Nu de temperatuur maar net boven de veertig graden komt is het ’s morgens vroeg erg lekker buiten. Echt strandweer, oplettend lezertje. Helaas hebben ze hier een hoop zand, maar weinig strand en het is voor ons onbereikbaar. Maar een dak biedt een goed alternatief. Je zit er in de zon, in de wind en uit het zicht. Dus vanmorgen daarheen op mijn vrije ochtend. Zonnehoedje mee, dik boek, zonnebril en lekker zitten. Na een ruim half uur werd de zon te warm en heb ik het nog even in de schaduw uitgehouden. Naast ons waren ze trouwens druk aan het oefenen: hoe kom ik zonder schade de hoek van een huis om, als er vuurgevaar is. Een soort haasje over van gewapende mannen, tot de voorste de hoek om is. Fascinerend. Zullen ze vast bij ons ook oefenen maar daar zie ik dat nooit. Hier wordt het natuurlijk ook veel vaker in praktijk gebracht, dat hebben we vorig week ervaren.

Op een goede dag stond er een safe buiten het kantoor van de PSD-ers. Die had ergens binnengestaan maar niemand kon er in. Ooit had er iemand de code, maar die werkte niet meer voor ons en niemand wist nog wie het was of waar hij was gebleven. En de eigenschappen van safes is: als je de code niet kent kom je er moeilijk in. Dus de safe zou worden verwijderd door een speciaal bedrijf, want achter in de pickup was ook niet zo handig vond men. De safe was een ouderwets model wat je verwacht in een oude western, met een echte draaiknop. Puur mechanisch. Na een paar weken stond er een tweede exemplaar naast, zelfde verhaal, nieuwer model, maar ook onbinnendringbaar zonder de afwezige code. Weken gebeurde er niets. Toen ik van vakantie terugkwam: nog een safe er bij. Ze jongen kennelijk aan, die laatste lijkt vreselijk op zijn moeder.

Nu het project zijn laatste half jaar in gaat kregen wij allemaal de wacht aangezegd. Degenen die tot juni wilden blijven weten dat de kans bestaat dat het in april over is. Degenen die een korter contract hadden, kregen de kans langer te blijven. Voor deze compound gold dat voor twee collega’s. Een zou in november weggaan, de ander heeft een contract tot 31 december. Beiden kozen er voor niet te verlengen en K vond zelfs dat hij maar met Thanksgiving thuis moest zijn. Hij vertrekt dus aanstaande dinsdag. Dat gaat met weinig ceremonieel vanuit het hoofdkantoor gepaard, je haalt de wekelijkse nieuwsbrief met de rest van de veranderingen. De lokale medewerkers maken er altijd wat van. Tijdens een workshop in Bagdad kreeg hij een Irakese hoofdbedekking, toen hij terug kwam kreeg hij het bijbehorende witte gewaad er bij. Van ons kreeg hij afgelopen donderdag een taart. Er is ook geen winkel om de hoek waar je even iets kunt halen als afscheidscadeau. Gelukkig heb ik een partij fotoboeken over Holland meegenomen, om als relatiegeschenk te gebruiken. Dat kwam goed van pas. Er staat nog een stukje taart in de koeling, maar verder ging hij er in als koek. Maandag avond nog brownies, omdat hij die zo mist, en dan is het definitief einde van dit project voor hem. Kijken hoe lang hij het volhoudt in Texas. En woensdag zit ik achter zijn bureau, dat is dan weer het voordeel

