Vanmiddag het eerste bericht binnen van de Nederlandse Ambassade, oplettend lezertje,  met de mededeling dat het nieuws gevolgd wordt en de waarschuwing toch vooral oplettend te zijn en blijven. Altijd een goed advies. Ik zit in ieder geval in hun email systeem en dat is goed te weten.

Niet alleen vanwege de huidige situatie, maar ook vanwege de drukke afgelopen dagen vandaag besloten weinig te bewegen. Goed, ik heb mijn marmeren tegeltjes gedweild en de afwas van gisteravond aan kopjes en schoteltjes gedaan, het terras ontdaan van afgevallen bougainville en jasmijn blaadjes en bloempjes. Maar verder dus uren onder de jasmijn op de schommelbank gezeten. Tot de batterij leeg raakte met mijn computer, zodat ik het nieuws kon volgen. De internet draad is lang, maar het oplaad-draadje een stuk korter. Wat stukken gelezen, een krant doorgenomen, een boekje uitgelezen. En genoten van het gezelschap van mijn nieuwe vriend, de landschildpad.  Er zijn er drie, maar hij is de enige die reislustig is. Heeft de hele middag rond mijn bank gescharreld terwijl hij toch helemaal aan de andere kant van het huis woont, en een flinke afstap moet nemen om hier te raken. Of een flinke opstap. Zag het hem nog doen ook toen hij weer vertrok, maar toen ik de tuinspullen binnen ging leggen bleek dat hij tussen de rozenstruiken zat vlak bij mijn bank. Ik voel dat wij hier iets moois aan het opbouwen zijn. Volgens mij weet zijn vrouwtje niet dat hij zo veel rondloopt. Mijn laatste Nederlandse boek is nu uit, er is geen ontkomen aan: ik zal aan mijn Frans moeten beginnen, het is niet anders. Toch maar eens zien of ik ergens nog een instituut kan vinden dat mij een crash course kan bezorgen, wie weet.

Twee dagen binnen zitten, dat valt niet mee oplettend lezertje. Van ’s morgens vroeg, tot soms ’s avonds heel laat. Gelukkig ook binnen genoeg te beleven, tijdens de conferentie over civil society en lokale democratie. Van over de hele wereld waren er ervaringsdeskundigen aanwezig, en van alle hoeken van Tunesië. Dus gelukkig ook oude bekenden, die allemaal even gedag kwamen zeggen. De ochtend van de eerste dag was mijn presentatie, in een serie van vier. Waarbij mij opviel dat ik als enige de tijd had aangehouden en vanuit het publiek de opmerking kreeg dat ik als enige voldaan had aan de titel van de sessie. ‘s Middags mocht ik verslaggever zijn van een sessie. Met een koptelefoon op om alles in het Engels vertaald te krijgen. Wat nog niet mee viel bij sommige presentatoren, die wisten dat als je sneller praat je meer tekst kunt persen in de gegeven tijd. Wat de duidelijkheid niet altijd ten goede komt en het notuleren ook lastig maakt. Maar we zijn er uit gekomen. Halverwege de dag kwam er tijdens een vragendrondje echter een bericht binnen wat velen nogal afleidde van het onderwerp. De ambassade van de VS was aangevallenen, de Salafisten hielden een optocht, dat was het nieuws. Nu hing hun vlag van de ambassade. Later werd duidelijk dat het ernstiger was dan dat, dat er doden waren gevallen en tientallen gewonden, meest door schotwonden, en dat de nabij gelegen Amerikaans school ook doelwit was geworden. Toevallig de school waar onze Duitse collega zijn kinderen had aangemeld om de komende weken daar hun nieuwe schooljaar te beginnen. Geen leuke start.

Een zorgwekkende ontwikkeling in het Midden-Oosten. De vrijheid van meningsuiting tegen respect voor elkaars overtuiging; de orthodox Christelijken tegen de orthodoxe Moslims. En daar merk je dan buiten het gebied waar die ambassade staat helemaal niets van. Je zit er met je neus boven op, van Nederland uit gezien, maar je bent toch gewoon afhankelijk van je internet en televisie verbinding om te weten wat er aan de hand is.

