Vorig jaar in Cairo werd ik lid van InterNatons, oplettend lezertje. Een nog nieuwe wereldwijde organisatie die mensen met een internationale instelling bij elkaar brengt. Meestal zijn dat soort clubs voorbehouden aan goed betaalde expats, maar InterNations mag zich verheugen in een hoge deelname van autochtonen in hun groepen overal. Sinds kort zijn er activiteiten groepen en organiseert men van alles op sociaal, cultureel en sportief gebied. Maar mijn aanwezigheid bracht een van hun actieve leden ertoe een discussie-avond te organiseren over de ontwikkelingen in Tunesië sinds de revolutie.

Gisteravond, in een oud en traditioneel huis in La Marsa, waren zo’n vijfentwintig mannen en vrouwen aanwezig, jong en oud, overal vandaan. Amerikanen, Fransen, een Zuid-Afrikaanse, een Oostenrijker, Engelsen, Italianen, nogal wat mensen met ouders uit twee culturen. De voertaal was Frans, dus mijn buurman en ik moesten goed opletten.

Optimisten en pessimisten gaven hun mening over de huidige situatie. Ook was een aantal aanwezigen getuige geweest van de (aanloop tot) de aanval op de ambassade, die aan een drukke doorgaande weg ligt. Leerzaam wat daarover verteld werd. In ieder geval is duidelijk dat de demonstranten in drie groepen verdeeld kunnen worden: de oprechte, rustige demonstranten, de opgewonden fundamentalisten met veel verbaal geweld en de groep die altijd voordeel heeft bij dit soort zaken: de meelopers, de relschoppers, de plunderaars en randcriminelen. Van die laatsten zijn foto’s online te vinden, terwijl ze computers mee naar huis nemen.

De ooggetuigen constateerden nog iets: afwezigheid van voldoende politie, en die er waren durfden niets te doen zonder een uitdrukkelijk bevel of goedkeuring van hogerhand via de mobiel. De politie ondervindt nogal wat kritkiek sinds vorig jaar, veel agenten zijn vastgezet na rellen op verdenking van geweld tegen demonstranten.

Nu is er een roep (door oa Chebbi) om het aftraden van de Minister van Binnenlandse Zaken, en ook daarvoor wist men twee redenen te geven. Alles hangt met alles samen, en naargelang de insteek ziet men dit als een versterking van danwel een aanval op de grootste partij. Het mandaat van de huidige regering eindigt volgens de miniconstitutie van vorig jaar op 23 oktober, maar een nieuwe grondwet is nog lang niet klaar.

In het gezelschap van vanavond maar ook in de aanwezigen op de conferentie en anderen die ik hier spreek, ziet men paniek bij diezelfde grootste partij, en organiseert die van alles om toch de grootste te kunnen blijven, of in ieder geval te blijven zitten waar ze zitten.

De optimisten verwachten dat de onrust die er nu is en de bijbehorende verslechterende situatie mensen er toe zal zetten een andere keus te maken bij de volgende verkiezingen.

Een jongeman, die hier een bedrijf opgezet heeft nog niet zo lang geleden constateert dat van zijn jaargenoten er nog maar vier man in eigen land zijn vak uitoefent. Dat de rest of getrouwd is (meisjes) of in het buitenland actief is. Zelf denkt hij er ook over zijn koffers weer te pakken, omdat hij zijn toekomst wil opbouwen. Waar hij hoopte dat na de revolutie de discussie zou gaan over een verbetering van de economie, de samenleving en de vrijheid, voelt hij nu dat de discussie alleen over religie gaat, wat in eerste instantie geen probleem was, maar door een minderheid tot probleem wordt gemaakt. Dat het om een heel kleine groep salafisten gaat hier in Tunesië, daarover waren aanwezigen hat eens.

Maar die durft niemand aan te pakken, want wij (het Westen) zijn voor vrijheid van meningsuiting en religie. Nog versterkt door het gegeven dat religie hier niet aan te pakken is, volgens een spreker. Zelfs de niet praktiserende Moslims vinden een aanval op hun geloof niet te verteren, het is te groot.