Een mei leggen alle vogels een ei. Tenminste, bij ons op het noordelijk halfrond dan natuurlijk, oplettend lezertje. Ook hier in Basrah zag ik in juni en juli jonge mussen, dus hier houden ze zich er ook aan. Maar sommige vogels leggen te hooi en te gras. Duiven bijvoorbeeld zijn lang en vaak actief. Volgens Mr A zat er een duivennest in de raamnis van badkamer naast ons kantoor. Hij zag vogels en gedoe. Ik had die duiven al veel gehoord, ze zelfs opgenomen met Flipje. Het zijn die echt Arabische torteltjes, die mij erg deden denken aan het hotel in Dahab waar ik drie keer zeer vrolijke vakanties doorbracht. Een onmiskenbaar koerduifjes geluid. Even polshoogte genomen vanaf het balkon, u weet wel, dat balkon van Ali C. Als ik mij om de muur heen boog kon ik de raamnis net zien. En inderdaad, daar zat een duifje op haar nest. Fotootje genomen om aan Mr A te laten zien, zodat hij gelijk kon zien zijn veronderstelling juist was. En nu ziet u hem ook. Trouwens wel slim van die duiven want de goede tijd breekt aan, minder heet. Ik zie meer vlinders en ook meer vliegen en muggen, die zich verstopt hadden toen het zo heet was.

Nog niet veel te zien, oplettende lezertjes, maar we houden goede moed.

Een aantaloplettende lezertjes liet mij al eens weten dat ze met plezier mijn logs lezen,maar eigenlijk geen idee hebben wat ik nu precies doe. Er zijn dagen dat wijdat ons hier allemaal afvragen, kan ik u verzekeren. Vandaag bijvoorbeeldhadden wij een bijeenkomst met een dozijn hoge ambtenaren van het GO (GovernorsOffice). De hoofden van departementen met betrekking tot planning, uitvoeringen betaling van grote projecten. In Nederland heeft iedere lokale, provincialeof nationale overheid een mooie PC cyclus. Je wilt iets, een probleem oplossenof een gebouw neerzetten. Je bekijkt hoe, waar en wanneer je dat gaat doen envooral wat het gaat kosten. Dan beslissen de politici ter plaatse wat hetbudget is voor het plan. De tijd  wordt vastgesteld, er volgt eenaanbesteding, en als alles gaat zoals in LaLa land, wordt er binnen afzienbaretijd bijvoorbeeld een nieuwe school gebouwd. Voorafgaand en tijdens de bouwkijken we naar voorschriften op gebied van veiligheid en tijdens de bouw kijkenwe of alles gaat volgens plan. Aan het eind wordt er gexefnspecteerd, eenrekening opgemaakt en betaald. Al dit soort plannen bij elkaar maken eenjaarbudget wat uitgegeven kan worden als het mee zit. In de praktijk kan er vanalles misgaan. De vergunningen komen niet rond, er is voor het budget even geenaannemer te vinden, de buurt maakt bezwaar of er zijn niet genoeg handjes envoetjes om plannen uit te voeren. Grijze haren kun je er van krijgen alsbetrokken ambtenaar, bestuurder, of begunstigde van de plannen (de schooldirecteurbijvoorbeeld en niet te vergeten de kinderen die in die school  les moetenkrijgen).

In een landals Irak hebben ze die problemen ook, maar een paar maatjes groter. De laatstejaren van het vorige regime, na een aantal oorlogen en tijdens een boycot, werder niet erg veel meer gedaan aan onderhoud en nieuwbouw. Het land raakteuitgewoond, zoals in zoveel landen aan het einde van een regime wat in hetdiepst van zijn wezen niet deugt. Daar kwamen dan nog een paar oorlogen met deburen en Invasies overheen en de chaos is compleet. Er moet dus van alles weeropgebouwd. De nationale  regering geeft budgetten vrij, de provincialebesturen worden geacht plannen te bedenken en uit te voeren om die budgetten tebesteden. Liefst zo dat de bevolking er beter van wordt als geheel.

De provincieBasrah heeft moeite met het uitgeven van zijn budgetten. Geen nieuw probleem.Meestal lukte het met kunst en vliegwerk aan het eind van het jaar het geldover de heg te krijgen. Of de plannen dan ook  waren uitgevoerd is weereen ander punt. Geld opmaken is niet zo moeilijk, het goed uitgeven en bestedenis veel lastiger hier. Ons project is er op gericht al dit soort processente verbeteren. Het jaar is bijna om, maar de budgetten zijn voor 80% nog nietbesteed. En u weet: dit jaar je geld niet op kan betekenen dat je volgend jaarminder krijgt. Maar vooral: die school, dat watersysteem, die centrale, de afvalinzamelingis niet gerealiseerd voor de inwoners.