De eerste avond beëindigd in een voormalig paleis van een Pasja in de Medina, nog helemaal in originele staat, dus zeer de moeite om rond te kijken.

De volgende dag net op tijd dacht ik, om aan te schuiven bij de door mij gekozen workshop, maar in de lift naar boven werd mij gevraagd of ik een van de workshops even kon leiden, er was een afmelding. Geen idee waar die over ging, wie de deelnemers waren en waar hij plaatsvond, maar voor ik daar naar binnen liep waren die gaten dicht gefietst. Het was een lange, lange workshop, die nog langer leek omdat de koffiepauze werd verschoven. Ik vind drie uur best lang dan, zonder thee.

De tweede dag en de conferentie een uurtje geleden beëindigd met een groepsfoto, nog wat handen schudden, afspraken maken elkaar te ontmoeten en iedereen weer een kant op.

Morgen alle draadjes die er uit zo’n conferentie steken even afwerken en zien wanneer de volgende uitdaging zich voor doet.

Druk aan het werk vandaag, oplettend lezertje. Tijd om mijn presentatie een tastbare vorm te geven en een Power Point Presentatie op te zetten. Na vele uren binnen zitten is de ruwe versie nu verstuurd. Kijken of ik daar commentaar op krijg, zo niet dan gaat hij morgen in de definitieve versie de deur uit. Dan nog even zien hoe ik een en ander uitgeprint krijg. Mijn hospita neemt mij morgen mee naar een supermarkt, waar dat zou kunnen. Ik was zo druk aan het werk vanmorgen dat ik niet merkte dat ik visite kreeg. Een onbekende sloop achter mijn rug naar binnen en ging naast een tafeltje zitten wachten tot ik hem zag. Pas toen ik een kopje thee ging drinken op de bank zag ik hem zitten: een landschildpad. Toevallig de enige diersoort waar ik er ooit een van heb bezeten, en waar ik, vrienden weten dat, een zwak voor heb. Ik had er zelfs jarenlang een om mijn nek hangen. Ik zie het maar als een teken dat Tunesie mij nog steeds een schildpad gunt. Blijkt dat hier in de tuin een plantvak is waar drie volwassen schildpadden huizen, die ook nog eieren hebben gelegd. Er zijn al twee jonkies uitgekomen, die in een doos in de keuken leven tot ze groot genoeg zijn. De hospita was zeer vebaasd dat de schilpad zijn vak uit kan, het ligt wat dieper dan de tuin en heeft een steile rand. Maar ik weet uit ervaring dat schildpadden veel meer kunnen klimmen dan je zou verwachten en deze was er het bewijs van. Na een blaadje sla te hebben geknabbeld en wat te hebben rondgesnuffeld in mijn kamertje verrtrok hij weer, terug naar zijn vak, en vooral naar zijn vriendinnetje. Laatste keer dat ik hem zag kreeg ik sterk de indruk dat het niet bij die twee jonkies zal blijven.

Ondertussen was ook hier in Tunis een demo bij de VS ambassade na het vlagincident in  Egypte en de dodelijke aanslag in Libie. Ik zit daar ver vandaan en gezien de drukte met de voorbereidingen zal dat ook zo blijven. Overigens zijn het in Tunesie slechts enkele tientallen, dus zal het wel loslopen. Maar dat de rol van mensen met extreme denkbeelden aan beide zijden de wereld niet vooruit helpt mag duidelijk zijn. Gelukkig dat de VS bij monde van Clinton zich daar ook van bewust is.

Regen vanochtend vroeg, oplettend lezertje,  en de temperatuur is onveranderd hoog dus naar de hammam is vandaag niet nodig. Een tripje naar het Bardo Museum gemaakt. Ik had geen idee wat ik kon verwachten maar iedereen is er lovend over, dus hup, in de taxi. De chauffeur wist niet meer precies waar het was maar na even doordenken kon hij het zich weer herinneren.

