisch indrustriegebied, dat ooit onderdak bood aan zo’n 2000 mensen die zich bezig hielden met het winnen van purperen verfstof, de kleur van de keizers, vevaardigd uit de murex schelp via een rottingsproces. Na vernietiging verlaten en alle hoge muren hergebruikt door de Romeinen verderop. Maar nu een UN World Heritage plek, met elk huis zijn eigen zitbadje.

In Kilibia aangekomen in de namiddag eindelijk een restaurant uit de gids van mijn reisgnote. Prachtig uitzicht, leuke bediening en aankleding, tegenvallend eten tegen te veel geld. Na donker aangekomen in het hotel dat nog open was, de andere plek uit de gids had geen kamers vrij: onderhoud. We hadden sterk het vermoeden dat ze geen zin hadden de hele zaak op te tuigen voor twee toeristen. Ook in dit hotel minder kamers ter beschikking dan je zou kunnen verwachten, maar hier zit ik dan, op een ruime kamer, met tv, een breed bed. Na een kopje thee op het balkon is mijn reisgenote inmiddels onder zeil. Ik ga nog even de gids uitpluizen om te zien wat we morgen wel en niet willen zien.

Weer die haan, weer die (fantastische) zonsopgang, weer rustig op straat vanochtend, oplettend lezertje. Maar nu wel taxi’s, dus op de goede dag en tijd stond ik klaar voor onze trip naar Beni Mtir. In het  centrum weer geprobeerd of mijn bankkaart het deed, wat niet het geval was.

Met 16 man van 8 nationaliteiten een fantastische dag gehad. De meesten kende ik totaal niet, maar dat maakte niet uit. Goede gesprekken in de bus die van politiek en economie naar milieu problematiek leidden, goede inzichten gehoord en gedeeld. Lang niet altijd waren we het eens, maar er werd met verstand van zaken gediscussieerd, er was respect voor elkaars standpunten. Als iedereen zo zou discussiëren, wat een leuke wereld zou er dan zijn.

Door een (ik kan het niet helpen) zonovergoten landschap naar de eerste stop gereden. 28 Graden in november, mij hoort u niet klagen. Bij de eerste stop weer geen thee. Bij aankomst in Bulla Regia een terzaken kundige gids. Zij sprak in rap Frans dus af en toe dwaalden mijn gedachten wat af, maar met mijn inmiddels opgebouwde kennis van Romeinse restanten kwam ik een heel eind. Weer een prachtig uitgerbeid en goed behouden complex hier, met een volledig theater, een uitgebreid badencomplex. De hoofdstraten waren nog goed aanwezig. Dit complex was ooit een stad van zo’n dertigduizend inwoners, heel groot voor die tijden rond christus. Van hieruit werd graan en marmer vervoerd, en wilde beesten als beren en leeuwen die hier nog in de bergen rondliepen. Hier ook huizen in twee verdiepingen, de onderste onder de grond en weg van de hete zon. Die ondergrondse verdiepingen zijn zeer gaaf bewaard gebleven. Er zijn hier  mozaïeken van een schoonheid, dat het een foto zou kunnen zijn. Heel veel pixels zeg maar. Bovengronds een prachtige omgeving, een zeer meewerkende blauwe lucht, en af en toe nog een bezoeker, Tunesische stellen. Ook een groep Franse gelovigen die in de restanten van de Basiliek hier een mis opvoerden, compleet met priester in wit gewaad en fraaie zang. De moskee aan de horizon vond het allemaal goed. De heuvels hier zitten nog vol met de restanten van de woningen van werkers en slaven van deze stad, de olijfbomen groeien tussen de ruines. De koeien en schapen grazen als in die tijd, en de mensen verzamelen wat het veld hen brengt. Aronskelken en andere onduidelijke bloemen bloeiden nog,net als de madeliefjes. In het voorjaar staat dit gebied vol bloemen, maar ook nu bewezen de vele vlinders dat er voor hen nog genoeg te eten was in november.

Na een lunch in de bergen, in een tentje langs de weg, kwam onze bosgids ons ophalen. Een forse wandeling die verkocht was als anderhalf uur, maar twee keer zo lang was. Het bos een echt bos, met oude kurkeiken, gevarieerde begroeiing, sporen van ree en zwijn. Mannen die  paddenstoelen verzamelden die voor een habbekrats te koop zijn. Rust en stilte en frisse lucht, en af en toe afval. Aan het einde van het pad De Waterval. Nou ja, watervalletje, erg hoog was hij niet, maar de omgeving was sprookjesachtig, met twee poeltjes die uitnodigden tot zwemmen. Bij het vallen van de avond op weg naar het dorp en de bus. Een bergdorp wat erg aan Oostenrijk deed denken. Alleen de moskee leek misplaatst. Nou ja, dat en de sanitaire voorzieningen, die zijn in zo’n dorpscafeetje ook anders dan bij ons of in Oostenrijk. Op de terugweg in het donker in alle plaatsjes nog terrassen vol mannen, hier en daar een winkeltje (vol mannen) en op de straatverlichting wordt bezuinigd.

Geen teken van onrust, revolutie, ellende of narigheid deze dag. Hier leidt men ogenschijnlijk het leven zoals dat al honderden jaren geleid wordt. Aan de oppervlakte niets dan rust en vrede.