De voorziene drie uur vlogen om gisteravond, en iedereen was het er over eens: dit moeten we vaker doen.

Daarna, met nieuwe kennissen, naar een taxivindplek gelopen. Twee jonge Tunesiers begeleidden ons tot we een taxi hadden. Het enige wat ik die avond nog zag dat wees op troebelen, was de pantserwagen bij een museum.

Het was een prachtig gezelschap deze avond, en met zoveel heldere denkers die zich druk maken, zie ik de toekomst van Tunesië positief in.

Vandaag weer een rondje om in de wijk. De meeste buitenlanders hier in Tunis houden een low profile, hoor ik, dus dat doe ik dan voorlopig ook maar. Dat wil zeggen: niet de stad in en zeker niet op vrijdag, in de buurt van de moskee daar.

Nu is het behoorlijk warm en vochtig, dus met dit weer aan de sjouw is toch al niet zo aantrekkelijk. Het komt mijn talenkennis ten goede, onder de jasmijn wordt wat afgeleerd dezer dagen.

Omdat ik dit keer de andere kant op ging, kwam ik langs de Duitse ambassade, vlak naast het politie bureau hier in de buurt. Waar ik gisteren bij de Belgen slechts een pantserwagen zag, telde ik er bij de Duitse een stuk of zes, in soorten en maten. Nog een paar politiebusjes en nieuwe rollen glimmend scheermesjes draad om de stoepen af te zetten maakten het plaatje compleet. De Tunesiër zelf waren er duidelijk ongemakkelijk onder. Of alle ambassades meer bewaking hebben gekregen of dat de Duitser meer krijgen dan de rest, ik heb geen idee.

Na mijn rondje even bij het buurtwinkeltje langs voor flessenwater, altijd een hele sjouw. Omdat ik absoluut geen militairen wil fotograferen onder deze omstandigheden, geen plaatje van de pantserauto’s. Wel een overzichtje naar mijn wijk. Als u goed kijkt ziet u links achteraan een boom met een auto eronder. Daar is de poort naar mijn tuinhuisje.

Vanmorgen een rondje door de wijk, op een uur dat het nog net te doen was. Om elf uur was ik weer thuis en toen was het alweer zeer warm. Maandagochtend de eerste schooldag vandaag. Op weg naar en van de groenteman, met een wijd rondje om, zag ik veel middelbare scholen in deze buurt. Met in de directe omgeving de winkeljtes met frisdrank, de stalletjes met snoep, boek- en computerzaakjes en hier en daar een fastfoodtentje. Ik zei het al, een wat dure buurt. Niet alleen ambassades, maar achter de hoge muren zijn veel zwembaden, zag ik op Google Earth. Bij de groenteman druiven gekocht en wat groente voor vanavond; de keus was beperkt, de groentemarkt is dicht op maandag. Op de terugweg langs de Nederlandse Ambssade, waar de vlag roerloos langs de mast hing. Om de hoek het eerste teken dat alles niet is zoals het zou moeten zijn. Voor de Belgische Ambasssade stond een panterswagen met machinegeweer bovenop, en wat bemanning er naast.

Mijn hospita vindt het allemaal vreslijk, en zeer on-Tunesisch. “Het was een paradijs van vrede voorheen, en nu, met de extremisten, moeten we bang zijn op straat.”

En daar waar ik me in Egypte veilig voelde omdat ik geen doelwit was, is dat nu, met dank aan geert, veranderd. Ineens zijn het niet alleen de Amerikanen, maar ook de Nederlanders die risico lope. En waar geert zijn beveiliging geregeld is, geldt dat niet voor de meeste Nederlanders in het buitenland.

Morgen toch maar weer er op uit, al was het maar omdat ik een bijeenkomst heb in La Marsa.