De ingang zoals je van een modern museum verwacht: licht, uitnodigend en met een imposante mozaïek gelijk bij binnenkomst. Mozaïeken zijn hier in ruime mate en van hoge kwaliteit aanwezig, allen afkomstig van Romeinse gebouwen in Tunesië. Vloeren van badruimtes, ontvangstruimtes enzovoort, warbij de onderwerpen vaak weerspiegelen waar die ruimtes voor waren. Prachtig, ik kan niet anders zeggen. Ik voelde me ook meer dan thuis toen bleek dat een gedeelte van het museum, het oudste stuk, wegens renovatie niet open was. Dan kan ik er over een paar jaar nog een keer heen. Maar wat ik zag was al heel mooi, en ik kan er rustig nog een keer naar toe tijdens deze periode, want het is te veel om alles goed te zien. Ik denk dat ik bij een volgend bezoek weer heel andere dingen zie. Voor de prijs hoef je het niet te laten, voor 4 Dinar ben je binnen.

Bij het uitgaan van het museum wilde ik de assemblee vinden, die vlak bij is. Dus rechts af, langs een bebouw, door een parkje, een hoek om, en toen stond ik er voor, aan de binnenkant van het hek. Een hek dat bedoeld is om je buiten te houden. Een militair vroeg mij wat ik zocht en of ik wist waar ik was. Nou, de assemblee had ik dus gevonden. Ik wilde weer teruglopen zoals ik gekomen was, maar ik mocht ook wel door de dubbele poort naar buiten, en hij wees me nog vriendelijk de weg. De volgende ingangen waren allen zwaar bewaakt met de gebruikelijke rollen scheermesdraad, overvalwagens en pantserauto’s, met bijbehorende mannen met wapens. Maar je kunt dus ook gewoon even achterom lopen.

Daarna het er op gewaagd om weer een metro te pakken, na mijn wat ongelukkige eerste ervaring vorige maand. Ergens uitgestapt waarvan ik dacht dat ik wel zo ongeveer wist waar ik zou zijn, en als je daarvandaan maar lang genoeg doorloopt krijg je vanzelf gelijk. Als je een beetje de plattegrond in je hoofd hebt zitten en weet aan welke kant de zon opkomt, loop je meestal wel de goede kant op. Go witth the flow is ook altijd een goede. Waar veel mensen lopen gaat het altijd ergens heen, en ik wil altijd ergens zijn, dus komt het goed.

Uiteindelijk op de Avenue Habib Bourguiba geluncht en mezelf getrakteerd op een reuzen citroensorbet oublie. Dubbele portie dus dooreten met die hitte.

Daarna waren mijn voeten aan een taxi toe, maar inmiddels was het spitsuur al begonnen, rond drie uur. Voordat je dan een taxi vindt…

En nu zit ik dus weer op mijn schommelbankje onder de jasmijn, de nieuw gekochte boeken te bekijken. Ja, Tunesië heeft er even niets aan, wat ik deed vandaag, maar leuk was het wel.

Taal is een vreemd ding, oplettend lezertje. Kinderen leren het automatisch, hoeveel tegelijk je ze ook aanbiedt, ze komen vanzelf achter de grammatica. Ze kunnen als ze vier zijn een heel gesprek met je voeren, en nog op behoorlijk niveau ook. Ik zou willen dat ik als een vierjarige Arabisch kon spreken. Of als een twaalfjarige Frans.

Ik heb redelijk taalgevoel, en een aantal talen behoorlijk leren spreken, maar op het moment wordt er wel een grote aanslag op die knobbel gedaan. Mijn Frans is door jarenlang weinig gebruik behoorlijk roestig geworden, en mijn Arabisch gaat slechts met ministapjes vorouit. Twee weken niets aan doen en er is weer van alles zoek. Vanmorgen kennis gemaakt met mijn taaljuf en gelijk maar een paar uur er tegenaan. Om wanhopig van te worden af en toe, maar ik houd dapper vol. Eens zal ik dat niveau van een vierjarige in deze taal bereiken. Dus deze weken vier talen door elkaar, het Nederlands met het thuisfront, het Engels hier en via tv, het Frans hier via dagelijks gebruik, lezen en luisteren, en het Arbisch door hard werken. En dat bij deze warmte.

