Oezbekistan 5, Kopkari

U heeft er vast wel eens een plaatje van gezien, oplettend lezertje: woest uitziende mannen op paarden die elkaar een geitenkarkas betwisten. Dat bestaat dus echt. In maart rond Nieuwjaar en in oktober zijn hier in de burut competities. Al ruim voor we op de bewuste plek aankwamen was het duidelijk: hier gaat iets gebeuren. Overal op de lage heuveltjes stonden paarden, liepen mensen, op de weg reden mannen met hun paarden, daar tussendoor wandelaars, motors, auto’s. Als achtergrond de sneeuwbedekte toppen van het grensgebergte met Tadzjikistan. Het spel werd gehouden op een vlakke, met grote ronde kiezels bedekte bodem van een wadi; rondom op de rand, die van 4 tot 10 meer hoger was begon het vol te lopen met mannen. Kopkari is geen vrouwenspelletje. Veewagens met aanhangers stonden aan de westkant opgesteld, op het dak meer mannen en jongens, inclusief het theekomfoortje. Achter de auto’s de paarden, in de heuveltjes daarboven allerlei eetstalletjes en op de grond de picknickplekken.

We keken onze ogen uit, fotografeerden er op los en zochten na een tijdje een plek die naar wij dachten gunstig voor de zon was. Het spel zou enige uren duren. We bleken bij het doel te zitten. Steeds meer paarden en hun ruiters verzamelden zich en plotseling was er daar een geit die bevochten moest worden. Het bleek de warming-up te zijn. In een onverstaanbaar Oezbeeks deed de speaker kond van het spel, het slachten van de geit ter inwijding van het begin van het spel, een kort gebed en toen ging het echt los. Het leek een chaos, maar er zijn regels. Die komen er op neer dat die geit op de doelplek gedropt moet worden. Er staat ook wat op, ze spelen niet alleen voor de eer. Per keer kon er wat gewonnen worden. Een mooie ram met krullen, een veulentje van en jaar of twee, een zo goed als nieuwe Lada waarvan de accu gewisseld moest worden om hem weer van het terrein af te krijgen, een hele serie tapijtjes. Die kwamen goed van pas. We zaten tussen familieleden van een van de winnaars, het tapijtje werd naar boven doorgegeven, opgerold en wel, en wij kregen er een comfortabeler zitplaats door. Halverwege de middag kwam de gids tot de conclusie dat onze auto’s ingebouwd stonden en vertrekken geen optie was. We aten wat bij de lokale stalletjes (werd ons van harte afgeraden door de gids) en kregen een zonvrij onderkomen in een boerderij, met kopjes thee. Inmiddels had ik de kleur van een kreeft benaderd. Op een geven moment stoof er een bende ruiters de holle weg naast de boerderij op, op jacht naar de geit. In de mêlee werd de deur van een geparkeerde auto ingedrukt en we verwachtten nog enige uren te moeten blijven. Maar twee minuten later kwam iedereen de weg op. De prijzen waren op, het spel afgelopen en publiek en ruiters vertrokken weer. De winnaars met hun prijzen achter zich aan een touw. Er doen zo’n twee tot driehonderd ruiters mee per keer, het wordt gepeeld in maart en oktober. Voor toeristen hoeft u niet bang te zijn. Wij waren er met zijn vijven, met de twee Belgen die we troffen bij het weggaan maakte dat zeven buitenlanders. Het is de belevenis van het jaar en de wodkaflessen in het gras maakten duidelijk dat men er helemaal voor gaat. De gids was wat benauwd dat een stel blonde jonge meiden (niet ik natuurlijk, mijn reisgenoten) het moeilijk kon krijgen, maar buiten wat huwelijksaanzoeken bleef het gezellig. Als er meer prijzen zijn, het spel langer doorgaat en de gemoederen door drank en warmte nog verhitter raken, dan kan het er rauw aan toegaan. Wonder boven wonder raakte er niemand echt gewond. De aanvallers, de mannen die altijd midden in de mêlee zitten, droegen Russische tankhelmen. De jongere en oudere ruiters houden zich buiten het centrum en de scheidsrechters leggen het spel stil als het nodig is. Maar wat je ziet is een briesende, malende massa mannen en paarden. Prachtig! Misschien niet de mooiste dag uit mijn leven, maar zeker een die ik me zal herinneren over dertig jaar.
P1100663

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s