Vanmiddag het eerste bericht binnen van de Nederlandse Ambassade, oplettend lezertje,  met de mededeling dat het nieuws gevolgd wordt en de waarschuwing toch vooral oplettend te zijn en blijven. Altijd een goed advies. Ik zit in ieder geval in hun email systeem en dat is goed te weten.

Niet alleen vanwege de huidige situatie, maar ook vanwege de drukke afgelopen dagen vandaag besloten weinig te bewegen. Goed, ik heb mijn marmeren tegeltjes gedweild en de afwas van gisteravond aan kopjes en schoteltjes gedaan, het terras ontdaan van afgevallen bougainville en jasmijn blaadjes en bloempjes. Maar verder dus uren onder de jasmijn op de schommelbank gezeten. Tot de batterij leeg raakte met mijn computer, zodat ik het nieuws kon volgen. De internet draad is lang, maar het oplaad-draadje een stuk korter. Wat stukken gelezen, een krant doorgenomen, een boekje uitgelezen. En genoten van het gezelschap van mijn nieuwe vriend, de landschildpad.  Er zijn er drie, maar hij is de enige die reislustig is. Heeft de hele middag rond mijn bank gescharreld terwijl hij toch helemaal aan de andere kant van het huis woont, en een flinke afstap moet nemen om hier te raken. Of een flinke opstap. Zag het hem nog doen ook toen hij weer vertrok, maar toen ik de tuinspullen binnen ging leggen bleek dat hij tussen de rozenstruiken zat vlak bij mijn bank. Ik voel dat wij hier iets moois aan het opbouwen zijn. Volgens mij weet zijn vrouwtje niet dat hij zo veel rondloopt. Mijn laatste Nederlandse boek is nu uit, er is geen ontkomen aan: ik zal aan mijn Frans moeten beginnen, het is niet anders. Toch maar eens zien of ik ergens nog een instituut kan vinden dat mij een crash course kan bezorgen, wie weet.

Twee dagen binnen zitten, dat valt niet mee oplettend lezertje. Van ’s morgens vroeg, tot soms ’s avonds heel laat. Gelukkig ook binnen genoeg te beleven, tijdens de conferentie over civil society en lokale democratie. Van over de hele wereld waren er ervaringsdeskundigen aanwezig, en van alle hoeken van Tunesië. Dus gelukkig ook oude bekenden, die allemaal even gedag kwamen zeggen. De ochtend van de eerste dag was mijn presentatie, in een serie van vier. Waarbij mij opviel dat ik als enige de tijd had aangehouden en vanuit het publiek de opmerking kreeg dat ik als enige voldaan had aan de titel van de sessie. ‘s Middags mocht ik verslaggever zijn van een sessie. Met een koptelefoon op om alles in het Engels vertaald te krijgen. Wat nog niet mee viel bij sommige presentatoren, die wisten dat als je sneller praat je meer tekst kunt persen in de gegeven tijd. Wat de duidelijkheid niet altijd ten goede komt en het notuleren ook lastig maakt. Maar we zijn er uit gekomen. Halverwege de dag kwam er tijdens een vragendrondje echter een bericht binnen wat velen nogal afleidde van het onderwerp. De ambassade van de VS was aangevallenen, de Salafisten hielden een optocht, dat was het nieuws. Nu hing hun vlag van de ambassade. Later werd duidelijk dat het ernstiger was dan dat, dat er doden waren gevallen en tientallen gewonden, meest door schotwonden, en dat de nabij gelegen Amerikaans school ook doelwit was geworden. Toevallig de school waar onze Duitse collega zijn kinderen had aangemeld om de komende weken daar hun nieuwe schooljaar te beginnen. Geen leuke start.

Een zorgwekkende ontwikkeling in het Midden-Oosten. De vrijheid van meningsuiting tegen respect voor elkaars overtuiging; de orthodox Christelijken tegen de orthodoxe Moslims. En daar merk je dan buiten het gebied waar die ambassade staat helemaal niets van. Je zit er met je neus boven op, van Nederland uit gezien, maar je bent toch gewoon afhankelijk van je internet en televisie verbinding om te weten wat er aan de hand is.