Vertelde ik u vrijdag  over de demo op het plein, nu een kleine update, oplettend lezertje. Zoals veel dingen, heeft ook zo’n demo twee kanten. Over liever gezegd, er wordt niet altijd gelijk verteld hoe het zit. Mij werd verteld dat de aanwezigen van allerlei richtingen waren, al zag ik weinig vrouwen zonder hoofddoek. Maar volgens een van mijn kennissen hier was hij georganiseerd door de heersende grootste partij, om zo steun voor te wenden die er kennelijk niet echt is. Mensen kregen gratis busvervoer om aanwezig te zijn, en kennelijk is daar een CEO van de busmaatschappij voor vervangen om dat mogelijk te maken. In dat licht gezien was de opkomst niet overweldigend, de aangemelde miljoen werden op geen stukken na gehaald, er stonden er een paar duizend. De grootste partij is er niet van overtuigd dat de volgende verkiezingen, waarvan we nog steeds niet weten wanneer ze komen, en onder welke wetten ze zullen vallen, gunstig voor ze zullen uitpakken.

Het is goed te weten dat je hier in ieder geval nu de verschillende opinies kunt horen, als je er maar een beetje voor open staat.

En ik ga nog harder aan het werk met mijn Arabische les, tijd dat ik de bordjes helemaal kan lezen en begrijpen.

Wat doet een mens op zondag in een vreemd land, oplettend lezertje?

Allereerst pak je een taxi naar een gebied vier dorpen verderop, aan de kust, en daar bel je degene die je zult ontmoeten. N, voorzitter van de vrouwencoalitie, dronk een kopje koffie met mij op de boulevard (geen thee hier in Tunis in de ochtend). We bespraken de vorderingen in de strijd tot behoud van vrouwenrechten en zij is gelukkig heel optimistisch. Met weinig mensen en middelen zorgen ze toch dat er meer samenwerking komt tussen allerlei organisaties die zich inzetten voor beter onderwijs, betere mensenrechten, kortom alles wat een land kan helpen verder te komen.

Daarna mijn volgende afspraak gebeld. Daar was nogal wat veranderd, de plannen die waren gemaakt gingen niet door wegens gebrek aan belangstelling, maar ik was evengoed welkom. Dus op zoek naar een adres zonder adres in een plaats waar je nooit eerder was. Het gekke is: dat lukt dan ook nog. Uiteindelijk gingen we wat Romeinse resten van het voormalige Carthago verkennen, de oudere oorspronkelijke stad is helemaal met de grond gelijk gemaakt. Zeer leerzaam en goed om te zien. Wel wat warm, zo rond het middaguur in het zonnetje. De impromptu lunch thuis bij een van mijn nieuwe kennissen was dan ook meer dan welkom. Daarna thee in het traditionele café op het plein, die maken ze kennelijk niet thuis. Grote attractie daar: een levende, witte kameel, waarj onge vrouwen gillend een handje op leggen en waar iedereen mee op de foto wil. Daarvandaan E gebeld, een blogger met een goede kijk op de maatschappij en de ontwikkelingen hier, ook al is hij geen Tunesiër. Wat kennis en ervaringen uitgewisseld en afgesproken contact te houden. Ik tel het bij de zegeningen van het wereldwijde web.

Daarna alsnog naar het strand. Het weer was prachtig, de watertemperatuur heerlijk, maar er ligt nogal wat zwerfvuil, dus zwemmen en vooral op het strand verblijven niet erg aantrekkelijk. Door de branding naar het volgende dorp gelopen, het strand weer af. Een stukje het dorp in en met een taxi weer naar huis.

En weet u wat? Volgend weekend hebben ze hier weer mooi weer.

Ook al doe ik niets bijzonders, dan toch voelt het als bijzonder. Vanmorgen eerst een ontbijtje onder de jasmijn, in het zonnetje. Het beloofde weer een warme dag te worden, 32 graden in de schaduw. De halve strandplannen gingen niet door, dus even een verkenningsrondje in de buurt op zoek naar een bank die mijn Wereldpas zou accepteren. We lopen een op drie, een automaat hors service, een automaat wilde niets met mij te maken hebben en de laatste gaf gelukkig waar ik om vroeg. Geen dinar te vroeg. De oostkant van de doorgaande straat waar de mijne op uit komt verkend, tot aan het plein aan het eind. Aan de ene kant een park en een voetbalstadion, aan de andere kant ambassades. Alleen al op dat stuk die van Marokko, Qatar, China (herkenbaar aan de vrolijk gebogen oranje dakpunten en bij mij om de hoek die van Palestina. De Duitse ambassade schijnt hier ook in de straat te zitten,den ook de Nederlandse is hier niet al te ver vandaan. Zo’n uurtje lopen in de middagzon spaart de sportschool uit, en aan de sauna heb je ook geen behoefte meer.