Het gesprekvanmorgen was er op gericht om met de betrokkenen van het GO  te zien ofzij ook vinden dat er een probleem is en of ze van onze wat handreikingenwillen om dit soort problemen structureel aan te pakken. Niet alleen de oplossingvoor nu, maar een manier om altijd dit soort problemen te inventariseren, helderte krijgen en met oplossingen te komen. Het was een leerzame ochtend. Dehoogste bestuurder van het geheel deelde met ons zijn teleurstelling na tweejaar pogen de zaken aan te pakken. Hij deelde ook zijn visie op waar de oorzakenvan de problemen lagen. Die waren niet mals, en dan hield hij zich in hetgrotere gezelschap nog in. Nadat hij had gesproken en weer moest vertrekkennaar een volgende vergadering barstte de reacties van de anderen aanwezigen los.Iedereen zag het probleem maar bekeek het vanuit eigen perspectief. Wij concludeerdenals aanwezige buitenlanders een aantal zaken: de structuren zijn onhelder en deverantwoordelijkheden zijn vreselijk verdeeld. Het is een concurrentie tussen provincialeen centrale overheden. Er is gebrek aan ervaring bij sommige verantwoordelijken.Er is geen managementstructuur die doet wat hij moet doen. En ook: er iscorruptie. Volgens de hoogst aanwezige ook binnen het GO, maar dat werd door derest bestreden, al erkende men wel dat er corruptie was. Een van de zaken die corruptiemogelijk maken: heel lage salarissen. De ingenieurs die moeten toezien op de projectenverdienen minder dan onze lokale bewakers. Willen ze hun werk goed doen enaannemers die er met de pet naar gooien aanspreken, dan worden ze soms bedreigd,met de dood, we doen hier niet kinderachtig. Twee mogelijkheden: je laat je salarisaanvullen door de aannemer en houdt je mondt, of je probeert hem aan te klagen.In Nederland hoop je het laatste en hier zijn er ook die dat deden. Dan komt ereen brief van hogerhand om zo'n aannemer te treffen met maatregelen. Die wordthier bezorgd door de politie, die dan twee dingen kan doen, de brief gewoonafgeven, of de aannemer vragen om geld om er voor te zorgen dat het dreigement nietwordt uitgevoerd. Een goedwillende ingenieur die zijn gezin te eten moet geven blijftdan geen keus: hij vertrekt bij de overheid en gaat voor een privaat bedrijfwerken, bij voorkeur een buitenlands bedrijf. Velen kwamen daar vandaan, maar wildenhelpen bij de wederopbouw.

De problemen rondcorruptie kunnen wij met dit project niet aanpakken. we kunnen er toe bijdragendat men samen naar de oplossing zoekt in plaats van met de vinger naarelkaar te wijzen zonder met oplossingen te komen. Dat kan Irak zich niet meer veroorloven.

U begrijpt,oplettend lezertje, zo'n klusje kun je je tanden in zetten.

De klaprozen hebben een dakje gekregen.

Wij hebben hier ons eigen restaurant,oplettend lezertje. Met een chef kok, twee koks plus bediening en keukenhulpen.Zij verzorgen ons drie maal daags met een uitgebreide maaltijd, waarbij altijdiets te kiezen valt. Toetjes doen ze ook, en er is vers fruit. Zeer ongezonddus allemaal, vandaar dat iedereen zich het apezuur loopt op de loopbanden inde gym.Onze lokale medewerkers eten thuis hunontbijtje en diner. Voor de lunch moeten ze iets organiseren. Broodtrommeltjesdoen ze hier niet aan. Dat is een tijdje een probleem geweest, maartegenwoordig komt er iemand langs met een notitieblokje die bestellingenopneemt, naar buiten gaat en ergens in de buurt maaltijden ophaalt. VaakIrakees maar ook wel Italiaans. Fast food, snacks, Iraakse sandwiches, vanalles komt er in grote plastic zakken de compound binnen. Loop je ergens binnenwaar men net luncht, dan wordt je steevast uitgenodigd met de vraag: come eatwith us. Omdat ik dan altijd al geluncht heb sla ik dat dapper af.