De eerste avond beëindigd in een voormalig paleis van een Pasja in de Medina, nog helemaal in originele staat, dus zeer de moeite om rond te kijken.

De volgende dag net op tijd dacht ik, om aan te schuiven bij de door mij gekozen workshop, maar in de lift naar boven werd mij gevraagd of ik een van de workshops even kon leiden, er was een afmelding. Geen idee waar die over ging, wie de deelnemers waren en waar hij plaatsvond, maar voor ik daar naar binnen liep waren die gaten dicht gefietst. Het was een lange, lange workshop, die nog langer leek omdat de koffiepauze werd verschoven. Ik vind drie uur best lang dan, zonder thee.

De tweede dag en de conferentie een uurtje geleden beëindigd met een groepsfoto, nog wat handen schudden, afspraken maken elkaar te ontmoeten en iedereen weer een kant op.

Morgen alle draadjes die er uit zo’n conferentie steken even afwerken en zien wanneer de volgende uitdaging zich voor doet.

Druk aan het werk vandaag, oplettend lezertje. Tijd om mijn presentatie een tastbare vorm te geven en een Power Point Presentatie op te zetten. Na vele uren binnen zitten is de ruwe versie nu verstuurd. Kijken of ik daar commentaar op krijg, zo niet dan gaat hij morgen in de definitieve versie de deur uit. Dan nog even zien hoe ik een en ander uitgeprint krijg. Mijn hospita neemt mij morgen mee naar een supermarkt, waar dat zou kunnen. Ik was zo druk aan het werk vanmorgen dat ik niet merkte dat ik visite kreeg. Een onbekende sloop achter mijn rug naar binnen en ging naast een tafeltje zitten wachten tot ik hem zag. Pas toen ik een kopje thee ging drinken op de bank zag ik hem zitten: een landschildpad. Toevallig de enige diersoort waar ik er ooit een van heb bezeten, en waar ik, vrienden weten dat, een zwak voor heb. Ik had er zelfs jarenlang een om mijn nek hangen. Ik zie het maar als een teken dat Tunesie mij nog steeds een schildpad gunt. Blijkt dat hier in de tuin een plantvak is waar drie volwassen schildpadden huizen, die ook nog eieren hebben gelegd. Er zijn al twee jonkies uitgekomen, die in een doos in de keuken leven tot ze groot genoeg zijn. De hospita was zeer vebaasd dat de schilpad zijn vak uit kan, het ligt wat dieper dan de tuin en heeft een steile rand. Maar ik weet uit ervaring dat schildpadden veel meer kunnen klimmen dan je zou verwachten en deze was er het bewijs van. Na een blaadje sla te hebben geknabbeld en wat te hebben rondgesnuffeld in mijn kamertje verrtrok hij weer, terug naar zijn vak, en vooral naar zijn vriendinnetje. Laatste keer dat ik hem zag kreeg ik sterk de indruk dat het niet bij die twee jonkies zal blijven.

Ondertussen was ook hier in Tunis een demo bij de VS ambassade na het vlagincident in  Egypte en de dodelijke aanslag in Libie. Ik zit daar ver vandaan en gezien de drukte met de voorbereidingen zal dat ook zo blijven. Overigens zijn het in Tunesie slechts enkele tientallen, dus zal het wel loslopen. Maar dat de rol van mensen met extreme denkbeelden aan beide zijden de wereld niet vooruit helpt mag duidelijk zijn. Gelukkig dat de VS bij monde van Clinton zich daar ook van bewust is.

Regen vanochtend vroeg, oplettend lezertje,  en de temperatuur is onveranderd hoog dus naar de hammam is vandaag niet nodig. Een tripje naar het Bardo Museum gemaakt. Ik had geen idee wat ik kon verwachten maar iedereen is er lovend over, dus hup, in de taxi. De chauffeur wist niet meer precies waar het was maar na even doordenken kon hij het zich weer herinneren.