Nu er weer Dinars waren weer even naar het buurtwinkeltje. Toch maar flessenwater gekocht. Het water is hier prima, ik heb het ook al gedronken, maar door het hoge chloorgehalte is mijn thee niet zoals ik hem graag wil. In de citroenlimonade gaat het prima, dat scheelt, want dat water sjouwen is toch een zwaar karwei. Gelijk nog wat eieren, eindelijk peper gevonden en de banden met de burutwinkelier aangehaald. Wat e-mail verkeer afgewerkt, wat klusjes doorgeschoven naar anderen (ben ik goed in) en verder weer in de tuin leeswerk gedaan.

De zon gaat al vroeg onder, en dat geeft gelijk weer lastige keuzes. Alle ramen en deuren open geeft frisse lucht maar ook vliegen en muggen. Alles dicht geeft geen vliegen en muggen, maar een sauna in huis. Beetje half dan maar, en een citronella kaars aan tegen de ergste stekers.

Morgen weer en nieuw deel van de stad verkennen. Een van de kustwijken, met drie verschillende mensen een afspraak gemaakt. Eens kijken of dat allemaal lukt.

Terwijl ik het raam van de slaapkamer sluit, de geur van de jasmijnstruik voor het raam.

Misschien heb ik er een neus voor, oplettend lezertje. Mijn vrijdag was vanmorgen nog vrij vormeloos. Ik had een halve afspraak om een uur in het centrum en een meeting ’s avonds en verder geen programma. Eerst dus maar aan de studie en even de laatste twitterberichten volgen uit de regio. Net op tijd. Er bleek een grote demonstratie te zijn. Er stond niet bij waar, maar dat gokte ik. Tas pakken, platte schoenen aan, kaart mee en hup, op zoek naar een taxi. Terwijl je staat te wachten kun je dan gelijk bekijken waar je heen wilt en hoe het daar heet. Ik ben niet zo blond dat ik mij af laat zetten midden op een plein waar van ik vermoed dat er iets loos is, dus een plein verderop dan maar. De bonus: het Tunis waar ik naar zocht maar nog niet vond, de vorige keer. Drukte en levendigheid op straat, voetgangers, auto’s brommertjes, de terrassen vol, de winkels open. De rit er naar toe luchtte de taxichauffeur zijn hart over de plaatselijke situatie, en wat er wel en niet meer deugde sinds de revolutie. In ieder geval was het verkeer achteruit gegaan, net als in Cairo. Schijnt een soort reflex te zijn: revolutie en de verkeerspolitie geeft er de brui aan.

Van het plein waar ik me liet afzetten een weg in geslagen waarvan ik vermoedde dat hij zou leiden naar het plein waarvan ik vermoedde dat de demo er zou plaats vinden: voor het parlement. Halverwege kwam ik regelmatig mensen tegen getooid met en in vlaggen en met de banieren opgerold. Allemaal rustig en keurig, er was ook geen merkbare opwinding, zodat het me veilig genoeg leek door te lopen.

Gelukkig maar, want op het plein was een mooie betoging aan de gang. Ik kan mij lastig verstoppen hier in de menigte, te lang, te blond, dus had ik binnen drie minuten na aankomst al contact met plaatselijke verslaggevers, burger journalisten, die met camera en laptop opnames maakten. Die konden mij gelijk uitleggen waar het om ging.