Het blijft de meest fascinerende plek van Tunis, oplettend lezertje, de Medina en de wijken er om heen. Vandaag met twee groepen daar naar binnen, maar ze beiden verlaten en ons eigen plan getrokken. Door straatjes en poortjes, gegeten tussen de Tunesiërs in een overvol tentje, bij de zilversmid en de chachi verkoper op bezoek, onderhandeld over een kalligrafisch werk met de tante van de maker. Aangesproken door voorbijgangers die de weg wilden wijzen of ons in het Engels vertelden hou oud de huizen waren waar we voor de deur stonden. Meisjes die met ons wilden kletsen, zoals wij dat in onze jeugd ook graag deden met buitenlanders. Een man (de plaatselijke pleingek vermoedelijk) die mij kwam vertellen dat mijn haar zo mooi was en of ik het wilde verkopen. Dat hoor ik in Nederland nu nooit eens. Zoetigheid geproefd en gekocht bij de koekjesverkoper aan zijn karretje op een pleintje.

Onbekende straatjes, pleintjes en onderdoorgangen. Weer vele prachtige deuren en doorkijkjes gezien. Soms nauwelijks een idee waar we precies waren, maar je komt altijd weer terug waar je begonnen bent. De dag afgesloten op het dakterras van twee weken terug, bij het vallen van de avond. Op de terugweg in de taxi langs de weg een bord met tijd en temperatuur: 23 graden na zonsondergang. Niet slecht voor november.

Morgen weer er op uit. Naar Bulla Regia en Beni Mtir. Ik kan nauwelijks wachten.

De raadselen van het internet, oplettend lezertje, blijven me verbazen. Zo dacht ik dat mijn telefoontegoed op was omdat ik met sommige apps het bericht krijg: geen internet verbinding. Maar nee, ik heb tegoed genoeg. De mails komen binnen, maar andere zaken weer helemaal niet. Geen idee hoe dat werkt. Lastig maar niet ernstig. Wat wel heel vervelend was of nog is wellicht: mijn bankkaart maakt geen verbinding met Nederland, en er zijn meer mensen die daar last van hadden.

Dus niet pinnen. Normaal niet zo erg, maar nu wel heel ongelukkig getimed. Door overdracht van geld naar de burgemeester van Dhehiba had ik echt alleen nog wat muntgeld in huis, bij elkaar zo’n beetje vijf euro. Weekend voor de deur met geplande uitstapjes, de huur moet betaald, de auto gehuurd, kortom: lousy timing. De bank gemaild, maar die lezen niet elk moment de mail dus voor ik ze aan de lijn had (ze belden mij keurig terug) was de middag al voorbij. De bank dacht keurig mee en kwam met het idee geld te storten bij de bank hier om de hoek. Maar helaas, dat kon niet volgens die bank om de hoek. Niet bij hun, en bij geen een bank. Ook de visacard wilde geen contact maken. Uiteindelijk met een kennisje hier afgesproken dat ik van haar cash kon lenen. Vanmorgen in de stad (van mijn laatste dinars met de taxi daarheen) weer mijn bankpasje geprobeerd, zonder resultaat, en in arremoede nog maar een keer de visa erachteraan. En zie: het wonder geschiedde, mijn geld kwam uit de automaat. Dat geld uit de automaat is trouwens een dure hobby hier en met de lage bedragen die ik per dag kan opnemen loopt het aardig op. Maar mijn bank, die mij vanmiddag keurig nog eens opbelde om te vragen hoe het er mee stond, zegt dat daar een mouw aan te passen valt. Benieuwd wat de automaat mij morgen brengt, maar verhongeren zal ik in ieder geval voorlopig niet.

Gelukkig heeft de actie voor Dhehibe op Facebook en in de Helderse kranten al wat opgeleverd. Nog niet echt heel veel, maar genoeg om nutig in te zetten. Toevallig was de burgemeeser van het dorp in Tunis voor een seminar. De middag had hij vrij, en konden wij er op uit.

We wilden tafeltjes en stoeltjes. Die zijn hier, maar wat we vonden was of te zwak en van plastic of te versierd met Disneyfiguurtjes en daardoor veel te duur. We besloten dat de spullen ter plaatse laten maken veel voordeliger kan zijn en ook de plaatselijke economie steunt. Doorgeproken hoe dat het beste aangepakt kan worden, met het vragen van offertes, het betrekken van de plaatselijke bevolking en verantwoording achteraf incluis. Daarna keurig een ontvangstbewijs opgesteld in het business centre van het hotel. Daar stond een prachtige Mac, met een frans toetsenbord. Handig voor alle accenten maar iedere a werd een q. Uiteindelijk is het allemaal gelukt, kregen we keurig drie exemplaren uitgeprint en werd het geld overgedragen. Mooi zo, oplettend lezertje. Dit bericht zullen we ook op de betreffende facebook pagina zetten. We krijgen per mail en foto te zien hoe een en ander aangepakt wordt en wat het resultaat is. Daarna weten we gelijk hoeveel er nog nodig is om alle kinderen een tafeltje en stoeltje te kunnen geven.

Ik werd vanmiddag al gebeld door iemand uit Dhehibe die informeerde hoe het er mee stond. Zij volgen de zaak op de voet via de pagina, en dat geeft vertrouwen.