De ingang zoals je van een modern museum verwacht: licht, uitnodigend en met een imposante mozaïek gelijk bij binnenkomst. Mozaïeken zijn hier in ruime mate en van hoge kwaliteit aanwezig, allen afkomstig van Romeinse gebouwen in Tunesië. Vloeren van badruimtes, ontvangstruimtes enzovoort, warbij de onderwerpen vaak weerspiegelen waar die ruimtes voor waren. Prachtig, ik kan niet anders zeggen. Ik voelde me ook meer dan thuis toen bleek dat een gedeelte van het museum, het oudste stuk, wegens renovatie niet open was. Dan kan ik er over een paar jaar nog een keer heen. Maar wat ik zag was al heel mooi, en ik kan er rustig nog een keer naar toe tijdens deze periode, want het is te veel om alles goed te zien. Ik denk dat ik bij een volgend bezoek weer heel andere dingen zie. Voor de prijs hoef je het niet te laten, voor 4 Dinar ben je binnen.

Bij het uitgaan van het museum wilde ik de assemblee vinden, die vlak bij is. Dus rechts af, langs een bebouw, door een parkje, een hoek om, en toen stond ik er voor, aan de binnenkant van het hek. Een hek dat bedoeld is om je buiten te houden. Een militair vroeg mij wat ik zocht en of ik wist waar ik was. Nou, de assemblee had ik dus gevonden. Ik wilde weer teruglopen zoals ik gekomen was, maar ik mocht ook wel door de dubbele poort naar buiten, en hij wees me nog vriendelijk de weg. De volgende ingangen waren allen zwaar bewaakt met de gebruikelijke rollen scheermesdraad, overvalwagens en pantserauto’s, met bijbehorende mannen met wapens. Maar je kunt dus ook gewoon even achterom lopen.

Daarna het er op gewaagd om weer een metro te pakken, na mijn wat ongelukkige eerste ervaring vorige maand. Ergens uitgestapt waarvan ik dacht dat ik wel zo ongeveer wist waar ik zou zijn, en als je daarvandaan maar lang genoeg doorloopt krijg je vanzelf gelijk. Als je een beetje de plattegrond in je hoofd hebt zitten en weet aan welke kant de zon opkomt, loop je meestal wel de goede kant op. Go witth the flow is ook altijd een goede. Waar veel mensen lopen gaat het altijd ergens heen, en ik wil altijd ergens zijn, dus komt het goed.

Uiteindelijk op de Avenue Habib Bourguiba geluncht en mezelf getrakteerd op een reuzen citroensorbet oublie. Dubbele portie dus dooreten met die hitte.

Daarna waren mijn voeten aan een taxi toe, maar inmiddels was het spitsuur al begonnen, rond drie uur. Voordat je dan een taxi vindt…

En nu zit ik dus weer op mijn schommelbankje onder de jasmijn, de nieuw gekochte boeken te bekijken. Ja, Tunesië heeft er even niets aan, wat ik deed vandaag, maar leuk was het wel.

Taal is een vreemd ding, oplettend lezertje. Kinderen leren het automatisch, hoeveel tegelijk je ze ook aanbiedt, ze komen vanzelf achter de grammatica. Ze kunnen als ze vier zijn een heel gesprek met je voeren, en nog op behoorlijk niveau ook. Ik zou willen dat ik als een vierjarige Arabisch kon spreken. Of als een twaalfjarige Frans.

Ik heb redelijk taalgevoel, en een aantal talen behoorlijk leren spreken, maar op het moment wordt er wel een grote aanslag op die knobbel gedaan. Mijn Frans is door jarenlang weinig gebruik behoorlijk roestig geworden, en mijn Arabisch gaat slechts met ministapjes vorouit. Twee weken niets aan doen en er is weer van alles zoek. Vanmorgen kennis gemaakt met mijn taaljuf en gelijk maar een paar uur er tegenaan. Om wanhopig van te worden af en toe, maar ik houd dapper vol. Eens zal ik dat niveau van een vierjarige in deze taal bereiken. Dus deze weken vier talen door elkaar, het Nederlands met het thuisfront, het Engels hier en via tv, het Frans hier via dagelijks gebruik, lezen en luisteren, en het Arbisch door hard werken. En dat bij deze warmte.