Van alle politieke richtingen was men bijeen gekomen de regering te zeggen dat er haast gemaakt moest worden. Er zit niet genoeg schot in de hervormingen en vooral het feit dat er nog geen onderzoeken waren gestart, of althans niet voldoende, naar daders van misdaden onder het vorige regime, tegen politieke gevangenen en demonstranten, nam men hoog op. In Tunesië is men zich er goed van bewust dat veranderingen tijd vragen, maar onderzoeken en rechtszaken starten, het geweld terug dringen, dat kan per direct, dat behoeft men alleen maar te willen. Maar zowel hier als in Egypte laat men het op dat gebied nog afweten. Het was weer inspirerend te zien, het gemengde gezelschap mannen, vrouwen en kinderen. Met vlaggen, plakkaten, bezems, spreekkoren en rondjes om het plein en op de trappen van het parlement gaf men lucht aan zijn ontevredenheid. Banieren gaven aan wie waar bij hoorde in de verschillende hoeken, en ik had de indruk dat de spreekkoren soms tegen elkaar opboden. De sfeer was rustig en trots. Er liepen mensen rond die overal het vuil opraapten, zodat het plein smetteloos zou worden achtergelaten. Mensen kwamen en gingen. Er werd gefilmd en gefotografeerd, men legde elkaar vast met het parlement op de achtergrond, de leuzen in de hand, voor het nageslacht, dat ook ruim aanwezig was. Het mooiste beeld van deze middag? De man die trots achter zijn twee protesterende tienerdochters liep, een jongere dochter naast hem, een oudere achterop. Belangrijk, die vrouwen op het plein, want als ze niet opletten gaan ze eerder achter- dan vooruit. Ook die stroming was vertegenwoordigd. Een gesluierde vrouw keek mij aan, wierp een snelle blik omlaag en keek enigszins afkeurend: blote benen. Gelukkig geen blote armen, zodat er toch nog een zuinig glimlachje af kon.

De Syrische vlag was ook vertegenwoordigd, een een man vertelde me ongvraagd waarom: men wilde vrijheid, mensenrechten, overal in het Midden-Oosten, in alle Arabische landen. Die Assad, die deugde niet, die verscheurde het volk. Ze pasten niet meer in de 21ste eeuw vond hij, de dictators. Hij was in West-Europa geweest en hij zag geen verschil tussen hier en daar. We zijn allemaal mensen en we hebben allemaal recht op vrijheid en waardigheid. Daarom stond hij hier, met zijn kind gehuld in de Syrische vlag. Hij is vastbesloten. Hij heeft gelijk.

Kwart voor zeven, de zon is onder. De moskee zingt, ergens in de buurt. De krekels zingen ook, het klinkt als het sissen van het gasfornuis. Dat staat gelukkig uit, de maaltijd is bereid. Mijn internet verbinding is ouderwets via een draadje. Voordeel is dat ik de Nederlandse radio nu kan ontvangen. Dus kunststof onder de maaltijd, net als thuis.

Maar ik boek vooruitgang, oplettend lezertje, ik kan de taxichauffeur de weg wijzen naar mijn huis. Vandaag even langs bij de VNG, waar de meesten op een fieldtrip waren. Een kort bezoek dus, maar gelijk de spullen opgehaald die ik daar in bewaring had gegeven. Ook even langs bij de mannen van Orange op het vliegveld, omdat die slimme sleutel, de usb-modem, niet wilde installeren. Nu doet hij het en kan ik dus overal internetten, ook buitenshuis zonder draadje. Buitentuins moet ik zeggen, want hier in de tuin, buiten mijn tuinhuisje, gaat het prima met zo’n vaste verbinding. Werken op je schommelbankje, waarom kon ik dat al niet veel eerder?

Gelijk geïnvesteerd in een 3g nummer hier voor Tunesië, dus nu heb ik een nieuw nummer. Niet vergeten door te geven aan het thuisfront, anders ben ik straks nog onbelbaar. Mis ik al die drie telefoontjes de komende drie maanden.  Ik bel hier vele malen meer dan thuis. Al contact met een mogelijk lerares Arabisch, maandag de eerste ontmoeting. Vrijdagavond is bezet, vrijdagmiddag een interview met een studente, 2 dagen een conferentie waarin ik in een panel zitting mag nemen en een werkgroep mag begeleiden volgende week. Ook de zondags heeft al twee afspraken.

Zo’n eerste dag denk je: wat zal ik eens doen? Maar dat is nu gelukkig geen vraag meer.