Soms komt er echter eten van thuis. Ikzie in een kantoor regelmatig mensen 's morgens beginnen met een genoeglijkgezamenlijk ontbijt, waarvoor de ingrediënten van thuis zijn meegenomen.Vandaag werden daar echter voor de lunch pannen en schalen de trap op gedragen.Ik ben niet nieuwsgierig, maar ik wil dan wel even weten wat er gebrouwen is.Omgekeerd en er achter aan. Uiteraard uitgenodigd, en ik vond eht nu tijd dieuitnodiging ook aan te nemen.Drie grote zalmen lagen gevuld en gebraden op eengrote schaal. Er was een pan met witte en een pan met zoete rijst. Die zoetrijst is een traditioneel gerecht dat niet veel meer gemaakt wordt, maar volgende mensen hier bij vis hoort. Verder nog een zak met verse blaadjes peterselie,mint en nog een kruid, en een salade van tomaten en komkommers. Zeg daar maareens nee tegen. Een paar platte broodpannenkoeken dienden als verpakking voor deheerlijke hapjes. Iedereen die zijn hoofd om de deur stak werd uitgenodigd, duser zaten uiteindelijk twee maal zoveel eters om de kantoor tafel als waar meebegonnen was. Er bleef evengoed nog wel het een en ander over, maar de vis gingvrijwel geheel op. Hij was dan ook heerlijk. Nu heb ik naast mij een bekerstaan met daarin een paar takjes geredde mint en dat onbekende kruid. Eenskijken of we dat aan de praat kunnen  krijgen, ruimte genoeg hier.

Ik weet niet of ik erover gelogdheb, maar ik had nogal wat problemen met mijn bankrekening. Een paar dagen naaankomst in Basrah raakte ik mijn pincode kwijt en niets wat ik probeerde kondat oplossen. Omdat er toch rekeningen betaald moesten worden bedacht ik eenu-bocht constructie met een salarisbetaling op andermans rekening, die zovriendelijk was daarmee de rekeningen en de belastingdienst te betalen.Tegelijkertijd bedachten we dat het dan wel handig zou zijn een en/of rekeningte regelen. Niet zo eenvoudig, want daarvoor wil men een echte handtekening, enhier vandaan post sturen bleef lastig. Uiteindelijk lukte het een brief naarNederland te krijgen met die handtekening en net voor ik terug was had ik eenen/of rekening.  Omdat ik vind datik onvoldoende geholpen ben, kastje/muur, kluitje/riet, u kent dat wel, beslootik na 25 jaar over te stappen van ING naar ABN AMRO. Daar hebben ze trouwenseen handige service voor, de banken, de overstapservice. Nadat ik weer uitNederland weg was liet mijn oude ING mijn nieuwe ABN AMRO weten dat ze nietkonden meewerken aan de overstapservice. De ABN AMRO vroeg mij dus contact opte nemen met de ING, die me dan wellicht wilden vertellen waarom ze niet wildenmeewerken. Tja, mij hebben ze misschien ook een brief gestuurd, maar ik heb hengeprobeerd duidelijk te maken dat post niet zo goed werkt waar ik nu zit. Nawat heen en weer mailen heb ik vandaag eindelijk een reactie gekregen van deING (nummer drie kwam eindelijk met een verklaring, de andere twee lieten wetendat ze het aan een collega overlieten). Dat antwoord was: ja, u heeft nu eenrekening met twee namen en die nieuwe rekening heeft er maar een, dus dat kanniet.

Ja, denk je dat het geregeld is,maar dan ken je ons bankwezen nog niet. En of ik me wel wilde realiseren dat ikvoor iedere rekening een overstapservice moest aanvragen. Dat wordt dus begindecember weer vakantiedagen besteden aan bankbezoekjes. Dan mag ik het daarallemaal nog een keer uit gaan leggen want ik durf er wat om te weden datdegene die mij nu mailt dan even niet aanwezig is.

De afbeelding is een Kafkaportret door Peter Bes een van mijn favoriete kunstenaars.