Vertelde ik u vrijdag  over de demo op het plein, nu een kleine update, oplettend lezertje. Zoals veel dingen, heeft ook zo’n demo twee kanten. Over liever gezegd, er wordt niet altijd gelijk verteld hoe het zit. Mij werd verteld dat de aanwezigen van allerlei richtingen waren, al zag ik weinig vrouwen zonder hoofddoek. Maar volgens een van mijn kennissen hier was hij georganiseerd door de heersende grootste partij, om zo steun voor te wenden die er kennelijk niet echt is. Mensen kregen gratis busvervoer om aanwezig te zijn, en kennelijk is daar een CEO van de busmaatschappij voor vervangen om dat mogelijk te maken. In dat licht gezien was de opkomst niet overweldigend, de aangemelde miljoen werden op geen stukken na gehaald, er stonden er een paar duizend. De grootste partij is er niet van overtuigd dat de volgende verkiezingen, waarvan we nog steeds niet weten wanneer ze komen, en onder welke wetten ze zullen vallen, gunstig voor ze zullen uitpakken.

Het is goed te weten dat je hier in ieder geval nu de verschillende opinies kunt horen, als je er maar een beetje voor open staat.

En ik ga nog harder aan het werk met mijn Arabische les, tijd dat ik de bordjes helemaal kan lezen en begrijpen.

Wat doet een mens op zondag in een vreemd land, oplettend lezertje?

Allereerst pak je een taxi naar een gebied vier dorpen verderop, aan de kust, en daar bel je degene die je zult ontmoeten. N, voorzitter van de vrouwencoalitie, dronk een kopje koffie met mij op de boulevard (geen thee hier in Tunis in de ochtend). We bespraken de vorderingen in de strijd tot behoud van vrouwenrechten en zij is gelukkig heel optimistisch. Met weinig mensen en middelen zorgen ze toch dat er meer samenwerking komt tussen allerlei organisaties die zich inzetten voor beter onderwijs, betere mensenrechten, kortom alles wat een land kan helpen verder te komen.

Daarna mijn volgende afspraak gebeld. Daar was nogal wat veranderd, de plannen die waren gemaakt gingen niet door wegens gebrek aan belangstelling, maar ik was evengoed welkom. Dus op zoek naar een adres zonder adres in een plaats waar je nooit eerder was. Het gekke is: dat lukt dan ook nog. Uiteindelijk gingen we wat Romeinse resten van het voormalige Carthago verkennen, de oudere oorspronkelijke stad is helemaal met de grond gelijk gemaakt. Zeer leerzaam en goed om te zien. Wel wat warm, zo rond het middaguur in het zonnetje. De impromptu lunch thuis bij een van mijn nieuwe kennissen was dan ook meer dan welkom. Daarna thee in het traditionele café op het plein, die maken ze kennelijk niet thuis. Grote attractie daar: een levende, witte kameel, waarj onge vrouwen gillend een handje op leggen en waar iedereen mee op de foto wil. Daarvandaan E gebeld, een blogger met een goede kijk op de maatschappij en de ontwikkelingen hier, ook al is hij geen Tunesiër. Wat kennis en ervaringen uitgewisseld en afgesproken contact te houden. Ik tel het bij de zegeningen van het wereldwijde web.

Daarna alsnog naar het strand. Het weer was prachtig, de watertemperatuur heerlijk, maar er ligt nogal wat zwerfvuil, dus zwemmen en vooral op het strand verblijven niet erg aantrekkelijk. Door de branding naar het volgende dorp gelopen, het strand weer af. Een stukje het dorp in en met een taxi weer naar huis.

En weet u wat? Volgend weekend hebben ze hier weer mooi weer.